"Αγωνιστές του 21"

[Τλαξκαλτέκος]

Επανάσταση '21 στην Θράκη
Απόστολος Βακαλόπουλος

( Δεν βάζω τις σφαγές αμάχων , ιεραρχών , επαναστατικό φρόνημα, κάθοδος στην επαναστατημένη Ελλάδα ή στην Μολδοβλαχία κ.λπ. Μόνο στρατιωτικές ενέργειες στην Θράκη που αν κατάλαβα καλά μαρτυρούνται σε 2 τουρκικές πηγές και στην ελληνική παράδοση ).

Στιγμιότυπο οθόνης 2021-03-24 174902.png

Στιγμιότυπο οθόνης 2021-03-24 174926.png

Στιγμιότυπο οθόνης 2021-03-24 174955.png

Στιγμιότυπο οθόνης 2021-03-24 175015.png

Στιγμιότυπο οθόνης 2021-03-24 175037.png

συνεχίζεται ...

[Τλαξκαλτέκος]

συνέχεια απ' το προηγούμενο

Στιγμιότυπο οθόνης 2021-03-24 175124.png

Στιγμιότυπο οθόνης 2021-03-24 175243.png

[Τλαξκαλτέκος]

Το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης

Απόστολος Βακαλόπουλος :

Στιγμιότυπο οθόνης 2021-03-24 175951.png

Στιγμιότυπο οθόνης 2021-03-24 180010.png

Στιγμιότυπο οθόνης 2021-03-24 180033.png

Βλ. και εδώ :
1η Σεπτεμβρίου 1821: Το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης

Après le massacre de Samothrace
Πίνακας του Auguste Vinchon (Λούβρο)

https://www.istorikathemata.com/2012/09/1-1821.html

ΚΡΥΦΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΜΦΑΝΙΣΗ

Η Σαμοθράκη από το 1459 ήταν υπόδουλη με έντονη την οθωμανική παρουσία. Η κήρυξη της επανάστασης στη Σαμοθράκη από τα τοπικά μυημένα μέλη στη Φιλική Εταιρεία, ακολούθησε ο γενικός ξεσηκωμός των Ελλήνων. Οι Σαμοθρακίτες που είχαν συνδέσμους με συμπατριώτες τους στην Κωνσταντινούπολη και με τον μητροπολίτη Μαρωνείας Κωνστάντιο, είχαν ήδη δημιουργήσει το ψυχολογικό υπόβαθρο. Έτσι ξεσηκώθηκαν και τον Αύγουστο του 1821 επαναστάτησαν κατά του Muhammed Bey Selihtar.

Η αντίδραση από τους Οθωμανούς ήρθε το Σεπτέμβριο του 1821, την 1η του μηνός, την «πρωτοσταυρινιά» όπως λένε οι ντόπιοι, όταν αποβιβάστηκαν στο νησί δύο χιλιάδες στρατιώτες υπό τον Τούρκο υποναύαρχο μπέη Καρά-Αλή. Η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική. Η Σαμοθράκη μετατράπηκε σε κέντρο λεηλασίας, ζώνη θανάτου και ερείπια, και το νησί έμεινε ακατοίκητο για έξι χρόνια. Σφαγιάσθηκαν περίπου 10.000 άνδρες και αγόρια (κατ’ άλλες πηγές 8.000). Τα γυναικόπαιδα και όσοι σώθηκαν από την σφαγή πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Σμύρνης και της Κωνσταντινούπολης.

Εφτακόσιοι από τους κατοίκους που είχαν καταφύγει στα βουνά, οι Οθωμανοί τους έφεραν πίσω με δόλο δίνοντάς τους την εντύπωση ότι θα τους δώσουν χάρη. Όμως στην τοποθεσία «Εφκάς» στο κάστρο της πρωτεύουσας, της Χώρας, τους δολοφόνησαν όλους. Από τη μαζική αυτή δολοφονία, επέζησαν σύμφωνα με μαρτυρίες ξένων περιηγητών και του Σαμοθρακίτη ιερέα Γ. Μανωλάκη από 25 έως 30 οικογένειες, οι οποίες ζούσαν τα επόμενα χρόνια σε άθλια κατάσταση. Σημαντική μαρτυρία για το ολοκαύτωμα αποτελεί το έργο του Ίωνος Δραγούμη «Σαμοθράκη», ο οποίος διέσωσε το συμβάν, αλλά και την αναφορά για το τρυπημένο Ευαγγέλιο της εκκλησίας της Παναγίας στη Χώρα, το οποίο φυλάσσεται στο Εθνολογικό Μουσείο.

Σημαντική παράμετρος του ολοκαυτώματος αποτελεί και ο βίαιος εξισλαμισμός πολλών Σαμοθρακιτών, που κατέληξαν όπως αναφέραμε δούλοι. Πέντε από τους επιζώντες του ολοκαυτώματος γύρισαν το 1837 στη Σαμοθράκη και επέστρεψαν στην αρχική τους θρησκεία. Για αυτό το λόγο βασανίστηκαν και θανατώθηκαν στην απέναντι Θρακική ακτή, όπου μεταφέρθηκαν στο χωριό Μάκρη της Αλεξανδρούπολης. Η μνήμη τους τιμάται την Κυριακή του Θωμά και αποτελούν τους πέντε νεομάρτυρες (Μανουήλ Παλογούδας, Θεόδωρος Δημητρίου, Γεώργιος Κουρούνης, Γεώργιος Καλακίκος και Μιχαήλ Κύπριος), τα λείψανα των οποίων υπάρχουν στην εκκλησία της Παναγίας στη Χώρα και στις εικόνες στις εκκλησίες του νησιού απεικονίζονται με φουστανέλες.

Το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης παρέμεινε άγνωστο και η τυπική αναφορά στη θυσία των κατοίκων της στην εθνική παλιγγενεσία, αναγνωρίστηκε από την Ακαδημία των Αθηνών μόλις το 1980. Την καταστροφή της Σαμοθράκης την απεικόνισε πολύ χαρακτηριστικά ο Γάλλος Αύγουστος Βινσόν (Αuguste Vinchon) ο οποίος λίγο αργότερα ζωγράφισε ένα πίνακα με θέμα τη σφαγή της Σαμοθράκης, που βρίσκεται στο Λούβρο.

[Τλαξκαλτέκος]

Επανάσταση του '21 στη Θεσσαλία
Απόστολος Βακαλόπουλος

[Τλαξκαλτέκος]

Η Επανάσταση του '21 στην Κρήτη

14/6/1821 : Επίσημη έναρξη της Επανάστασης με πρωτοστάτες τους Σφακιανούς. Νίκη των Ελλήνων οπλαρχηγών ( Γ. Δασκαλάκης , Ι. Χάλης , Σήφακας , Παπανδρέου, Α. Φασούλης , Μουστουγιαννάκης ) στο Λούλο Χανίων.

15/6/1821 : Νίκη των Ελλήνων στο Γερόλακο ( Λάκκοι Κυδωνίας ).

5/7/1821 : Νίκη των Ελλήνων στο Θέρισο.

Οι Τούρκοι σφάζουν σε αντίποινα γυναικόπαιδα , ιερείς , μοναχούς , μητροπολίτες και επισκόπους. Καταστρέφουν εκκλησίες και μοναστήρια.

29/8/1821 : Οι Τούρκοι καταστρέφουν τα Σφακιά.

Φθινόπωρο 1821 : Φτάνει στην Κρήτη ο απεσταλμένος του Δ. Υψηλάντη , Μιχαήλ Κομνηνός Αφεντούλης ( ή Αφεντούλιεφ ) , ως αρχιστράτηγος του νησιού. Δυστυχώς έρχεται σύντομα σε ρήξη με τους ντόπιους οπλαρχηγούς και κυρίως τους Σφακιανούς.

28/5/1822 : Αποβίβαση αιγυπτιακού στρατού στην Κρήτη έπειτα από σχετική συμφωνία του σουλτάνου Μαχμούτ Β΄ με τον Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου.

Οι Τούρκοι εξαναγκάζουν τον φυλακισμένο επίσκοπο Κυδωνίας , Καλλίνικο , να απευθύνει επιστολή στους Κρητικούς στην οποία τους ζητούσε να υποταχθούν. Οι Κρητικοί φυσικά αρνούνται.

Ο Αφεντούλιεφ συλλαμβάνεται απ' τους Κρητικούς γιατί τον θεώρησαν ανίκανο και ολιγόψυχο. Τον διώχνουν απ' το νησί.

21/5/1823 : Φτάνει στην Κρήτη ως νέος αρμοστής ο Εμ. Τομπάζης.

Φθινόπωρο 1823 - Χειμώνας 1824 : Ο Χουσεΐν πασάς υποτάσσει την Κρήτη.

Απρίλιος - Μάιος 1824 : Ο Τομπάζης εγκαταλείπει το νησί. Κατάπνιξη της Επανάστασης.

Η επανάσταση στην Κρήτη μας βοήθησε πολύ στα επαναστατικά δάνεια. Γοητευμένοι οι ξένοι επενδυτές από τις ελληνικές επιτυχίες των πρώτων ετών της επανάστασης , πίστεψαν πως το ελληνικό κράτος θα είχε διευρυμένα όρια ( Κρήτη , περιοχές σε Ήπειρο κ.α. ) και πως οι επενδύσεις τους θα αυγατίσουν .

Αύγουστος 1825 : Αναζωπύρωση της Επανάστασης στο νησί.

27/11/1827 : Νίκη των Κρητικών στη μάχη στο Σεληνάρι.

10/12/1827 : Ήττα των Κρητικών στην επαρχία της Πεδιάδος.

5/1/1828 : Φτάνει στην Κρήτη ο Ηπειρώτης αγωνιστής Χατζημιχάλης Νταλιάνης.

Μάρτιος 1828 : Ο Νταλιάνης καταλαμβάνει το Φραγκοκάστελλο.

18/5/1828 : Οι Τουρκοαιγύπτιοι επιτίθενται στο Φραγκοκάστελλο και εξοντώνουν τον Νταλιάνη και τους ηρωικούς υπερασπιστές του. ( Σχηματίζεται η παράδοση πως οι Δροσουλίτες αφορούν τους νεκρούς αγωνιστές αυτής της μάχης ).

Νοέμβριος 1828 : Ο Τομπάζης καταλαμβάνει τη Σητεία. Οι Τούρκοι την ανακαταλαμβάνουν.

Δεκέμβριος 1828 : Οι Κρητικοί καταλαμβάνουν πάλι την Σητεία.

Μάρτιος 1829 : Οι Κρήτες κυριαρχούν στην ύπαιθρο. Οι πόλεις όμως κατέχονται απ' τους Τούρκους.

22/1 - 3/2/1830 : Με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου η Κρήτη τίθεται εκτός των ορίων του ελληνικού κράτους.

18 - 30/8/1830 : Η Κρήτη παραχωρείται στον Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου. Περίπου 60.000 χριστιανοί Κρητικοί πρόσφυγες καταφεύγουν στην Πελοπόννησο και στις Κυκλάδες.

[Τλαξκαλτέκος]

Ψέμα : Την 25η Μαρτίου δεν έγινε τίποτα . Η ημερομηνία αυτή καθιερώθηκε πολύ αργότερα εξαιτίας της εκκλησίας.

Η αλήθεια : Η ημερομηνία αυτή είχε αποφασιστεί απ' τους Φιλικούς.

Απομνημονείματα Κολοκοτρώνη :

... εἰς τὰ 20 μὲ ἦλθαν γράμματα ἀπὸ τὸν Ὑψηλάντη διὰ νὰ εἶμαι ἕτοιμος, καθὼς καὶ ὅλοι οἱ ἐδικοί μας. 25 Μαρτίου ἦτον ἡ ἡμέρα τῆς γενικῆς ἐπαναστάσεως. (...) τοὺς ἔλεγα, ὅτι: τὴν ἡμέρα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ νὰ εἶναι ἕτοιμοι, καὶ κάθε ἐπαρχία νὰ κινηθεῖ ἐναντίον τῶν Τούρκων τῶν τοπικῶν, καὶ νὰ τοὺς πολιορκήσουν εἰς τὰ διάφορα φρούρια, καθὼς οἱ Ἀρκαδιανοὶ νὰ πολιορκήσουν τὸ Νεόκαστρο, οἱ Μοθωναῖοι τὴν Μοθώνη, καὶ οὕτω καθεξῆς.

Σπυρίδων Τρικούπης :

[Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης] εμελετα ν’ αρχίση τα ένοπλα κινήματά του την 25 Μαρτίου, ημέραν του Ευαγγελισμού, ως ευαγγελιζομένην την πολιτικήν λύτρωσιν του ελληνικού έθνους».

Νικόλαος Σπηλιάδης :

Ούτος, όθεν διήρχετο διέσπειρε τας επαναστατικάς του ιδέας προσθέτων συνάμα ότι η 25 Μαρτίου ήτο υπό της Εταιρείας προσδιωρισμένη ημέρα προς έναρξιν τη Επαναστάσεως ...
Εξομολογηθέντες μετέλαβον των αχράντων μυστηρίων, ο Κολοκοτρώνης και οι περί αυτόν, οι οποίοι δεν ήλθον εις την Πελοπόννησον ειμή δια να κινήσωση την επάνάστασιν την 25 Μαρτίου, ως ημέραν προσδιορισμένην να λάβωσι τα όπλα απανταχού οι Έλληνες ...
... διατρίβων εις Ζάκυνθον έλαβε την πρόσκλησιν του Υψηλάντου να κινηθεί και αναχωρήσας χάριν εμπορίου δήθεν, εις τα νήσους του Αιγαίου, έφθασε την 6η Ιανουαρίου του 1821 εις Τσίμοβαν και κατέλυσε εις του Μουρτζίνου, παλαιού φίλου του, όθεν κατεφρόνει υπό την αιγίδα της φιλίας τας επιβουλάς των Τούρκων και διενήργει, περιμένων την 25η Μαρτίου, δια την επανάστασιν…. Και τοιουτοτρόπως την 25 Μαρτίου επανέστη η Πελοπόννησος, μετά την 24η Φεβρουαρίου, καθ’ ην ο Υψηλάντης διεκήρυξεν εισ την Μολδαβίαν την επανάστασιν...
Στις 25 Μαρτίου ο Π. Π. Γερμανός, ο Α. Ζαΐμης και τα λοιπά μέλη του Αχαϊκού Διευθυντηρίου συνέταξαν στην Πάτρα Επαναστατική Διακήρυξη, την οποία επέδωσαν την επόμενη ημέρα στους προξένους των ευρωπαϊκών κρατών.

Νικόλαος Κασομούλης :

Από Ύδραν έφθασε [στην Σμύρνη] μια γολέττα του Κολέτζη, ήτις μας διηγήθη την ετοιμασίαν δια τας 25 Μαρτίου –να κτυπήσουν παντού.

Φωτάκος ( Απομνημονεύματα και Βίοι Πελοποννησίων Ανδρών ) :

Εξέλεξαν τον Φωτάκον, όστις απεστάλη δαπάνη του Ι. Αμβροσίου μεγαλεμπόρου εν Οδησσώ, έχων και ούτος την εντολήν να είπη προς τον Κανέλον Δεληγιάννην, ότι η ορισθείσα ημέρα της επαναστάσεως ήτο η 25 Μαρτίου του επιόντος έτους 1821, όπως ετοιμάζεται και αυτός και οι άλλοι.

Μάλιστα δὲ οἱ ἔξωθεν ἐρχόμενοι Ἕλληνες ἀπὸ τὴν Ρωσσίαν, τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ ἀλλαχόθεν, αὐτοὶ διέδοσαν τὸ σύνθημα, ὅτι εἰς τὰς 25 Μαρτίου θὰ γείνῃ ἀφεύκτως ἡ ἐπανάστασις. Ὁ δὲ Φλέσας τότε ἔχυσε περισσοτέραν καυστικὴν ὕλην εἰς ταύτας τὰς ἐπαρχίας, διὰ νὰ κόψῃ μίαν ὥραν προτήτερα τὰς συναθροίσεις καὶ τὰς ἐλπίδας τὰς μακρυνὰς τῶν προκρίτων καὶ τῶν ἀρχιερέων, οἵτινες μάλιστα ἐβιάσθησαν καὶ ἄρχισαν τὰ κτυπήματα κατὰ τῶν Τούρκων πρὸ τῆς 25 Μαρτίου. Μάλιστα δὲ ὁ Ν. Χριστοδούλου ἢ Σολιώτης καὶ πρὸ τούτου ἄλλοι Ἕλληνες ἀλλοῦ ὅπως εὑρέθησαν ἔκαμον ἀρχὴν νὰ σκοτώνουν Τούρκους, χωρὶς νὰ ζητήσουν περὶ τούτου ἄδειαν, διότι ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶχον μεθύσει ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς ἐλευθερίας καὶ τοῦ ἐθνισμοῦ, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶχον ἄλλον ἀνώτερον, εἰμὴ μόνον τὸν Θεὸν καὶ τὸ αἴσθημα, δὲν ἐσυλλογίσθησαν πλέον νὰ ἔχουν μεσίτας μεταξὺ αὐτῶν καὶ τοῦ δεσπότου τῆς δουλείας των, ἀφοῦ μάλιστα ἀπεφάσισαν νὰ τὸν σκοτώσουν.

Κανέλλος Δεληγιάννης ( Απομνημονεύματα ):

Εγενικεύθη ο αγών εις όλας τας τάξεις των Πελοποννησίων μέχρι 25 των Μαρτίου, ώστε καθιερώθη αυτή η εθνοσωτήριος ημέρα του Ευαγγελισμού, ως ημέρα της παλιγγενεσίας.

Αμβρόσιος Φραντής :

Αν η Επανάσταση δεν ξεκινούσε στις 25 Μαρτίου θα ξεκινούσε εναλλακτικά του Αγίου Γεωργίου ( 23 Απριλίου ) ή Κωνσταντίνου και Ελένης ( 21 Μάϊου ). Δηλαδή η έναρξη της Επαναστάσεως πάντα συνδυαζόταν στο μυαλό των πρωτεργατών της με κάποια θρησκευτική εορτή :

[Τλαξκαλτέκος]

Αναγνωστοπούλου Χριστίνα : Κόρη του αγωνιστή του '21 Πάνου Αναγνωστόπουλου. Τον Ιούλιο του 1825 αιχμαλωτίστηκε από τους Αιγυπτίους και δόθηκε ως λάφυρο στον Αχμέτ μπέη από την Βαγδάτη . Όταν κατά την σχετική συμφωνία του Μάϊου του 1828 αποφασίστηκε να απελευθερωθούν όσοι από τους αιχμαλώτους επιθυμούσαν να παραμείνουν στην Ελλάδα , η Χριστίνα ζήτησε να παραμείνει χωρίς το παιδί της και τον πατέρα του. ( Π-Λ-Μπ )

[Τλαξκαλτέκος]

Ψέμα : Δεν έγινε τίποτα στην Αγία Λαύρα γενικότερα , αλλά και ειδικότερα στις 25 Μαρτίου. Ο μύθος της Αγίας Λαύρας δημιουργήθηκε από την Εκκλησία.

Η αλήθεια : Υπάρχουν πηγές που αναφέρουν επαναστατικά γεγονότα στην Αγία Λαύρα τόσο στις 25 του Μάρτη , όσο και νωρίτερα. Ο αναγνώστης και ο ιστορικός ερευνητής μπορούν να κρίνουν αν θεωρούν αυτές τις μαρτυρίες αξιόπιστες ή όχι.


Παλαιών Πατρών Γερμανός , Απομνημονεύματα

Πρώτα έχουμε τα Απομνημονεύματα - σημειώσεις ορθότερα , καθώς δεν πρόλαβε να τους δώσει την τελική τους μορφή - του Π.Π. Γερμανού. Με λίγα λόγια σε αυτά μας λέει πως στις 9 Μαρτίου οι αρχιερείς και οι πρόκριτοι της Αχαΐας ξεκίνησαν από τα Καλάβρυτα δήθεν για την Τριπολιτσά, αλλά στο δρόμο ένας ταχυδρόμος, τον οποίο είχαν βάλλει οι ίδιοι, τους σταμάτησε και τους έδωσε ένα γράμμα γραμμένο από αυτούς. Με την πρόφαση ότι το γράμμα προερχόταν από Τούρκους αγάδες, που τους έγραφαν ότι κινδυνεύει η ζωή τους αν πάνε στην Τριπολιτσά, γύρισαν πίσω και πήγαν την επομένη ( 10 Μαρτίου ) στη μονή της Αγίας Λαύρας. Εκεί αποφάσισαν να σκορπιστούν σε διάφορα μέρη και να ησυχάζουν. Παράλληλα φρόντισαν για την ασφάλεια των οικογενειών τους, τις οποίες μετέφεραν στο μοναστήρι του Μεγάλου Σπηλαίου. Σκόπευαν, αν οι Τούρκοι τους καταδίωκαν, να έφευγαν από την Πελοπόννησο, για να μη βάλλουν σε κίνδυνο τους χριστιανούς. Από την Αγία Λαύρα έγραψαν στον Πετρόμπεη, τους Δεληγιανναίους και σε άλλους για να μάθουν τί σκόπευαν αυτοί. Στα απομνημονεύματά του ο Παλαιών Πατρών Γερμανός αναφέρει: «...ειδέ και καθολικεύσει το πράγμα η Διοίκησις, και μεταχειρισθεί την βίαν και τα όπλα γενικώς εναντίον των ομογενών, τότε εξ ανάγκης να λάβωσι και αυτοί τα όπλα και να κινήσωσι και τους λοιπούς ομογενείς εις υπεράσπισιν εαυτών...».




Αναστάσιος Γούδας , Βίοι Παράλληλοι
Ο Αναστάσιος Γούδας βασίζεται στα Απομνημονεύματα του Π.Π. Γερμανού , αλλά αντί για 9 Μαρτίου διαβάζει 5 Μαρτίου. Όπως είπαμε τα Απομνημονεύματα του Γερμανού ήταν ουσιαστικά σημειώσεις και μάλιστα όχι ευανάγνωστες. Γι' αυτό άλλοι διάβασαν 5 Μαρτίου , ενώ άλλοι 8 Μαρτίου. Το 5 Μαρτίου έχουν υιοθετήσει και άλλοι ιστορικοί , π.χ. βλ. άρθρο Αγία Λαύρα του Σφυροερα στην εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος.


Ο Γενναίος Κολοκοτρώνης αναφέρει σύσκεψη στην Αγία Λαύρα στις 19 Μαρτίου 1821 :


Ο Κανέλλος Δελληγιάννης στα Απομνημονεύματά του αναφέρει 23 Μαρτίου :

Οι συναχθέντες λοιπόν εις την Αγίαν Λαύραν απεφάσισαν και ύψωσαν την σημαίαν της επαναστάσεως κατά τας 23 Μαρτίου 1821, προσφέροντες πάνδημον δοξολογίαν προς τον Ύψιστον και με το σύνθημα «ή ζωή και ελευθερία ή θάνατος.


Αυτοβιογραφία Βασιλείου Πετιμεζά ( 1785/6-1872 )

Μετ' ολίγας ημέρας ήλθεν εις Καλάβρυτα ο αρχιεπίσκοπος Παλαιών Πατρών μετά του κοτζιάμπαση των Πατρών Λόντου και του εξ Αιγίου Ανδρέα Λόντου, ίνα μεταβώσι μετά των προυχόντων των Καλαβρύτων Ζαΐμη, Μουρτογιάννη, Φωτήλα, Χαραλάμπη εις Τρίπολιν [...] Μ' είπον λοιπόν να έβγωμεν εις το Καρνέσι, όπου θα έλθουν και εκείνοι και όλοι ομού να επιστρέψωμεν εις την Αγία Λαύραν. [...] Φθάσαντες εις την Αγίαν Λαύραν οι ως ανωτέρω προύχοντες και ημείς οι τεσσαράκοντα οπλίται την 20 Μαρτίου, εμείναμεν εκεί, ότε την 25ην Μαρτίου του Ευαγγελισμού το πρωΐ ψάλλοντες εις τον Θεόν δοξολογίαν και ορκισθέντες επί του ιερού Ευαγγελίου ή να ελευθερωθώμεν από τους Τούρκους ή να αποθάνωμεν, και υψώσαντες την σημαίαν της Επαναστάσεως ηρχίσαμεν να πυροβολώμεν και να τραγουδούμε τ' άσματα του Ρήγα Φεραίου "Καλύτερα μια ώρα ελεύθερη ζωή παρά 40 χρόνια σκλαβιά και φυλακή".

O Ιωάννης Φιλήμων αναφέρει σύσκεψη στην Αγία Λαύρα πριν τις 16 Μαρτίου.




Ο Σπηλιάδης στις 9 ( ή 10 ) Μαρτίου :




Ο Φραντζής λέει στις 8 Μαρτίου :



Ο Φωτάκος λέει 13 προς 14 Μαρτίου



Ο αγωνιστής του '21 Ρήγας Παλαμήδης σε ομιλία του ως πρόεδρος της Βουλής το 1846 :

Ταύτα προπαρεσκεύασαν την αξιομνημόνευτον εκείνην ημέραν της 25 Μαρτίου του 1821, καθ' ήν, ευλογούντος του αοιδίμου αρχιερέως Γερμανού Παλαιών Πατρών, και πρωταγωνιζομένων των εκεί παρευρεθέντων προκρίτων, ανεπετάσθη εις τα ερείπια της αρχαίας Κυναίθης, εν τη ιερά μονή της αγίας Λαύρας, η σημαία της ελευθερίας ...

O αγωνιστής του '21 Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος ( 1802 - 1892/95 ) σε ομιλία του στις 25 Μαρτίου 1861 στην αγία Λαύρα :

Θεωρώ εν τούτοις εμαυτόν ευτυχή ... διότι εν τω μέσω ευρεθείς της κλαγγής και του καπνού αυτών των ιδίων Τουρκοφάγων όπλων, των από του Ιερού λόφου αντηχησάντων και υπό τον κυματισμόν αυτής της παρά του Ιεράρχου Γερμανού υψωθείσης Σημαίας του Σταυρού, εν τη αυτή του 1821 ημέρα [ 25 Μαρτίου ] , ( ... ) ο Αείμνηστος Ιεράρχης Γερμανός, με την αριστεράν κρατών τα πρακτικά της προ μικρού αποτελεσθείσης μυστικής εν Αιγίω συνελεύσεως, και με την δεξιάν χείρα υψόνων την Σημαίαν ταύτην του Σταυρού, αναγεγραμμένην έχουσαν την Κοίμησιν της Θεοτόκου, και υπέρ ταύτην ανηρτημένον το σύνθημα "Ανάστηθι Ελλάς, Ελευθερίαν ή Θάνατον ομνύομεν επί το Ονόματί Σου", ... διά του θείου τούτου κηρύγματός του "Δεύτε λάβετε φώς εκ της ανεσπέρου Λαμπάδος της Αγίας Ελευθερίας, και αναγγείλατε πάσιν τοις έθνεσιν ότι η φωνή μου είναι φωνή Κυρίου κατέναντι των εχθρών της Πίστεως και της Πατρίδος, ...

Ανωνύμου απάντηση το 1850 στο φυλλάδιο Ιστορικαί Αλήθειαι ή Πετιμεζαϊκή οικογένεια

... μας λέγεις ότι πρώτοι οι Πετιμεζαίοι μετά του Θεσπεσίου Ιεράρχου Γερμανού Π. Πατρών, Αν. Ζαήμη, Ανδρ. Λόντου και Σωτηρίου Χαραλάμπους εν τη αγία Λαύρα ύψωσαν τον μυστηριώδη Φοίνικα της παλλιγγενεσίας, και πρώτοι αυτοί ύψωσαν την Σημαίαν της Παλιγγενεσίας και επολέμησαν τους εν Καλαβρύτοις Τούρκους … Στρατιωτικοί δε αρχηγοί … επί της ενάρξεως της επαναστάσεώς μας, εν Αγία Λαύρα και εν Καλαβρύτοις, ήτον πρώτος ο Αναγνώστης Στριφτόμπολας …. Είχε δεκαπέντε περίπου μπουλουξίδες … τον ανδρείον Αναγνώστην Κορδή εκ του τμήματος των Χασίων, Σημαιοφόρον, όστις εβάσταξε την πρώτην Σημαίαν της παλιγγενεσίας, όταν εψάλη ικετήριος δοξολογία εις τον Ύψιστον υπέρ ευοδόσεως της Ελληνικής κατά των Τούρκων επιχειρήσεως την 17 Μαρτίου 1821 εν των Ναώ της υπεραγίας Θεοτόκου, την οποίαν Σημαίαν σήμερον εικονίζουσιν εις τας χείρας του Ιεράρχου Γερμανού Παλαιών Πατρών…

[Τλαξκαλτέκος]

Ο Ναυτικός αγώνας του 1821

26/3/1821 : Ο Αντώνης Οικονόμου ξεσηκώνει την Ύδρα παρακάμπτοντας τους διστακτικούς προκρίτους.

2/4/1821 : Κήρυξη της Επανάστασης στις Σπέτσες.

10/4/1821 : Κήρυξη της Επανάστασης στα Ψαρά.

Οι Ελληνοκαθολικοί των Κυκλάδων κρατούν ουδέτερη στάση κατά την διάρκεια του Αγώνα του '21.

15/4/1821 : Επίσημη κήρυξη της Επανάστασης στην Ύδρα.

8/5/1821 : Ο Λυκούργος Λογοθέτης ( 1772 - 1850 , πραγματικό όνομα : Γεώργιος Παπλωματάς ) κηρύττει την Επανάσταση στην Σάμο.

Ο τουρκικός στόλος συχνά αναφερόταν αρχαιοπρεπώς ως βυζαντινός , επειδή έδρευε στο Βυζάντιο , δηλαδή στην Κωνσταντινούπολη.

12/5/1821 : Ο Αντώνης Οικονόμου προσπαθεί να επιβάλει στους ναύτες τον κανονισμό της ίσης διανομής λαφύρων και χάνει την δημοτικότητά του. Τον Δεκέμβριο του 1821 δολοφονείται κατ' εντολή των προκρίτων.

Ο ελληνικός στόλος ενισχύει τους επαναστατημένους Έλληνες στην ξηρά με πολεμοφόδια.

27/5/1821 : Ο Ψαριανός Δημήτριος Παπανικολής ανατινάζει με πυρπολικό τουρκικό δίκροτο στην Ερεσό.

23/9/1821 : Ο τουρκικός στόλος καταστρέφει το Γαλαξίδι .

20/2/1822 : Ναυμαχία της Πάτρας. Ο ελληνικός στόλος τρέπει σε φυγή τον τουρκικό.

30/3/1822 : Καταστροφή της Χίου από τους Τούρκους.

19 - 20/5/1822 : Σύγκρουση στο Τσεσμέ. Ο ελληνικός στόλος προκαλεί ζημιές στον τουρκικό.

6-7/6/1822 : Ο Κανάρης ανατινάζει την τουρκική ναυαρχίδα στο στενό της Χίου.

8/9/1822 : Ναυμαχία των Σπετσών. Ο ελληνικός στόλος τρέπει σε φυγή τον τουρκικό.

Οκτώβριος 1822 : Οι κάτοικοι της Μυκόνου με τη Μαντώ Μαυρογένους αποκρούουν 100 Αλγερινούς που αποβιβάστηκαν στην Μύκονο. Ο Κανάρης πυρπολεί την τουρκική υποναυαρχίδα στην Τένεδο.

15/9/1823 : Ναυμαχία στον Άθω. Ο τουρκικός στόλος προκαλεί ζημιές στον ελληνικό.

30/5/1824 : Καταστροφή της Κάσου.

19/6/1824 : Καταστροφή των Ψαρών.

5/8/1824 : Ο ελληνικός στόλος νικάει στη ναυμαχία της Σάμου.

24/8/1824 : Αμφίρροπη ναυμαχία στη Κω.

29/8/1824 : Ναυμαχία του Γέροντα. Ο ελληνικός στόλος νικάει τον τουρκοαιγυπτιακό.

10/9/1824 : Ναυμαχία της Ικαρίας. Ο ελληνικός στόλος νικάει τον τουρκοαιγυπτιακό.

24/9/1824 : Ναυμαχία της Μυτιλήνης. Ο ελληνικός στόλος νικάει τον τουρκοαιγυπτιακό.

1/11/1824 : Ναυμαχία στο Ηράκλειο Κρήτης. Ο ελληνικός στόλος νικάει τον τουρκοαιγυπτιακό.

25/4/1825 : Ναυμαχία της Μεθώνης στην οποία νικάει ο τουρκικός στόλος.

20/5/1825 : Ναυμαχία στον Καφηρέα. Νίκη του ελληνικού στόλου.

2/6/1825 : Ναυμαχία στη Σούδα. Αμφίρροπη σύγκρουση.

16/6/1825 : Ναυμαχία στο Ταίναρο. Αμφίρροπη σύγκρουση.

Ιούλιος 1825 : Ο ελληνικός στόλος ανεφοδιάζει το Μεσολόγγι.

29/7/1825 : Αποτυχημένη απόπειρα - λόγω αντίθετου ανέμου - εμπρησμού του αιγυπτιακού στόλου στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας από τον Κανάρη !

Νοέμβριος 1825 : Ανεφοδιασμός Μεσολογγίου.

Ιανουάριος 1826 : Ανεφοδιασμός Μεσολογγίου.

29/8/1826 : Ναυμαχία της Μυτιλήνης. Αμφίρροπη σύγκρουση.

30/8/1826 : Ναυμαχία Φώκαιας. Ελληνική νίκη.

25/9/1826 : Ναυμαχία της Μυτιλήνης. Νίκη του τουρκικού στόλου.

16/3/1827 : Ο Κόχραν διορίζεται στόλαροχος του ελληνικού στόλου.

16/6/1827 : Αποτυχημένη επιχείρηση καταστροφής του αιγυπτιακού στόλου στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας από τον Κόχραν αυτή τη φορά.

8/10/1827 : Ναυμαχία του Ναβαρίνου.

[Τλαξκαλτέκος]

Δύο συνεπώνυμοι , ο ένας απ' την Ρούμελη , ο άλλος απ' τον Μοριά.

Σκαλτσάς Δήμος ή Σκαλτσοδήμος : Οπλαρχηγός του '21 απ' την Αρτοτίνα της Δωρίδας. Υπηρέτησε τον Αλή πασά. Στον Αγώνα συμμετείχε σε διάφορες μάχες στην Στερεά. Συμπολεμιστές του ήταν οι Αναγνώστης Λιδωρίκης , παπα-Γιώργης Πολίτης , Ιωάννης Γκούρας , Ανδρίτσος Σαφάκας , Ιωάννης Δυοβουνιώτης , Μήτσος Κοντογιάννης κ.α.

Σκαλτσάς Ασημάκης : Οπλαρχηγός του '21 απ' τα Καλάβρυτα. Καπετάνιος των Ζαϊμηδων . Στις 19/3/1821 , μαζί με τον Ν. Σολιώτη έστειλαν μήνυμα στον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη , που αναφερόταν στην κήρυξη της Επανάστασης στην Αχαΐα. Πολέμησε σε διάφορες μάχες του '21.