pluton έγραψε:Εσύ τι χρονική απόσταση δίνεις;
Ο συγγενής σου μάλλον εννοεί κάτι του τύπου: «σε 10-20 χρόνια ο Έλληνας δεν θα πετάει σκουπίδια ή θα φτύνει χλέπες στα πεζοδρόμια, δεν θα παρατάει το σκυλί του στους δρόμους, κλπ».
Δεν θεωρώ ρεαλιστικό, σε κάποιον ορατό ιστορικό ορίζοντα, η Ελλάδα να φτάσει γενικά το επίπεδο ανάπτυξης της Ολλανδίας.
Όπου «επίπεδο ανάπτυξης» μιας χώρας δεν σημαίνει μόνο πόσα χρήματα παράγει η οικονομία της (όχι ότι θα φτάσει ποτέ το ΑΕΠ της Ολλανδίας η Ελλάδα, απλά ξεδιπλώνω το πλαίσιο αναφοράς). Στη σύγχρονη πολιτική οικονομία και κοινωνιολογία θεωρείται συνδυασμός πολλών παραγόντων:
1. Οικονομική ανάπτυξη
Αφορά:
- ΑΕΠ και εισόδημα,
- βιομηχανία και τεχνολογία,
- παραγωγικότητα,
- εξαγωγές,
- υποδομές,
- τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Παράδειγμα: μια χώρα μπορεί να έχει υψηλό εισόδημα λόγω πετρελαίου αλλά να μην έχει ισχυρή βιομηχανία ή καινοτομία. Βλέπε κράτη του Κόλπου και ρωσία.
2. Θεσμική ανάπτυξη
Αφορά την ποιότητα των θεσμών:
- λειτουργία κράτους,
- δημόσια διοίκηση,
- ανεξάρτητα δικαστήρια,
- σταθερούς νόμους,
- προστασία ιδιοκτησίας,
- χαμηλή διαφθορά,
- προβλέψιμο φορολογικό σύστημα.
Οι θεσμοί είναι κρίσιμοι γιατί επιτρέπουν:
- επενδύσεις,
- εμπιστοσύνη,
- μακροχρόνιο σχεδιασμό.
3. Κοινωνική ανάπτυξη
Αφορά:
- εκπαίδευση,
- υγεία,
- προσδόκιμο ζωής,
- κοινωνική κινητικότητα,
- ισότητα ευκαιριών,
- επίπεδο φτώχειας,
- κοινωνική εμπιστοσύνη.
Μια κοινωνία μπορεί να είναι πλούσια αλλά με μεγάλες ανισότητες και χαμηλή κοινωνική συνοχή.
4. Τεχνολογική και επιστημονική ανάπτυξη
Αφορά:
- πανεπιστήμια,
- έρευνα,
- πατέντες,
- μηχανική,
- βιομηχανική καινοτομία,
- τεχνολογικές εταιρείες.
Για παράδειγμα:
- Γερμανία
- Ολλανδία
- Ιαπωνία
θεωρούνται ανεπτυγμένες όχι μόνο επειδή είναι πλούσιες αλλά επειδή έχουν ισχυρή τεχνολογική βάση.
5. Πολιτική ανάπτυξη
Αφορά:
- σταθερότητα,
- λειτουργική δημοκρατία,
- συμμετοχή πολιτών,
- ελευθερία Τύπου,
- πολιτικά δικαιώματα,
- ικανότητα του κράτους να εφαρμόζει νόμους.
6. Πολιτισμική και οργανωτική ανάπτυξη
Πιο δύσκολο να μετρηθεί, αλλά σημαντικό:
- επαγγελματική κουλτούρα,
- πειθαρχία οργανισμών,
- εμπιστοσύνη μεταξύ αγνώστων,
- συνεργασία κράτους–πανεπιστημίων–βιομηχανίας,
- στάση απέναντι στην εκπαίδευση και την εργασία.
Πώς μετριέται σήμερα;
Δεν χρησιμοποιείται μόνο το ΑΕΠ.
Υπάρχουν δείκτες όπως:
- HDI (Human Development Index),
- ποιότητα θεσμών,
- corruption index,
- innovation index,
- education rankings,
- state capacity,
- rule of law index.
- Σημαντικό σημείο
Μια χώρα μπορεί:
- να είναι οικονομικά πλούσια αλλά θεσμικά αδύναμη,
- ή θεσμικά καλή αλλά όχι ακόμα πολύ πλούσια,
- ή να έχει υψηλή τεχνολογία αλλά κοινωνικές ανισότητες.
Άρα η «ανάπτυξη» είναι πολυδιάστατη έννοια:
- οικονομική,
- κοινωνική,
- θεσμική,
- τεχνολογική,
- πολιτική,
- μορφωτική,
- οργανωτική.
Όταν μιλάμε για την Ολλανδία, μιλάμε για χώρα που είναι ανεπτυγμένη σε όλες αυτές τις διαστάσεις. Μαζί με μια χούφτα άλλες χώρες, βρίσκεται στην αιχμή του δόρατος της ανθρωπότητας.
Αυτό δεν συνέβει γιατί βγήκε ένας καραμπουζουκλής ηγέτης και τους έκανε μάγκες, ούτε γιατί ήταν τζιμάνια που τα έπιαναν εύκολα, κλπ, αλλά γιατί έτυχε να βρεθούν επί 500-600 χρόνια στον πυρήνα συγκεκριμένων ιστορικών διεργασιών. Πρόκειται για μία μακροχρόνια «συσσώρευση υπεροχής» σε όλους τους τομείς.
