ΒΟΡΕΙΟΣ ΗΠΕΙΡΟΣ ΓΗ ΣΛΑΒΙΚΗ

[Τλαξκαλτέκος]

Θρησκεία στην Αλβανία :

Screenshot 2022-10-14 122730.png

Screenshot 2022-10-14 122847.png

Κάποτε στη Νότια Αλβανία οι χριστιανοί ήταν πλειοψηφία.

Screenshot 2022-10-14 122906.png

Πηγή : wiki
========================================================

Screenshot 2022-10-14 122807.png

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

Πάντως αυτή η στατιστική στον καζά του Αργυροκάστρου βγάζει συνολικά τους Έλληνες σχεδόν ίσους με τους Αλβανούς : 20.016 - 21.424 .

Και στο Τεπελένι το ίδιο : 6.093 - 6.727

Η καταγραφή έγινε με βάση τη θρησκευτική κατηγοριοποίηση σε Ελληνες και Αλβανούς: Οι ορθόδοξοι (ελληνόφωνοι, αλβανόφωνοι, βλαχόφωνοι) είναι Ελληνες και οι μουσουλμάνοι Αλβανοί.

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

Και στο Τεπελένι το ίδιο : 6.093 - 6.727

Στην πραγματικότητα δεν υπήρχαν καθόλου ελληνόφωνοι.

Ελληνική προξενική στατιστική 1906 (Καζάς Τεπελενιού):

Μουσουλμάνοι αλβανόφωνοι: 17.885
Έλληνες αλβανόφωνοι: 6.093
Έλληνες βλαχοφωνοι: -
Έλληνες ελληνόφωνοι: -

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

Επωνυμα αρχηγών οικογενειών, Λάμποβο (1900)

[Τλαξκαλτέκος]

Από ένα γράµµα που προέρχεται από τον αποδηµούντα στην Tolosa της Αµερικής, Μ. Μάρκο από το Τόποβο και στέλνεται στον πατέρα του, βλέπουµε ότι στις αρχές του 20ου αι. οι Ζαγορίσιοι ως προς τη συνείδηση ήταν διηρηµένοι σε δύο στρατόπεδα. Χαρακτηριστικό του γράµµατος είναι το παρακάτω «σας παρακαλώ να µου γράφετε αλβανικά, διότι και εγώ αγαπώ πολύ να γράφω αλβανικά, αφού άλλωστε η γλώσσα µας είναι η νοστιµωτέρα πάσης άλλης. Σας παρακαλώ όπως αφήσετε τον Ελληνικό φανατισµόν, αφήσετε την Μεγάλην Ιδέα, διότι δεν µας δίδει ψωµί… Από τον Φιλ. Ντίλιο από Biddeford δεν έλαβα επιστολή, έχων πολύ καιρό, έχει δίκαιο ο φουκαράς Λίπες (Φίλιππος) να µη µου γράφει, διότι δεν τον αφήνει η Ελληνική Ιδέα… Χολέρα να πάρη και αυτόν και την Ιδέα του και να µη φανή σε αυτόν τον κόσµο γραικοµάνος. Τον έχω και συγγενή, αλλά να µη τον ιδώ, διότι µε εντρόπιασε µεταξύ των άλλων συντρόφων µου εδώ….Του θείου Θύµιου στέλλω πολλά χαιρετίσµατα και τον παρακαλώ πολύ, όπως φροντήσει να ανοιχθή αλβανικό σχολείο στο Τόποβο. Μάθε και τούτο ότι ο παπά Ιωσήφ έρχεται στην Αλβανία..»
__________________________________
Κεστοράτες. (...)Είναι η πατρίδα του Εθνικού ευεργέτη Χρηστάκη Ζωγράφου. Οι κάτοικοι ήταν και είναι χριστιανοί αλβανόφωνοι αποτελούµενοι από τη µια, η µερίδα µε ελληνικά φρονήµατα και από την άλλη οι φανατισµένοι αλβανοί και παρά την λειτουργία επί 18 συνεχόµενα έτη των Ζωγράφειων ∆ιδασκαλείων, δεν άλλαξε καθόλου η γλώσσα των Αλβανών κατοίκων όπως και το φρόνηµα.
______________________
Συµπερασµατικά η επιδίκαση της περιοχής του Αργυροκάστρου, στις αρχές του 20ου αιώνα στο νεοσύστατο Αλβανικό κρατίδιο, επέφερε κάποιες αλλαγές σε όλα τα επίπεδα. Πρώτον, έγινε διαχωρισµός µεταξύ των ελληνόφωνων και αλβανόφωνων Ελλήνων. Οι πρώτοι, εις πείσµα των καιρών, διατήρησαν ζωντανά και ακέραια τα Ελληνικά ιδεώδη και τις παραδόσεις τους, ενώ µεγάλο τµήµα του πληθυσµού των δεύτερων, εξαιτίας των πολιτικών συγκυριών, που εξαναγκάστηκε τρόπον τινά, να εξαλβανιστεί, παρέµεινε πιστό στην Ορθόδοξη Χριστιανική Πίστη.

_____________________________
Το αρχικό κύµα των Ελλήνων της υπόδουλης Ηπείρου υπολογίζεται περίπου στους 170.000 από τους οποίους οι 80.000 παρέµειναν στην Ελλάδα και οι υπόλοιποι µετανάστευσαν στο εξωτερικό, όπου ήταν εγκατεστηµένοι συγγενείς και φίλοι τους. Ο αριθµός αυτός δεν αντιστοιχεί σε επίσηµες στατιστικές, διότι ούτε επίσηµα έγγραφα διέθεταν οι µετανάστες από την Αλβανία και οι Αλβανοί υπήκοοι ανεξαρτήτως εθνικότητος δήλωναν Έλληνες «καταπιεσµένοι», για να είχαν καλύτερη µεταχείριση από τους ελλαδίτες. Σε έρευνα που έγινε στο χωριό Βουλιαράτες προκύπτει ότι το 1990-1995 άνω του 50% του συνολικού πληθυσµού έφυγε στην Ελλάδα. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο σύνολό τους σχεδόν ανήκαν στις ηλικίες κάτω των 45 ετών και ειδικότερα αυτές που χαρακτηρίζονται ως οι πιο παραγωγικές ηλικίες (15-45 ετών), µειώθηκαν κατά 77% περίπου. Τα γεγονότα του 1997 στο θέµα για τις παρατράπεζες στην Αλβανία στοίχισαν πολύ στα χωριά’ έτσι έφυγαν και οι υπόλοιποι.
Και σε αυτή τη δύσκολη στιγµή η Ελλάδα άφησε τους Έλληνες στο έλεος των αλβανών εξτρεµιστών. Στην Αττική διαµένει σήµερα περίπου το 65% των ∆εροπολιτών και των Πωγωνισίων, στα άλλα αστικά κέντρα 10-15% και στις κωµοπόλεις-χωριά 20% περίπου.
________________________
Άνω Λάµποβο. (...) Το χωριό κατοικούνταν ανέκαθεν από Έλληνες χριστιανούς. Στα τέλη του 19ου αι. και όλον τον 20ον αι. οι κάτοικοι διαχωρίστηκαν µεταξύ τους σε δύο µερίδες. Η µία είναι η µερίδα των Ελλήνων που είναι δίγλωσσοι και η άλλη µερίδα που αποκαλούν τον εαυτόν τους, µόνο ως χριστιανούς που οµιλούν την αλβανική γλώσσα.

Κάτω Λάµποβο. Από τους κατοίκους των γύρω περιοχών αναφέρεται ως Λάµποβο του Ζάππα. (...) Τα ελληνικά τοπωνύµια ως και οι αρχικές ονοµασίες των κατοίκων µαρτυρούν την ακραιφνή ελληνικότητα του χωριού . Οι κάτοικοι ήταν χριστιανοί αλβανόφωνοι, ενώ ως προς τη συνείδηση, από τις αρχές του 20ον αιώνα οι κάτοικοι χωρίστηκαν σε δύο αλληλοσυγκρουόµενες οµάδες. Από τη µία οι ελληνίζοντες και από την άλλη οι αλβανίζοντες. (...) Ήταν το πρώτο χριστιανικό χωριό που µετά το Αργυρόκαστρο άνοιξε αλβανικό σχολείο. Στις αρχές του 20ου αι., µια µερίδα κατοίκων της κοινότητας αυτής ήταν οι φανατικότεροι αλβανοί.

______________________________
Το 1909 ανέλαβε τη Μητρόπολη ο µητροπολίτης Βασίλειος, σε µια δύσκολη περίοδο, διότι άρχισε να παίρνει διαστάσεις το αλβανικό ζήτηµα. Στην πόλη του Αργυροκάστρου είχε ήδη λειτουργήσει το 1908 το πρώτο αλβανικό σχολείο. Με αφορµή το σχολείο αυτό, κάποιοι αλβανίζοντες του χωριού Κάτω Λάµποβου, λειτούργησαν την άνοιξη του 1910 σε ιδιωτικό οίκηµα, άνευ άδειας και µε ανεπικύρωτο πρόγραµµα, αλβανικό σχολείο µε διευθυντή τον Αθαν. Παναγιωτίδη . Η εφοροεπιτροπή της κοινότητας διαµαρτυρήθηκε στην τοπική διοίκηση για την αναστολή της λειτουργίας του σχολείου αλλά το αίτηµά τους δεν εισακούστηκε. Μετά απευθύνθηκαν στη Μητρόπολη και ο µητρ. Βασίλειος διαµαρτυρήθηκε στη ∆ιοίκηση Αργυροκάστρου και µε διαταγή του µουτεσαρίφη στις 6 Ιουνίου 1910 έκλεισε η νεοσύστατη αυτή αλβανική σχολή. Όµως παράλληλα οι αλβανίζοντες Λαµποβίτες έκαναν τον Μάιο του 1910 νέα αίτηση στο Πατριαρχείο Κων/πόλεως για να έχουν αλβανικά σχολεία και να χρησιµοποιούν την αλβανική γλώσσα στην Εκκλησία. Το Πατριαρχείο το ανέφερε στην ελληνική πρεσβεία στην Κων/πολη και αυτή µε τη σειρά της στο υπουργείο Εξωτερικών και µετά στο προξενείο Αργυροκάστρου ότι η Εκκλησία δε µπορεί να επιτρέψει την τέλεση της ιερουργίας σε άλλη γλώσσα. Ωστόσο ποτέ δεν ανέφερε, αν σε ιδιωτικά σχολεία που δεν είχαν σχέση προς τα κοινοτικά και ανήκαν σε άλλες εθνότητες, απαγορευόταν να διδάσκεται ξένη γλώσσα, όπως επίσης αν οι αλλόγλωσσοι ορθόδοξοι διάβαζαν ή έλεγαν κάποιες προσευχές σε ξένη διάλεκτο. Οι αποπλανηθέντες κάτοικοι του Κάτω Λάµποβου έστειλαν τον Ιούλιο του 1910 επιστολή προς το µητρ. Βασίλειο, µε την οποία του ζητούσαν συγχώρεση αλλά και να διατάξει την άρση του εξωεκκλησιάσµατος ώστε να τους ενώσει µε το λοιπό ποίµνιο. ∆εν πέρασε λίγος χρόνος και πάλι κάτοικος του Κ. Λάµποβου, ο Π. Παναγιωτιδης, ευρισκόµενος στην εκκλησία του Αργυρόκαστρου τη Μ. Παρασκευή του 1911, απουσιάζοντος του µητροπολίτη στο ∆έλβινο και µε την ανοχή των εφοροεπιτρόπων, ερµήνευσε το Ευαγγέλιο στα αλβανικά για πρώτη φορά στην ιστορία. Ακόµα και την ηµέρα και την ώρα της ιεροτελεστίας της τοποθέτησης των οστών του εθνικού ευεργέτη Κων. Ζάππα στη γενέθλια γη, το Κάτω Λάµποβο, η µερίδα των αλβανίζοντων κατοίκων της κοινότητας, υπό τον Βασίλη Ντίλλιο προσπάθησαν να δηµιουργήσουν πρόβληµα εναντίον του µητρ. Βασίλειου και της Ζαππείου Επιτροπής.
---------------------------

Screenshot 2022-10-17 212447.png

----------------------
Στα µέσα του 19ου αιώνα έχουµε επέκταση των οπαδών του µπεκτασισµού σε µικρές κοινότητες και την ίδρυση τριών τεκέδων του Χαϊδερίε στη θέση έξω της πόλης του Αργυροκάστρου που το 1964 µετατράπηκε σε στρατόπεδο, της Μέλιανης στη Νεπράβιστα που ιδρύθηκε περίπου το 1860-5 σαν παράρτηµα του τεκέ του Ζάλι, του οποίου τα ξύλα της σκεπής τα έφεραν από την Περσία και είναι ο µοναδικός τεκές µπεκτασήδων που έχει τζαµί χωρίς µιναρέ µέσα, και το 1964 έγινε µνηµείο πολιτισµού και του Μπαµπά Χασάνι στο Πιτσάρι. Ο τεκές της Μέλιανης κτίστηκε πάνω στο ναό του Αγ. Γεωργίου και κατά τα λεγόµενα των κατοίκων του Αργυροκάστρου στη θέση που ιδρύθηκε ο τεκές Χαϊδερίε ήταν πρωτύτερα εκκλησία αφιερωµένη στον Προφήτη Ηλία. Στο τέλος του 19ου αι. και στη συνέχεια οι τεκέδες αυτοί ανέπτυξαν εθνική δράση, διότι οι Μπεκτασήδες που αποτελούσαν τα 8/10 των Μωαµεθανών Αλβανών της περιοχής, και ως µάλλον ελευθερόφρονες, απέκτησαν κατά το πλείστον εθνική συνείδηση, ενώ οι Σοφτάδες στράφηκαν στον παντουρκισµό και ήσαν λιγότερο επικίνδυνοι ως προς τα εθνικά µας δίκαια. Ιδιαίτερα ο τεκές του Ζάλι όπου έδρευε ο µεγαλύτερος και σπουδαιότερος µπαµπάς είχε µετατραπεί σε εστία της εκµάθησης και γραφής της αλβανικής γλώσσας και καταφύγιο του Τζερτζίζ Τόπουλι και της συµµορίας του. Και σήµερα λειτουργούν οι τεκέδες αυτοί µε λίγους οπαδούς, αλλά το ιερατείο τους συµπεριφέρεται πολύ πιο κοσµικά.

______________

Υ.Γ. Υπήρχε Χρήστος Ζάππας , συγγενής* των Ευαγγέλου και Κωνσταντίνου Ζάππα , ο οποίος ήταν αλβανιστής. Έμενε στη Ρουμανία.

* μάλλον ανιψιός του Κωνσταντίνου

http://ikee.lib.auth.gr/record/122863/f ... FTIXIA.pdf

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

http://ikee.lib.auth.gr/record/122863/f ... FTIXIA.pdf

Η συγγραφέας είναι βορειοηπειρώτισσα. Προφανώς δεν γράφει και τόσο αντικειμενικά.

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

Υ.Γ. Υπήρχε Χρήστος Ζάππας , συγγενής* των Ευαγγέλου και Κωνσταντίνου Ζάππα , ο οποίος ήταν αλβανιστής. Έμενε στη Ρουμανία.

* μάλλον ανιψιός του Κωνσταντίνου

Από το σόι της μάνας του Ευαγγέλη κατάγεται και ο πρώην Αλβανός πρωθυπουργός Αλέξαντερ Μέξι.

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

Το Γενικό Επιτελείο ενημέρωνε ότι η κατάσταση στην Κορυτσά δεν ήταν αυτή που ίσως να περίμενε ο ελληνικός στρατός ότι θα αντιμετώπιζε. Και αυτό διότι η Αθήνα θεωρούσε ότι οι χριστιανοί ελληνόφωνοι και ελληνόφιλοι Αλβανοί, είχαν ελληνική εθνική συνείδηση. Σύμφωνα με δελτίο πληροφοριών, που συντάχθηκε λίγες ημέρες μετά την εγκατάσταση της ελληνικής Διοίκησης, η μερίδα των ελληνόφιλων της πόλης διακρινόταν από μεγάλη επιφυλακτικότητα στις εκδηλώσεις:

Οι Έλληνες της περιφερείας Κορυτσάς, απολέσαντες την εθνικήν τους συνείδησιν, έχουν ήδη όλα τα χαρακτηριστικά του τυχοδιωκτικού στοιχείου. Ευνόησαν επαισχύντως την Ιταλική κατοχήν. Σήμερον ίστανται είς το περιθώριον, δεν παρέχουν ως θα όφειλον ενεργόν βοήθειαν είς την Ελληνικήν διοίκησιν και τον Ελληνικόν Στρατόν, πλείστοι δε εξ αυτών ερωτώμενοι απαντούν «είμεθα ελληνόφωνες όχι Έλληνες». Οι με ακεραίαν την Εθνικήν συνείδησιν Έλληνες μετρούνται εις τα δάκτυλα της μιάς χειρός.

https://dspace.lib.uom.gr/bitstream/215 ... hD2022.pdf

[Τλαξκαλτέκος]

Το Γενικό Επιτελείο ενημέρωνε ότι η κατάσταση στην Κορυτσά δεν ήταν αυτή που ίσως να περίμενε ο ελληνικός στρατός ότι θα αντιμετώπιζε. Και αυτό διότι η Αθήνα θεωρούσε ότι οι χριστιανοί ελληνόφωνοι και ελληνόφιλοι Αλβανοί, είχαν ελληνική εθνική συνείδηση. Σύμφωνα με δελτίο πληροφοριών, που συντάχθηκε λίγες ημέρες μετά την εγκατάσταση της ελληνικής Διοίκησης, η μερίδα των ελληνόφιλων της πόλης διακρινόταν από μεγάλη επιφυλακτικότητα στις εκδηλώσεις:

Οι Έλληνες της περιφερείας Κορυτσάς, απολέσαντες την εθνικήν τους συνείδησιν, έχουν ήδη όλα τα χαρακτηριστικά του τυχοδιωκτικού στοιχείου. Ευνόησαν επαισχύντως την Ιταλική κατοχήν. Σήμερον ίστανται είς το περιθώριον, δεν παρέχουν ως θα όφειλον ενεργόν βοήθειαν είς την Ελληνικήν διοίκησιν και τον Ελληνικόν Στρατόν, πλείστοι δε εξ αυτών ερωτώμενοι απαντούν «είμεθα ελληνόφωνες όχι Έλληνες». Οι με ακεραίαν την Εθνικήν συνείδησιν Έλληνες μετρούνται εις τα δάκτυλα της μιάς χειρός.

https://dspace.lib.uom.gr/bitstream/215 ... hD2022.pdf

Θα 'ταν περισσότεροι αν δεν φοβόντουσαν πως θα εγκαταλειφθούν για 5η φορά ( όπως και έγινε ) κι αν δεν υπήρχαν διωγμοί. Εξάλλου οι μετέπειτα διώξεις δείχνουν πως ήταν πολλοί παρά πάνω από 5 άτομα.

Δεν έλλειψαν όμως και διώξεις Βορειοηπειρωτών που θεωρούνταν ύποπτοι για σχέσεις με την Ελλάδα. Τον Ιούλιο του 1939 οι ιταλικές αρχές υποχρέωσαν τον έμπορο και πρώην ταγματάρχη του ελληνικού στρατού Νικόλαου Στάσα να εγκαταλείψει την Κορυτσά εντός καθορισμένης προθεσμίας, χωρίς καμία αιτιολογία. Ο Νικόλαος Στάσας γεννήθηκε το 1893 στην Κορυτσά, όπου και τελείωσε το Δημοτικό και το Γυμνάσιο. Το 1914 εγγράφτηκε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Αποστρατεύτηκε το 1927 και ως έλληνας πολίτης εγκαταστάθηκε στην Κορυτσά, όπου ασχολήθηκε με το εμπόριο. Το 1929 διορίσθηκε Έκτακτος Αναπληρωτής του Προξένου Κορυτσάς, υπό την έννοια του υπαλλήλου που αναπλήρωνε τον εκάστοτε πρόξενο κατά την απουσία του.

-------------------------
Ο Μητροπολίτης Κορυτσάς Ευλόγιος Κουρίλας σε επιστολή του προς τον πρόεδρο της Παγκείου Επιτροπής Φίλιππο Δραγούμη, θεωρεί ότι προκλήθηκε μεγάλη αναστάτωση στην Κορυτσά λόγω της διασποράς ειδήσεων από ανώτερους αλβανούς αξιωματικους ότι θα συνδράμει και ο ελληνικός στρατός στην κατάληψη της Αλβανίας: «Ο λαός της Κορυτσάς βλέπων αφ’ ενός μεν την διασάλευσιν της τάξεως και ακούων αφ’ ετέρου τους ανώτερους αξιωματικούς τους ομιλούντας περί συνδρομής του ελληνικού στρατού, εσχημάτοσεν αυθορμήτως συλλαλητήριον, εκρυγνύμενος εις ζητωκραυγάς υπέρ της Ελλάδος προ του ελλ. Προξενείου. Τα ιταλικά αεροπλάνα από την Παρασκευή ερρίπτον προκηρύξεις καθυσυχαστικάς. Οι αιωνίως αδιόρθωτοι Μωαμεθανοί ετράπησαν εις το πλιατσικολόγημα, πυροβολισμοί ηκούοντο υπό των εκ των φυλακών εξελθόντων ριπτόμενοι και αντεκδικήσεις εγίνοντο υπό αυτών τε και των πολιτών, τότε εθεώρησα καθήκον να εξέλθω εις τας οδούς να καθησυχάσω τον λαόν και διά να αποδείξω ότι δεν εγκατέλιπον αυτόν, επεσκέφθη και τον κ. Πρόξενον, όστις με διαβεβαίωσεν ότι ουδεμίαν είδησιν είχε περί προελάσεως του ελλην(ικού) στρατού.

________________

Τα κρούσματα λιποταξίας είχαν προκαλέσει αίσθηση στους «ελληνίζοντες» της Κορυτσάς. Παράλληλα οι φήμες για ύποπτες εξαφανίσεις Κορυτσαίων, ιδίως φοιτητών, είχαν δημιουργήσει κλίμα φόβου και ανασφάλειας. Το Γενικό Επιτελείο θεωρούσε ότι ο φόβος εκτοπισμού είχε προκαλέσει την ανησυχία των κατοίκων, γι’ αυτό και απέφευγαν να εκδηλώνουν τα φιλελληνικά τους αισθήματα, τα οποία: περιορίσθησαν εις τας μεταξύ των εκδηλώσεις Ελληνικών φρονημάτων, προς τόνωσιν και συγκράτησιν του Πατριωτικού αισθήματος μεταξύ του Ελληνικού στοιχείου, φοβούμενοι τας καταδόσεις και τας μετέπειτα συνεπείας.

____________________
Στην περίπτωση του βομβαρδισμού της Κορυτσάς, που πραγματοποιήθηκε το μεσημέρι των Θεοφανίων του 1941, η ιταλική αεροπορία είχε ως στόχο να πλήξει το ηθικό των ελληνικών δυνάμεων. Ο βομβαρδισμός έπληξε κυρίως τον άμαχο πληθυσμό στις ελληνικές συνοικίες της πόλης, όπου ο αριθμός των νεκρών ανήλθε στους τριάντα έξι, μεταξύ των οποίων και αρκετά μικρά παιδιά, αφού οι τραυματίες ανήλθαν στους σαράντα τρείς.
Τα ονόματα των 36 νεκρών είναι τα εξής: Τζέκα Νικολέτα, Τζέκας Λάζαρος, Τζέκας Θεόδωρος, Μπότσαρης Σωτήριος, Σόλα Κωνσταντίνα, Σιούντας Σπυρίδων, Σιούντα Γλυκερία, Γίτσας Αριστοτέλης, Γίτσα Βικτώρια, Γίτσα Φλωρεντία, Κολεβίτσα Σοφία, Κολεβίτσα Ευλαμπία, Σκοντράνης Πέτρος, Φουρτζή Ευδοξία, Ντρέκος Βασίλειος, Ματθαίου Ιωάννα, Ματθαίου Μαγδαληνή, Ματθαίου Ελένη, Ματθαίος Απόστολος, Ματθαίου Βασιλική, Αντωνίου Συμεών, Αντωνίου ∆ημήτριος, Αντωνίου Αρτεμησία, Τόπης Ραφαήλ, Τόπη ∆ήμητρα, Γκόγκος Σωκράτης, Γκραμπότσκας Μενέλαος, Μπόριας Βασίλειος, Πρέμη Σοφίκα, Παναρίτη Γεωργία, Φίλιου Ευαγγελία, Στούργης Σωτήριος, Αθανασίου Βασίλειος, Βοσκοπόγια ∆ιαμάντω, Χατζηγιαχτσίδης Θωμάς, Γίτσας Νικόλαος,

---------------------------------
Για την κατάληψη της Κορυτσάς, η εφημερίδα Εστία έγραφε:
Ο πληθυσμός της πολυβασανισμένης πόλεως, απαλλαγείς πλέον της τυρανννίδος, εξήλθε εις τα παρυφάς της πόλεως προς υποδοχή των ελευθερωτών. Γέροντες, γυναίκες και παιδία τους έρραινον με άνθη του αγρού, έκλαιον, εγονυπέτουν προ των στρατιωτών. Απερίγραπτοι σκηναί συγκινήσεως εξειλίχθησαν.
___________________

Η στάση όμως μερίδας Βορειοηπειρωτών φοιτητών, μέλη του Βορειοηπειρωτικού Συλλόγου της Αθήνας από την Κορυτσά και την Πρεμετή, έφερε στην επιφάνεια το ζήτημα της ρευστότητας των συνειδήσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες του Κέντρου Αλλοδαπών Αθηνών, μέλη του Συλλόγου δεν προσήλθαν «κοίτοι εις άλλας περιστάσεις προσήρχοντο και επέβαλλον τας θελήσεις των». Οι εν λόγω φοιτητές απέφυγαν τόσο την εθελοντική στράτευση, όσο και την οικονομική ενίσχυση του αγώνα, καθώς φαίνεται ότι επιθυμούσαν μεν την ήττα της Ιταλίας, όμως ήθελαν την Αλβανία ως ιδιαίτερο κράτος. Για το λόγο αυτό απέφευγαν να έρχονται σε επαφή με «εθνικόφρονες» Βορειοηπειρώτες και συζητούσαν τις εξελίξεις σε καφενείο στην πλατεία Εξαρχείων.
Αλλά και οι αναφορές των ελλήνων αξιωματικών που υπεβλήθησαν μετά την εγκατάσταση των ελληνικού στρατού στην Αλβανία, δεν συμμερίζονταν τον ενθουσιασμό του ελληνικού Τύπου, σχετικά για την υποδοχή των ελληνικών στρατευμάτων. Η στάση των Βορειοηπειρωτών αλλά και των αλβανών ελληνόφιλων σε αρκετές περιοχές ήταν αρκετά επιφυλακτική. Αιτία της στάσης αυτής ήταν η αόριστη πολιτική κατάσταση, που εκφραζόταν με τον όρο «Ελληνική Διοίκηση», ενώ ήταν δύσκολο να πιστέψουν σε μια ευνοϊκή για την Ελλάδα έκβαση του πολέμου, καθώς ήταν αμφίβολη η εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων έναντι της ισχυρής Ιταλίας. Εξάλλου ήταν νωπές οι μνήμες από την στροφή των γεγονότων κατά το παρελθόν, όταν ο ελληνικός στρατός υποχώρησε και διέψευσε τις ελπίδες όσων είχαν υποστηρίξει την ενσωμάτωση της Βόρειας Ηπείρου στην Ελλάδα. Αλλά και η ίδια η ελληνική κυβέρνηση ήταν επιφυλακτική σε ότι αφορά την τύχη της Αλβανίας μετά τον πόλεμο· η δήλωση του έλληνα πρωθυπουργού Μεταξά «αγωνιζόμαστε όχι μόνο διά την ύπαρξή μας, αλλά και υπέρ των άλλων βαλκανικών λαών και διά την απελευθέρωσιν της Αλβανίας», προεξοφλούσε σε μεγάλο βαθμό την μεταπολεμική πολιτική τύχη του γειτονικού κράτους. Η δήλωση αυτή, κατά τη διάρκεια ραδιοφωνικής συνέντευξης του Πρωθυπουργού Μεταξά στις 22 Νοεμβρίου 1940 (μετά την κατάληψη της Κορυτσάς), αποτελούσε μάλλον ένα διπλωματικό ελιγμό ώστε να μην κατηγορηθεί η χώρα για αλυτρωτικές διαθέσεις και δεν μπορεί εύκολα να διαπιστωθεί εάν εξέφραζε τα προσωπικά του πιστεύω. Η δήλωση φαίνεται να είχε περισσότερο ως στόχο να καθησυχάσει τους βρετανούς συμμάχους, αλλά και να ικανοποιήσει τους αλβανούς ζωγκικούς εξόριστους, που ακόμη είχαν ισχυρή επιρροή στο εσωτερικό της χώρας. Άλλωστε ο Μεταξάς, όπως έγραφε στο προσωπικό του ημερολόγιο στις 30 Νοεμβρίου 1940, ήθελε να ολοκληρώσει τις επιχειρήσεις στην Αλβανία εξαιτίας του κινδύνου επιθέσεως από τη Γερμανία.

____________________________
Η ελληνική μειονότητα αντιμετώπισε από νωρίς προβλήματα με τους Αλβανούς. Με πρόσχημα τη βοήθεια που παρείχαν οι Βορειοηπειρώτες στον ελληνικό στρατό κατά τη διάρκεια του πολεμου, άτακτοι Αλβανοί προέβησαν σε διωγμούς και λεηλασίες, κυρίως στην περιοχή της Κορυτσάς.

________________________

Το γεγονός εκμεταλλεύτηκαν οι Αλβανοί, οι οποίοι προχώρησαν σε καταγγελίες, διώξεις και βιαιότητες όλων όσων είχαν εκδηλώσει τα φιλελληνικά τους αισθήματα κατά την περίοδο της ελληνικής Διοίκησης. Στο νομό Κορυτσάς οι πράξεις αντεκδίκησης είχαν και θρησκευτικό χαρακτήρα, λόγω του ισχυρού ρεύματος συμπάθειας των ορθοδόξων της περιοχής προς την Ελλάδα. Σύμφωνα με την έκθεση του Ι. Κοντούλη, Αντιπρόεδρου της Επιτροπής Βορειοηπειρωτικού Αγώνος Θεσσαλονίκης, οι Αλβανοί επέστρεψαν στην Κορυτσά με το σύνθημα «κάτω οι χριστιανοί», καταστρέφοντας πινακίδες καταστημάτων γραμμένες στην ελληνική γλώσσα και ξυλοκοπώντας καταστηματάρχες. Την επόμενη ημέρα αφίχθηκε από τα Τίρανα «επιτροπή αποτελούμενη από τους Τεφίκ Μπόρια, Ζεφ Καντέρε και Σκενδέρ Τσάμη», με σκοπό να καταρτίσει λίστα «γραικομάνων», που θα περιείχε τα ονόματα όλων όσων εργάστηκαν για την ένωση με την Ελλάδα. Σύμφωνα με τον Κοντούλη, η επιτροπή εξέδωσε επτακόσια εντάλματα, αλλά τελικά μόνο διακόσιοι συνελήφθησαν, λόγω εξέγερσης στην πόλη.

Στην αναφορά του ο Κοντούλης περιγράφει περιστατικά ακραίας βίας, όπου «Έλληνες στρατιώτες, τραυματίες και ανάπηροι του ελληνοϊταλικού πολέμου περιφέρονταν στους δρόμους της πόλης με σκοπό τον εξευτελισμό τους, πολλοί δε εκτελέστηκαν επιτόπου». Τα παραπάνω γεγονότα δεν μπορούν να τεκμηριωθούν και θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με κάθε επιφύλαξη.

====================================

Στις φυλακές της Σκόδρας οδηγήθηκε και ο Nikollaq Mano (Νικόλαος Μάνος), συμβολαιογράφος από την Κορυτσά, για τη φιλική του στάση απέναντι στην ελληνική Διοίκηση.

==========================
Την ασταθή κατάσταση που επικρατούσε εκμεταλλεύτηκε και η αλβανική Ορθόδοξη Εκκλησία, για να αντικαταστήσει ελληνόφιλους κληρικούς. Ορθόδοξοι ιερείς απομακρύνθηκαν από τις ενορίες τους και τοποθετήθηκαν ηγούμενοι σε μικρά μοναστήρια. Ο Llazo Kusi, ορθόδοξος ιερέας στο Πόγραδετς με καταγωγή από την Κορυτσά, τοποθετήθηκε ως ηγούμενος στο μοναστήρι της Αγίας Μαρίνης στο Llëngë (Λέγκα), ένα ορεινό χωρίο του Πόγραδετς, επειδή συνεργάστηκε με την ελληνική
Στρατιωτική Διοίκηση.

-----------------------

Επίσης κατασχέθηκε η περιουσία του ιερέα της Κορυτσάς Sotir Ilia, ο οποίος κατηγορήθηκε για τη φιλελληνική στάση του κατά την περίοδο του πολέμου και το κήρυγμά του στην ελληνική γλώσσα. . Ο ιερέας Sotir Ilia κατά την περίοδο της ελληνικής Διοίκησης, αρνούνταν να μιλήσει την αλβανική γλώσσα και υποστήριζε στις συζητήσεις του με τους Αλβανούς ότι η Κορυτσά είναι ελληνική.

-----------------------------------
Τον Αύγουστο του 1942 οι ιταλικές Αρχές συνέλαβαν και απέστειλαν στην Ιταλία οκτώ κατοίκους της Κορυτσάς, οι οποίοι «ήταν επικίνδυνοι για τη δημόσια ασφάλεια ως γραικομάνοι».
--------------------------------

To ίδιο συνέβη με τον Pandeli Papamihal από την Κορυτσά, κάτοικο Αργυροκάστρου, ο οποίος ως έμπορος ηλεκτρικών συσκευών ταξίδευε συχνά στη κεντρική και βόρεια Ιταλία. Σύμφωνα με την αναφορά της Αστυνομίας, στην περιοχή του Αργυροκάστρου ο Papamihail είχε σχέσεις με «γραικόφιλα» στοιχεία, όπως τον Nico Fero. Συχνά προωθούσε τις ιδέες του για διάδοση της ελληνικής γλώσσας ως την επίσημη γλώσσα του νομού Αργυροκάστρου. Αλλά και στην Κορυτσά, η αστυνομία παρακολουθούσε τον έμπορο Dhimitri Ingjilizi, ο οποίος είχε ακολουθήσει τα ελληνικά στρατεύματα και επέστρεψε στην Κορυτσά την 14 Ιουνίου του 1941.

_-----------------------------------------
Ο πατέρας του Zaj Fundo (Λάζαρος Φούντος), ήταν πλούσιος έμπορος στην Κορυτσά και είχε προσφέρει μεγάλο μέρος της περιουσίας του το 1914 για την ένωση της Βόρειας Ηπείρου με την Ελλάδα

----------------------------------
Ο Κυριάκης αναφέρει επιπλέον ως μέλη του ΜΑΒΗ τους Σπυρίδων Νίτσιο από το Λάμποβο, Μέλλιο από το Λάμποβο, Θωμά Θώμο-δικαστικό από την Κορυτσά και αναφέρει ότι τα μέλη αριθμούσαν αρκετές εκατοντάδες,

Ο Κόρμαλης σε άρθρο του στον Οικονομικό Ταχυδρόμο, μετά από προσωπικές μαρτυρίες και στοιχεία από δημοσιεύματα, παραθέτει ονόματα στελεχών και οπλαρχηγών της ΜΑΒΗ: Αχ. Καραγιάννης (Κορυτσά), Γ. Φώτης, Ηλ. Ζέρης, Γρ. Κιτσάτης, Π. Λέκκας (Πωγώνι), Γ. Χριστάκης (Ζαγορά), Μιλτ. Γκιόκας, Μιχ. Μάρης (Άνω Δρόπολη), Αν Στόλης (Κρά), Σ. Κόκκαλης, Ορ. Αναστασιάδης (Δέλβινο), Χρ. Πύλιος, Σπ. Θωμάς, Θύμιος Λώλης (Βούρκο), Ι. Καραθάνος (Λαζάτες), Βασ. Τσέπος (Δερβιτσάνη), Θ. Λαζάνης (Αργυρόκαστρο), Μ. Γκάρος (Σελιό), Ελευθέριος Γκουβέλης, Γ. Ζώτος (Δρόπολη), Α. Λαμπράκης (Αγ. Σαράντα), Ν. Κότσης, Φ. Γκρέκας, Θ. Μέλλος (περιοχή Ριζών), Νικ. Ιωαννίδης (Πρεμετή), Γ. Μπολάνος, Σίμος Δήμας, Δημ. Ράπος, Δ. Ζούππας, Μιχ. Μερκούρης, Γερ. Ντούνης, Θ. Ντούνης, Ν. Ντώκος, Γ. Γκέργκης, Γ. Κονόμος, Δ. Κουλίνος, Α. Δημαλέξης, Ν. Κουτσούλης, Αντ. Κοκκαβέσης, Σ. Γκόρος, Ηλ. Λυκόκας, Θεμ. Παπαδόμης (επαρχία Χιμάρας), βλ. Θανάσης Κόρμαλης, «Η αντίσταση των Βορειοηπειρωτών (1939-1944)», Οικονομικός Ταχυδρόμος, 13 Φεβρουαριου 1997, σελ. 45.

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

Κάποιες από τις πηγές του δεν νομίζω ότι πρέπει να τις πάρουμε στα σοβαρά

ΙΑΥΕ, Έτος 1941, Φ. 1, Υποφ. 1, Αχρονολόγητο έγγραφο του Αντιπροέδρου της Επιτροπής Βορειοηπειρωτικού Αγώνος Βορείου Ελλάδος Ι. Κοντούλη.