"Αγωνιστές του 21"

[Τλαξκαλτέκος]

Η ερωτική ζωή του λόρδου Μπάυρον

Ο Άγγλος ποιητής και φιλέλληνας Τζωρτζ Γκόρντον Μπάυρον ( Λονδίνο 1788 - Μεσολόγγι 1824 ) ή αλλιώς Βύρων γεννήθηκε χωλός στο ένα του πόδι.

Στα 9 κιόλας χρόνια του η νταντά του Μέυ Γκρέυ έγινε αιτία να ξυπνήσουν μέσα του πρώιμα πάθη και αυτή η εμπειρία του διαμόρφωσε τη στάση του απέναντι στις γυναίκες.

O Μπάυρον είχε ερωτευθεί την ξαδέρφη του Μαίρη Νταφ και την εξαδέλφη του Μάργκαρετ Πάρκερ. Επίσης συνδέθηκε ερωτικά με την ετεροθαλή του αδελφή Αυγούστα Λη. Η αιμομιξία πήγαινε και ερχόταν δηλαδή.
- You are my sister
- Only by blood.
( 0m34s)

Το 1824 στο Μεσολόγγι είχε σχέση με τον Λουκά Χαλανδριτσάνο , ένα αγόρι που είχε φέρει μαζί του από την Κεφαλλονιά σαν ακόλουθό του και στον οποίο αναφέρονται τα τελευταία απελπισμένα ποιήματά του.

Βράχηκε από μια νεροποντή ενώ έκανε την βόλτα του , αρρώστησε και πέθανε στις 19/4/1824.

Ο Διονίσιος Σολωμός θρήνησε με την Ωδή εις τον θάνατο του λόρδου Μπάυρον , Ποίημα λυρικό , η οποία αρχίζει με τους στίχους :

Λευτεριά για λίγο πάψε
να χτυπάς με το σπαθί ,
τώρα σίμωσε και κλάψε
εις του Μπάυρον το κορμί.

[Τλαξκαλτέκος]

Γεώργιος Καραϊσκάκης
Γεννήθηκε σε ένα σπήλαιο στο Μαυρομάτι Καρδίτσας το 1780 ή το 1782 και τραυματίστηκε θανάσιμα στο Φάληρο το 1827.

Το όνομα
Υπάρχουν διάφορες υποθέσεις από που προέρχεται το "Καραϊσκάκης - Καραΐσκος" .
Ενδέχεται το "καρα" να είναι τουρκικό που σημαίνει "μαύρος" και το "ίσκος" απ' την λέξη "ίσκα" που δηλώνει τον αψίκορο χαρακτήρα.

Η καταγωγή
Η μητέρα του Ζωή Ντιμισκή ( ή Διμισκή ) ήταν αδελφή του κλέφτη Κώστα Ντιμισκή και εξαδέλφη του οπλαρχηγού και αγωνιστή του '21 Γώγου Μπακόλα ( γνωστός απ' ήττα στο Πέτα ) .
Η Ζωή καταγόταν απ' την Σκουληκαριά Ραδοβιζίου της Άρτας , έμεινε χήρα σε μικρή ηλικία και αποσύρθηκε στο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου κοντά στο χωριό του συζύγου της , Μαυρομάτι της Καρδίτσας. Ο αποθανών σύζυγός της ονομαζόταν Γιαννάκης Μαυρομάτης ή Μαυροματιώτης .
Το 1779 κατέφυγε στο μοναστήρι ο αρματολός του Βάλτου Δημήτρης Καραΐσκος. Εκεί γνωρίστηκε με την Ζωή και καρπός της σχέσης τους υπήρξε ο μετέπειτα ήρωας του 1821 Γεώργιος Καραϊσκάκης. Ίσως ο Καραϊσκος να βίασε την Ζωή και να μην είχαν κανονική σχέση.
Ο Δημήτριος Καραΐσκος ήταν γιος του Λάλα - Γιώργου , πρωτοπαλλήκαρου του Γιώργου Θώμου, και διετέλεσε δολοφονικό όργανο του Αλή πασά.

Σχέσεις πατέρα και γιου
Ο Δημήτρης Καραΐσκος συνάντησε μετέπειτα τον Καραϊσκάκη , αλλά οι σχέσεις τους ήταν τυπικές , παρόλο που γνώριζαν και οι δύο πως ήταν πατέρας και γιος . Μια σφραγίδα του Καραϊσκάκη του 1816 έφερε το επίθετο Καραΐσκος . Με το ίδιο επίθετο ( Καραΐσκος ) αλληλογραφούσε με την γυναίκα του. Επίσης ο Ανδρέας Ίσκος , νόμιμος γιος του Δημήτρη Καραΐσκου , είχε καλές τυπικές σχέσεις με τον Καραϊσκάκη στην Επανάσταση του '21 , αν και ποτέ δεν συζήτησαν μεταξύ τους την αδελφική τους συγγένεια , πως δηλαδή ήταν ετεροθαλή αδέλφια.

Η τύχη της Ζωής
Η Ζωή , λοιπόν , κατά τους τελευταίους μήνες της εγκυμοσύνης της , έζησε σε μια σπηλιά κοντά στο μοναστήρι , και εκεί τον Μάιο του 1780 γέννησε το παιδί της , στο οποίο έδωσε το όνομα του προστάτη άγιου του μοναστηριού. Επειδή δεν μπορούσε να επιστρέψει στο μοναστήρι ή να ζητήσει βοήθεια απ' τους συγγενείς του πεθαμένου συζύγου της , παρέδωσε το παιδί σε μια οικογένεια κτηνοτρόφων Σαρακατσάνων , ενώ η ίδια γύριζε από χωριό σε χωριό πουλώντας εικονίσματα και κεριά. Πέθανε όταν ο Καραϊσκάκης ήταν 8 ετών. Το παιδί το αποκαλούσαν "Γιο της Καλογρηάς" , ενώ ο ίδιος αυτοχαρακτηριζόταν "μούλος" .

Τα πρώτα χρόνια
Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης ήταν δυναμικός και αθυρόστομος. Προσβλήθηκε σε μικρή ηλικία από φυματίωση . Σε ηλικία 15 ετών εγκατέλειψε τους Σαρακατσάνους θετούς γονείς του , έγινε αρχικά γιδοβοσκός και έπειτα κλέφτης και άρπαγας . Συνελήφθη όμως αιχμάλωτος απ' τους Αλβανούς του Αλή πασά και φυλακίστηκε. Ο Αλή πασάς εκτίμησε τον χαρακτήρα και τις ικανότητές του , τον απελευθέρωσε και τον προσέλαβε στην σωματοφυλακή του. Ίσως ο καλός τρόπος που του φέρθηκε να οφείλεται στο ότι πιθανώς γνώριζε την μητέρα του.
Στην "αυλή" των Ιωαννίνων ο Καραϊσκάκης έμαθε γράμματα και την πολεμική τέχνη. Το 1798 ακολούθησε τον Αλή πασά στην εκστρατεία του κατά του αποστάτη πασά του Βιδινίου Πασβάνογλου , φίλου του Ρήγα Φεραίου. Αυτομόλησε στον Πασβάνογλου με το ψευδώνυμο Καραλής , αλλά επέστρεψε πάλι στον Αλή πασά.

Με τους Κατσαντώνη και Λεπενιώτη
Το 1804 εγκατέλειψε ξανά τον Αλή πασά και ενώθηκε με τον θρυλικό κλέφτη Κατσαντώνη. Ο Κατσαντώνης τον έκανε πρωτοπαλίκαρό του. Ο Καραϊσκάκης ήταν αυτός που μαζί με άλλους τρεις ή μόνος του σκότωσαν τον επίσης θρυλικό Αλβανό οπλαρχηγό του Αλή πασά Βεληγκέκα.
Το 1807 ο Κατσαντώνης πήγε στην Λευκάδα που κατείχαν οι Ρώσοι για να βοηθήσει στην απόκρουση της επίθεσης του Αλή πασά που δεχόταν το νησί. Τον ακολούθησε και ο Καραϊσκάκης και συνάντησε Έλληνες οπλαρχηγούς , τον Καποδίστρια και τον πατέρα του Δημήτρη Καραΐσκο, με τον οποίο αντάλλαξε τυπικό χαιρετισμό με νεύμα των κεφαλιών τους.
Τον Αύγουστο του 1807 ο Κατσαντώνης θανατώθηκε με βασανιστήρια απ' τον Αλή πασά. Την θέση του πήρε ο αδελφός του Λεπενιώτης και ο Καραϊσκάκης μπήκε στο σώμα του.
Το 1809 ο Καραϊσκάκης εντάχθηκε στον βρετανικό στρατό των Επτανήσων . Το 1812 , μετά την δολοφονία του Λεπενιώτη , μπήκε για τρίτη φορά στην υπηρεσία του Αλή πασά.

Οικογένεια
Νυμφεύθηκε την Γκόλφω Ψαρογιαννοπούλου από το Πατιόπουλο Βάλτου , απ' την οποία απέκτησε δυο κόρες ( Πηνελόπη και Ελένη ) και έναν γιο ( Σπυρίδων ).

Προς την Επανάσταση
Το 1820 έμεινε στο πλευρό του αποστάτη Αλή πασά όταν ο τελευταίος πολιορκήθηκε απ' τα σουλτανικά στρατεύματα στα Ιωάννινα. Όταν κατάλαβε ότι ο Αλή θα έχανε , τον εγκατέλειψε μαζί με τον Ανδρούτσο και άλλους Έλληνες.
Τον Ιανουάριο του 1821 συμμετείχε με άλλους οπλαρχηγούς στην σύσκεψη της Λευκάδας συζητώντας για την προετοιμασία της εθνικής εξέγερσης στην Στερεά Ελλάδα.

Τα πρώτα επαναστατικά χρόνια
Στην αρχή της Επανάστασης ο Καραϊσκάκης είχε ως προτεραιότητα την τοπική του υπερίσχυση στα Άγραφα και δεν είχε δοθεί ολοκληρωτικά στον εθνικό αγώνα. Όταν αργότερα ξεκόλλησε απ' τα Άγραφα , συνέλαβε στην ολότητά του το εθνικό όραμα της Επανάστασης. Κατά την διάρκεια του Αγώνα αναδείχτηκε ικανότατος στους στρατιωτικούς ελιγμούς , ειδικά στην μάχη της Αράχωβας.
Την άνοιξη του 1821 συγκρούστηκε με τους Τούρκους στα Τζουμέρκα. Στις 8/6/1821 νίκησε τους Τούρκους στο χωριό Κομπότι , αλλά πληγώθηκε.
Τον Σεπτέμβριο του '21 οι Έλληνες και οι "Αρβανίτες" ( Τουρκαλβανοί ) συμμάχησαν στην Άρτα , γρήγορα όμως η ελληνοαλβανική αυτή συμμαχία διαλύθηκε.
Το 1823 ο Καραϊσκάκης νίκησε τους Τούρκους των Ισμαήλ Πλιάσα και Ισμαήλ Μπέντο στη μάχη του Σοβολάκου ( λέγεται και μάχη στον Άγιο Βλάσσιο ) και οι Τούρκοι υποχρεώθηκαν να του παραδώσουν το αρματολίκι των Αγράφων.
Η Γερουσία της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος αντέδρασε στην παράδοση του αρματολικίου των Αγράφων στον Καραϊσκάκη , με υποκινητή της αντίδρασης τον Μαυροκορδάτο. Δημιουργείται έτσι μεγάλη κόντρα μεταξύ των δύο ανδρών.
Ο Μουσταής πασάς της Σκόδρας , κατά την κάθοδό του προς τη Στερεά Ελλάδα ( 1823 ), απαίτησε απ' τον Καραϊσκάκη, που κατείχε το αρματολίκι των Αγράφων , υποταγή. Ο Καραϊσκάκης αρνήθηκε και έστειλε άνδρες του στο σώμα του Μάρκου Μπότσαρη στο Καρπενήσι να πολεμήσουν κατά του Μουσταή. Ο ίδιος ο Καραϊσκάκης δεν πήγε γιατί ασθενούσε από φυματίωση , ασθένεια που τον ταλαιπώρησε ως το τέλος της ζωής του. Ο Μάρκος Μπότσαρης σκοτώθηκε στο Καρπενήσι στις 9/8/1823 πολεμώντας κατά του Μουσταή πασά.

Ρήξη για το αρματολίκι των Αγράφων
Ενώ ο Καραϊσκάκης ήταν άρρωστος , ο Μαυροκορδάτος ανέθεσε το αρματολίκι των Αγράφων στο Γιαννάκη Ράγκο. Ακόμη , το 1824 , άνθρωποι του Μαυροκορδάτου κακοποίησαν στο Μεσολόγγι έναν ανιψιό του Καραϊσκάκη. Σε εκδίκηση ο Καραϊσκάκης συνέλαβε τους προεστούς του Μεσολογγίου .
Ο Μαυροκορδάτος τον συκοφάντησε πως είχε έρθει σε προδοτικές επαφές με τον Ομέρ Βρυώνη προκειμένου να πάρει το αρματολίκι των Αγράφων και σε αντάλλαγμα να παραδώσει το Μεσολόγγι. Ο Καραϊσκάκης δικαιολογήθηκε πως είχε έρθει σε πρόσκαιρη συνθήκη με τους Τούρκους , τα λεγόμενα καπάκια , πράγμα συνηθισμένο στη Ρούμελη κατά την διάρκεια του Αγώνα ( βλ. περιπτώσεις Γεωργίου Βαρνακιώτη , Ανδρέα Ίσκου , Γεωργίου Δυοβουνιώτη , Οδυσσέα Ανδρούτσου κ.α. ). Ο Κωλέττης , από αντιπολιτευτική διάθεση προς τον Μαυροκορδάτο , στήριξε τον Καραϊσκάκη , αλλά συνάντησε την αντίδραση του προέδρου της κυβερνήσεως Γ. Κουντουριώτη.
Τελικά βρέθηκε συμβιβαστική λύση : ο Καραϊσκάκης πήρε το μισό της περιοχής των Αγράφων , ενώ το άλλο μισό έμεινε στον Ράγκο.

Ο Εμφύλιος
Το 1824 - 1825 , κατά τον Β΄ Εμφύλιο Πόλεμο, ο Καραϊσκάκης , οι Ρουμελιώτες , οι Σουλιώτες , ο Κωλέττης και οι υπόλοιποι κυβερνητικοί λεηλάτησαν την Πελοπόννησο . Ο Καραϊσκάκης έκανε Γης Μαδιάμ τα σπίτια των Ζαϊμηδων στην Κερπινή Καλαβρύτων .

Μπαίνει για τα καλά στον Αγώνα
Στις 7/4/1825 , στη Μάχη στο Κρεμμύδι , τα ρουμελιώτικα στρατεύματα , ανάμεσά τους και ο Καραϊσκάκης , υπό την ηγεσία του ναυτικού ( ! ) Δημητρίου Σκούρτη , ηττήθηκαν οικτρά από τον Ιμπραήμ.
Τον Μάιο του 1825 ο Καραϊσκάκης νίκησε τους Τούρκους στο Δίστομο.
Κατά την Β΄ Πολιορκία του Μεσολογγίου παρενοχλούσε συνεχώς τους Τούρκους ενισχύοντας τους πολιορκημένους.
Τον Ιούνιο του 1826 ο Καραϊσκάκης έρχεται σε επαφή με τον Κολοκοτρώνη στο Ναύπλιο και το Άργος και συζήτησαν για την πορεία του αγώνα.
Την ίδια εποχή , ο πρόεδρος της κυβερνήσεως Ανδρέας Ζαΐμης, παρέβλεψε την προσωπική του εχθρότητα με τον Καραϊσκάκη και τον έκανε αρχιστράτηγο της Ρούμελης.
Στις 19/7/1826 ξεκινάει απ' το Ναύπλιο με 680 άνδρες και δημιουργεί στρατόπεδο στην Ελευσίνα.
Στις 6/8/1826 ο Καραϊσκάκης νικάει τους Τούρκους στο Χαϊδάρι , αλλά λίγες μέρες αργότερα , στον ίδιο τόπο , νίκησαν οι Τούρκοι σε νέα σύγκρουση εξαιτίας σφαλμάτων του Φαβιέρου.
Στις 9/8/1826 , Καραίσκάκης και Κιουταχής συναντήθηκαν στην γαλλική ναυαρχίδα του Δεριγνύ , με τον δεύτερο να προσπαθεί να πείσει τον πρώτο να μεταπηδήσει στο τουρκικό στρατόπεδο , αλλά χωρίς αποτέλεσμα .
Η γυναίκα του Καραϊσκάκη πεθαίνει κατά τον τελευταίο της τοκετό . Πρόλαβε και γέννησε τον μετέπειτα αντιστράτηγο και υπουργό Σπυρίδωνα Καραϊσκάκη ( 1826 - 1898 ) .

Η ηρωική πορεία προς το τέλος
Αντί όμως ο Καραϊσκάκης να σπεύσει να φροντίσει τα ορφανά ανήλικα παιδιά του συνεχίζει τον Αγώνα.
Στις 12/11/1826 νικάει τους Τούρκους στη μάχη της Δόμβραινας .
Ο Κιουταχής στέλνει εναντίον του Καραϊσκάκη τους Μουσταφάμπεη και Κεχαγιάμπεη με 2.000 Τούρκους. Ο Καραϊσκάκης με 560 άνδρες τους νικάει στη Μάχη της Αράχοβας στις 24/11/1826. Σκοτώθηκαν 1.700 Τούρκοι. Διεσώθησαν μόλις 300. Ήταν η μεγαλύτερη ήττα των Τούρκων μετά τα Δερβενάκια. Δυτικά του Ναού του Αγίου Γεωργίου της Αράχωβας ο Καραϊσκάκης έστησε πυραμίδα με 1500 τουρκαλβανικά κεφάλια και την επιγραφή : Τρόπαιον των Ελλήνων κατά των βαρβάρων Οθωμανών.
Στις 7/12/1826 νικάει τους Τούρκους στο Τουρκοχώρι Βοιωτίας ( φόνευσε με τα ίδια του τα χέρια τον Μεχμέτ πασά ) και τον Ιανουάριο του 1827 νικάει πάλι στο Δίστομο τους Τούρκους του Ομέρ πασά της Καρύστου.
Στις 23/2/1827 επιστρέφει στην Ελευσίνα έχοντας ελευθερώσει μέσα σε 9 μήνες όλη σχεδόν την Ρούμελη , πλην του Μεσολογγίου , της Ναυπάκτου και της Βόνιτσας.
Στις 4/3/1827 ο Καραϊσκάκης νικάει τους Τούρκους στο Κερατσίνι.
Στις 14/4/1827 οι Έλληνες καταλαμβάνουν το μοναστήρι του Αγίου Σπυρίδωνα στον Πειραιά . Οι Αρβανίτες ( Τουρκαλβανοί ) που υπερασπίζονταν το μοναστήρι παραδόθηκαν κατόπιν συμφωνίας , αλλά οι Έλληνες παρασπόνδησαν και τους κατέσφαξαν.
Η Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας διόρισε αρχιστράτηγο τον Ριχάρδο Τσωρτς και αρχιναύαρχο τον Τόμας Κόχραν. Οι δυο Βρετανοί διαφώνησαν με τον Καραϊσκάκη σε θέματα τακτικής.

Το τραγικό τέλος
Στις 22/4/1827 και ενώ ο Καραϊσκάκης ήταν άρρωστος στη σκηνή του, μερικοί Κρητικοί , Υδραίοι και άλλοι νησιώτες , που είχαν στρατολογηθεί με χρήματα του Κόχραν , επιτέθηκαν ανοργάνωτα κατά των Τούρκων. Για να μη γενικευθεί η άκαιρη σύγκρουση, ο Καραϊσκάκης έσπευσε στο πεδίο της μάχης , όπου όμως τραυματίστηκε θανάσιμα από σφαίρα στο βουβώνα . Πέθανε στις 4 το πρωί στις 23/4/1827 , ανημερα της εορτής του . Ένας απ' τους τελευταίους του λόγους σύμφωνα με τον Μακρυγιάννη ήταν : Μας είπε με χωρατά «Εγώ πεθαίνω όμως εσείς να είστε μονοιασμένοι και να βαστήξετε την πατρίδα».
Την επομένη οι Έλληνες γνώρισαν την πανωλεθρία στη μάχη του Φαλήρου ( Αναλάτου 24/4/1827 ). Οι Έλληνες είχαν πάνω από 1.000 νεκρούς μεταξύ των οποίων τους Βέικο , Δράκο , Νοταρά , Γιώργο Τζαβέλα κ.α.
Ο Καραϊσκάκης τάφηκε στον Σαλαμίνα , στον ναό του Αγίου Δημητρίου. Αργότερα τα οστά του μεταφέθηκαν μαζί με άλλων ηρώων ( Κακλαμάνου , Βεϊκου κ.λπ. ) που έπεσαν στην μάχη του Αναλάτου σε μνημείο που ανεγέρθηκε στο Νέο Φάληρο.



Πηγές : εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος και το άρθρο του Νικόλαου Ζαϊρη "Ο εκ διαβόλου άγγελος και οι κακοί δράκοι" .

[Τλαξκαλτέκος]

Ο Κωνσταντίνος Παπαρηγόπουλος για την ακαταλληλότητα του Δημητρίου Σκούρτη στην αρχηγία της μάχης στο Κρεμμύδι :


Ο Μακρυγιάννης :
Διορίζεται ο Κουντουργιώτης, διορίζει και τον Σκούρτη το Νυδραίον αρχιστράτηγόν του, κι᾿ όσο ήξερε ο ένας ήξερε κι᾿ ο άλλος από πόλεμον. Τότε μπήκαν σε δυσαρέσκεια όλοι οι σημαντικοί αρχηγοί οπού ᾿ταν εκεί, οπού είδανε το Σκούρτη αρχιστράτηγον απάνου-εις τον Καρατάσιον, εις τον Καραϊσκάκη, εις τον Χατζηχρήστο, εις τον Τζαβέλα και εις τους άλλους. Ο Κουντουριώτης, κουτός, αφού είδε οπού ᾿ναι αυτός αμαθής από αυτά, αντίς-να βάλη αρχηγόν να σώση την πατρίδα κι᾿ αυτός να δοξαστή, κατά δυστυχίαν από το όμως δεν ξέρει άλλο, κ᾿ έβαλε τον Σκούρτη να διοικήση και να οδηγήση και τους αρχηγούς της ξηράς ο θαλασσινός, απλός αξιωματικός -ούτε και της θάλασσας τον πόλεμον δεν τον γνώριζε καλά. Έλεγε των στεργιανών «Όρτζα, πότζα!». Εκείνοι έλεγαν «Τι λέγει αυτός, γμ το καυλί τ᾿;». Τέλος-πάντων ο πατριωτισμός όλων αυτεινών και της συντροφιάς τους, η ψύχωση της φατρίας και η διαίρεση κι᾿ ο ενφύλιος πόλεμος και η διχόνοια των μεγαλοκέφαλων Κωλέτη και Μαυροκορδάτου, δια-να μην δοξαστή ο ένας και χάση ο άλλος, και το «όμως» του Κουντουργιώτη και το «όρτζα και πότζα» του Σκούρτη και το «καυλί» των Ρουμελιώτων -ο Μπραϊμης μπήκε ᾿σ την Πελοπόννησο και την έκαμε γη Μαδιάμ όχι από την παληκαριά των Αράπηδων, αλλά από αυτά οπού λέγω.
____________________________
Ο Κολοκοτρώνης αισθάνεται το τέλος του Καραϊσκάκη ( Φωτάκος ):

βλ. και εδώ viewtopic.php?f=20&t=11964&p=317339&hilit=%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CF%8C%CE%BC%CE%BF%CF%85#p317339 κάτω κάτω τον Μιχαήλ Οικονόμου.
______________________________
Η φιλοτιμία του Βέικου και του Δράκου στην παράλογη απαίτηση του Κόχραν και του Τσωρτς για επίθεση κατά των Τούρκων σε ανοιχτό πεδίο ( Κάρπος Παπαδόπουλος , Απάνθισμα του Ιστορικού Αγώνος των Ελλήνων ) :
Αδελφοί , οι δύο αυτοί Εγγλέζοι , δέν ήλθον εδώ διά καλόν , αλλ' ήλθον νά χάσουν τήν Ελλάδα καί ημάς. Διά νά μήν φρονούν όμως ότι οι Έλληνες είναι δειλοί , άς τραβήξωμεν εμπρός , νά βλέπουν τήν σφαγήν μας από τά πλοία.
_____________________-
Η διαθήκη του Καραϊσκάκη κατά τον Παπαρηγόπουλο :

( Η ώρα μου , είναι το ρολόι του. Η Μαργιώ ήταν μια νεοφώτιστη Τουρκάλα , η οποία , ντυμένη ανδρικά , ακολουθούσε τον Καραϊσκάκη ως νοσοκόμα και ερωμένη ).

[Τλαξκαλτέκος]

Ιωάννης Σταυριανός : ( Λόφου Λεμεσού 1804 - Αθήνα 1887 ). Κύπριος αγωνιστής του '21. Έμπορος και Φιλικός. Αιχμαλωτίστηκε μαζί με άλλους αγωνιστές στη Μάχη του Αναλάτου. Κατάφερε να σωθεί γιατί έπεισε τον Κοιυταχή πως ήταν υπηρέτης και όχι στρατιώτης. Μετεπαναστατικά εντάχθηκε στην χωροφυλακή . Αντιοθωνικός ( 1862 ). Είχε 17χρονη κόρη παραλυτική στα 1862. Έγραψε απομνημονεύματα.

Η μαρτυρία του ( μαζί με τα τελευταία λόγια του Καραϊσκάκη βέβαια ) είναι αυτή που έχει ενισχύσει την εικασία πως ο Καραϊσκάκης χτύπηθηκε από Έλληνα - ίσως δυο Σουλιώτες οπλαρχηγούς - και όχι από Τούρκο :

Ο τραυματισμός του Καραΐσκου εγένετο όχι πολύ μακράν από εμέ και του συντρόφου μου … Τούρκοι από τη μάνδρα δεν εξήλθαν και όχι μόνον αυτήν την φοράν αλλ’ εικοσάκις προσβάλαμε την μάνδραν αυτήν. Οι Έλληνες ήσαν πάρα πολύ πλησίον της μάνδρας και ο Καραΐσκος ήτο εδώθεν της μάνδρας προς Πειραιάν. Ο Τούρκος που ευρέθη; Η φήμη εκυκλοφόρησεν αμέσως διά την δολοφονίαν και ήτο αλάνθαστος. Ο άραψ σεΐζης του Καραΐσκου, όστις παρακολουθεί τον Καραΐσκο, είδεν και ωφεληθείς από την περίσταση εφιππεύει και λιποταχτεί προς τους Τούρκους…
https://argolikivivliothiki.gr/2012/05/10/book-5/

Η συνομιλία του με τον Κιουταχή με την οποία πέτυχε να αφεθεί ελεύθερος :

Τότε στρέφει προς εμέ και με ερωτά τουρκιστί από ποίαν πατρίδα είμαι. Εγώ δεν έχασα καιρόν διόλου να τον απαντήσω: «Βεζύρη μου είμαι από την Κύπρον» και να του διηγηθώ το ψεύδος, το οποίον την πρώτην φοράν με έσωσεν [ο Σταυριανός είπε στους Τούρκους ότι αιχμαλωτίστηκε από τον Κων. Κανάρη στην επιδρομή του στην Αλεξάνδρεια το 1825], με την προσθήκην ότι εγώ ήμην αιχμάλωτος του αρχηγού του τακτικού, και ότι ο θεός με αξίωσεν να τύχω εις χείρας ελεημόνου Σιρασκέρ Ρούμελη Βαλεσή. Τούτο μόνον παρέλειψα να τον ζητήσω, την ελευθερίαν μου πλήρες, και με την έδιδεν, διότι από τας τελευταίας φράσεις μου εκολακεύθη τόσον, ώστε είπε μειδιών εις τον οδηγόν μου [τον Τσάμη ( Χουσεϊν Ντούλλα ) από την Παραμυθιά] «Αλ σικτίρ» και αποχαιρετήσας ο οδηγός μου και εγώ εξήλθομεν του πύργου.
https://papapolyviou.com/2018/09/08/ena ... -ti-lofou/

_________________________________________________________
Η πιο πρωτόγνωρη πρωτοβουλία του Λυκούργου Λογοθέτη στη Σάμο είναι ότι επέμεινε στη συγκρότηση τακτικού στρατού. Δεν υπήρξε κάτι αντίστοιχο στον υπόλοιπο επαναστατημένο ελλαδικό χώρο όπου η κανονικότητα ήταν τα ασυνάρτητα αντάρτικα σώματα των οπλαρχηγών. Από την άλλη, ο Λυκούργος θα υπερασπιστεί την προνεωτερική κουλτούρα του τοπικισμού όταν το 1823 η κεντρική διοίκηση θα θελήσει να διορίσει έπαρχο πρόσωπο εκτός νησιού.
https://www.kathimerini.gr/society/8080 ... -toy-1821/

[Τλαξκαλτέκος]

Για την οικογενειακή καταγωγή του Καραϊσκάκη η άποψη που έχει επικρατήσει είναι αυτή : viewtopic.php?f=20&t=11635&p=352218#p352072

Υπάρχουν όμως και άλλες όπως διάβασα στην λαογραφία του Κωνσταντίνου Ρωμαίου κ.α.

Τον διεκδικεί τόσο το Μαυρομάτι Καρδίτσας επειδή εκεί γεννήθηκε , όσο και η Σκουληκαριά Ραδοβιζίου των Τσουμέρκων επειδή από εκεί καταγόταν η μητέρα του Διαμάντω Διμισκή ( ή Ντιμησκή , περίπου 1750 - 1800 ).

Το κανονικό όνομα της μάνας του Καραϊσκάκη ήταν Διαμάντω. Ζωή ονομάστηκε όταν έγινε μοναχή στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή στο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου στο Μαυρομάτι.

Ο άνδρας της μάνας του Καραϊσκάκη λεγόταν Γιαννάκης Μαυρομάτης ή Μαυροματιώτης. Από αυτό συμπεραίνεται πως καταγόταν απ' το Μαυρομάτι Καρδίτσας. Κατ' άλλους όμως το επώνυμό του δεν έχει καμιά σχέση με το Μαυρομάτι. Απλώς εκεί πήγε η Διαμάντω/Ζωή να γίνει μοναχή όταν έμεινε χήρα .

Άλλη άποψη θέλει την μάνα του Καραϊσκάκη να καταφεύγει στο Μαυρομάτι ( 1782 - 1784 ) , αφού πρώτα έμεινε έγκυος στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου απ' τον Δημήτριο Καραΐσκο .

Στο Μαυρομάτι η Διαμάντω/Ζωή έμεινε 3 χρόνια με το κλεψίγαμό της , το οποίο βαπτίστηκε απ' τον ηγούμενο της Μονής Αγίου Γεωργίου και ονομάστηκε Γεώργιος. Έπειτα κατέφυγε στο σπίτι του αρματολού Γεώργιου Καραΐσκου *, στη Δούνιτσα του Βάλτου, όπου βρήκε εργασία. Εκεί έμεινε 8 χρόνια. Ο μικρός νόθος χρησιμοποιείτο σε μικροδουλειές και έγινε γνωστός ως το παιδί που είναι στο σπίτι του Καραϊσκου ή ο μικρός του Καραϊσκου και πιο απλά Καραίσκάκης. Το τελευταίο κράτησε ως επίθετο ο ήρωας.

* Δεν κατάφερα να βρω πολλά για τον "Γεώργιο Καραΐσκο".
Ο Δημήτριος Καραΐσκος εκτός από τον Γεώργιο Καραϊσκάκη είχε κι άλλον έναν εξώγαμο γιο που λεγόταν Γεώργιος. Δύσκολο όμως να ήταν αυτός ο "Γεώργιος Καραΐσκος" της θεωρίας μας.
Ο πατέρας του Δημήτρη Καραΐσκου λεγόταν Γεώργιος ( ή Λαλα-Γιώργος ) Ίσκος. Ίσως να είναι αυτός ο "Γεώργιος Καραΐσκος" της θεωρίας μας.
( πηγή για τους Ίσκους ή Καραΐσκους : Δημήτρης Τσιάμαλος , Οι αρματολοί της Ρούμελης ).

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

Εθνοτικά
Κατά τον Παπαρρηγόπουλο οι Σουλιώτες ήταν κράμα Ελλήνων και εξελληνισθέντων Αλβανών. Καθομιλουμένη ήταν η αλβανική και επίσημη η ελληνική.

Υπάρχει μια σχετική αναφορά στο βιβλίο ιστορίας της ΣΤ' δημοτικού, αλλά ποιος θα τη συγκρατήσει, τόσο σύντομη που είναι;

Οι κάτοικοι του Σουλίου ήταν βοσκοί που μιλούσαν ελληνικά και αρβανίτικα (κεφ. 10)

http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547 ... x2_10.html

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

Η ελληνοαλβανική συμμαχία (1821)

Όταν επήλθε η οριστική ρήξη σουλτάνου και Αλή Πασά το 1820, ο Αλή Πασάς στράφηκε, σχεδόν ενστικτωδώς, προς τους Έλληνες (της Ηπείρου, της Θεσσαλίας και της Ρούμελης) και τους Χριστιανούς Αλβανούς (Σουλιώτες και άλλους) για βοήθεια, προσπαθώντας αρχικά να τους δελεάσει με ελαφρύνσεις στους φόρους και άλλα κίνητρα. Το 1820 δεν κατάφερε και πολλά πράγματα, και έχασε και τον κύριο στρατηγό του, Ομέρ Πασά Βρυώνη που, θεωρώντας ότι όλα είχαν χαθεί, προσχώρησε στους επιτιθέμενους Οθωμανούς υπό τον στρατηγό Ισμαήλ Πασά. Όμως στη συνέχεια, καθώς ο Ισμαήλ Πασάς φάνηκε κατώτερος των περιστάσεων, στις αρχές του 1821 επήλθε συμμαχία των Σουλιωτών με τους Μουσουλμάνους Αλβανούς τον Αλή Πασά για κοινή αντίσταση εναντίον των Οθωμανών. Οι Σουλιώτες που μέχρι τότε είχαν ταχθεί, χωρίς μεγάλο ενθουσιασμό, στις τάξεις του Ισμαήλ Πασά (θεωρούσαν ότι τους αδικούσε), αιφνιδίως τον εγκατέλειψαν και τάχθηκαν με τον παλαιό τους εχθρό, τον Αλή Πασά, έχοντας εξασφαλίσει σημαντικά ανταλλάγματα (να επιστρέψουν στις εστίες τους, μεγάλο ποσό χρημάτων και ένα κάστρο του Αλή Πασά). Έτσι, οι Σουλιώτες ενώθηκαν με τις δυνάμεις 15.000 Μουσουλμάνων Αλβανών υπό τον Eliaz Bey Ziliftar Poda (ή Seliktar Boda) που ήταν το δεξί χέρι τον Αλή Πασά, τον Ago Muhurdar Besiari και τον Tahir Abbas. Στη συνέχεια, η συμμαχία αυτή διευρύνθηκε, με νέα συμφωνία, με τη συμμετοχή οπλαρχηγών και προκρίτων της Αιτωλοακαρνανίας που ήδη συμμετείχαν στην Ελληνική Επανάσταση, με πρακτικό αποτέλεσμα, από τον Σεπτέμβριο μέχρι σχεδόν το τέλος του 1821, να φέρουν σε δύσκολη θέση τον Οθωμανικό Στρατό στην Άρτα, την Πρέβεζα και αλλού. Μάλιστα έχει υποστηριχτεί ότι εάν το εγχείρημα τον Αλή Πασά πετύχαινε, θα μπορούσε να οδηγήσει στη συγκρότηση ενός Ελληνοαλβανικού κράτους με συμμετοχή και Χριστιανών στη διοiκηση· με δεδομένη την ήδη μεγάλη συμμετοχή στα πράγματα (διοικητική, στρατιωτική, εμπορική και εκπαιδευτική) των Ελλήνων και των Τόσκηδων Χριστιανών στο πασαλiκι. Στην ελληνική ιστοριογραφία η συνεργασία αυτή έχει καταγραφεί ως «η ελληνοαλβανική συμμαχία» (από τον Σπυρίδωνα Τρικούπη, στην Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως) ή ως «η ελληνοαλβανική συνθήκη» (από τον Διονύσιο Κόκκινο, στο Η Ελληνική Επανάστασης). Οι όροι σύναψης της συμμαχίας «ανατρέχουν στη μεγάλη παράδοση του αρματολισμού», στα προϋπάρχοντα δίκτυα και τους δεσμούς Μουσουλμάνων και Χριστιανών, πολλοί από τους οποίους είχε συνυπηρετήσει υπό τον Αλή Πασά. Η συμφωνία αυτή ήταν γραπτή και υπογράφτηκε την 1η Σεπτεμβρίου τον 1821 στο Πέτα της Άρτας. Οι υπογράψαντες το κείμενο της συμμαχίας (γραμμένο σε απλοϊκά ελληνικά) ήταν από πλευράς Μουσουλμάνων Τόσκηδων, οκτώ αρχηγοί τους, μεταξύ των οποίων ο Ago Muhurdar Besiari και ο Tahir Abbas, οκτώ Σουλιώτες αρχηγοί των κυρίων οικογενειών, με προεξέχοντα τον Νότη Μπότσαρη (αλλά όχι οι Τζαβελαίοι υπό τον Κίτσο Τζαβέλα) και οκτώ επιφανείς Αιτωολοακαρνανοί αρματολοί, μεταξύ των οποίων ο Γιώργος Βαρνακιώτης, ο Γώγος Μπακόλας, ο Ανδρέας Ίσκος (ετεροθαλής αδελφός του Γεωργίου Καραϊσκάκη), ο Γιάννης Ράγκος, ο Γιαννάκης Κουτελίδας και ο Γιώργος Τσόγκας. Στη συμμαχία συμμετέχουν επίσης από αλβανικής πλευράς ο Ziliftar Poda, και από ελληνικής πλευράς, ο Δημήτρης Μακρής, ο Στάθης Κατσικογιάννης και ο φίλος του Αλή Πασά, Αλέξης Νούτσος. Στη γραπτή συμφωνία προβλέπεται στρατιωτική υποστήριξη στον Αλή Πασά (η «σωτηρία» του) σε «κοινό πόλεμο», με όρους «τιμής» (μπέσα) και «πίστης», και απευθύνονται στους εαυτούς τους ως «Τούρκοι και Ρωμαίοι». Η συμμαχία αν και στρεφόταν εναντίον των οθωμανικών δυνάμεων δεν φαινόταν να αμφισβητεί την εξουσία του σουλτάνου, αλλά έκλινε περισσότερο προς το status quo ante μεταξύ Αλή Πασά και σουλτάνου. Λίγο μετά, ο Αλή Πασάς και οι σύμμαχοι απευθύνθηκαν στους επαναστάτες κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Τριπολιτσάς και στους πολιορκημένους Αλβανούς μισθοφόρους για να τους ενημερώσουν για την επιτευχθείσα συμμαχία και προκειμένου να διευκολύνουν την έξοδό τους από την πόλη, η οποία και έλαβε χώρα με τη διαμεσολάβηση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, και έφθασαν ασφαλείς στη Ρούμελη για να ενισχύσουν τους συμμάχους. Η ελληνοαλβανική συμμαχία κράτησε μέχρι το τέλος του 1821 και διαλύθηκε με το «προσκύνημα» των Αλβανών συμμάχων και την προσχώρησή τούς στο σουλτανικό στρατό, κάτι που συνέβη έπειτα από ενέργειες του Χουρσίτ Πασά (που είχε εν το μεταξύ αντικαταστήσει τον ανίκανο Ισμαήλ Πασά) και τον Ομέρ Πασά Βρυώνη. Η συμμαχία αυτή μπορεί να μην συνδεόταν άμεσα με την Ελληνική Επανάσταση, πλην όμως ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος που κατέφθασε στην Αιτωλοακαρνανία ενδιαφέρθηκε για την επέκταση της Επανάστασης στη Στερεά Ελλάδα και τη νότια 'Ήπειρο, κατόπιν συμφωνίας με τους Αλβανούς. Πραγματοποιήθηκαν επαφές με εκπροσώπους των Αλβανών, για να επιτευχθεί ο συντονισμός της δύναμής τους με την Επανάσταση και, για σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των δυο πλευρών, ασχέτως από την τύχη του Αλή Πασά. Συγκεκριμένα, ο Ago Muhurdar και ο Tahir Abbas συνάντησαν τον Μαυροκορδάτο στο Μεσολόγγι, και συνεννοήθηκαν μαζί του για το πώς θα πλήξουν τον Χουρσίτ εκ των όπισθεν και θα διανοίξουν ένα πέρασμα για το κάστρο του Αλή Πασά. Η συνάντηση αυτή όμως έδειξε και τα πεπερασμένα όρια αυτής της συνεργασίας που δεν μπορούσε παρά να είναι εφήμερη (και για τους πιο εθνικιστές ανίερη συμμαχία), κατά κύριο λόγο γιατί οι δύο πλευρές είχαν διαφορετικές ατζέντες που ήταν αδύνατον να γεφυρωθούν: για την ελληνική πλευρά ήταν πάση θυσία η δημιουργία ενός ελληνικού χριστιανικού κράτους, κάτι που εξ ορισμού έθετε εκτός το Ισλάμ και τους Μουσουλμάνους, ακόμη και αν δεν ήταν Τούρκοι. Από την πλευρά του ο Μαυροκορδάτος αντιλαμβανόταν ότι θα έβλαπτε ανεπανόρθωτα την Επανάσταση στα μάτια των Ευρωπαίων και των μεγάλων δυνάμεων αν οι Έλληνες επαναστάτες εμφανίζονταν να συμμαχούν με Μουσουλμάνους και μάλιστα σε αγαστή συνεργασία με τον «τύραννο» Αλή Πασά. Κάτι τέτοιο θα τους αποστερούσε το κύριο χαρτί τους ως «ελληνικού εθνικού αγώνα απελευθέρωσης» καθώς και αγώνα «των Χριστιανών κατά των απiστων». Από την πλευρά δε των συνομιλητών του Αλβανών ηγετών, που τους είχε δεχτεί στο Μεσολόγγι, αυτοί διαπίστωσαν, με αποτροπιασμό, και μάλιστα ιδίοις όμμασιν, τα τζαμιά εκεi γκρεμισμένα, αιχμάλωτες Μουσουλμάνες γυναίκες, κ.ά., και όταν επέστρεψαν στην Ήπειρο φρόντισαν να τα καταστήσουν αυτά γνωστά στους άλλους Αλβανούς. Οι Αλβανοί Μουσουλμάνοι ηγέτες, έχοντας λοιπόν πεισθεί ότι οι Έλληνες πολεμούσαν όχι τόσο υπέρ τον Αλή Πασά αλλά εντέλει εναντίον τον Ισλάμ και των Μουσουλμάνων συλλήβδην, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι Έλληνες τους είχαν εξαπατήσει, και αυτό, με βάση τον δικό τους κώδικα τιμής σήμαινε ότι είχαν ατιμαστεί αγωνιζόμενοι για μια «μη δίκαιη υπόθεση». Κατόπιν αυτών, οι Αλβανοί Μουσουλμάνοι της συμμαχίας στο τέλος του 1821, δήλωσαν υποταγή στον Χουρσίτ Πασά (δηλώνοντας εξαπατημένοι) και επανήλθαν στην υπηρεσία του Οθωμανικού κράτους. Ωστόσο, τήρησαν τους όρους τιμής (μπέσα) και άφησαν τους Σουλιώτες να φύγουν προς τον νότο χωρίς να τους εμποδίσουν (και ας είχαν προσχωρήσει στην αντίπαλη πλευρά που τους είχε «εξαπατήσει»).

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

Επίσης οι Γκέκηδες και οι Αλβανοί ( φαντάζομαι Αλβανοί = Τόσκηδες ) του τουρκικού στρατοπέδου βρίκονταν σε αντιπαλότητα και δεν συμπαθιόνταν. Γράφει πάλι ο Τρικούπης:

την ανεδέχθησαν οι Γκέγκαι μυκτηρίζοντες τους Αλβανούς ως αναξίους φανέντας εις κυρίευσιν του Λεονταρίου

Στις υστεροβυζαντινές πηγές δεν γίνεται ποτέ αυτή η διάκριση. Ο Χαλκοκονδύλης ας πούμε όλους τους αλβανόφωνους από την Πελοπόννησο μέχρι την Κρούγια "Αλβανούς" τους αποκαλεί.

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

Από τους Αλβανούς αρχηγούς πολύ επικίνδυνος ήταν ο Ντελή Αχμέτ, ο οποίος μεταξύ των ετών 1784 - 1787 λυμαινόταν τα χωριά του Πηλίου. Κάποτε συνέπραττε μαζί του και ο Έλληνας Ανδρούτσος (ή Ανδρίτσος), πατέρας του αγωνιστή του 1821 Οδυσσέα Ανδρούτσου. Το 1786 δρούσε στο βόρειο Αιγαίο με 7 καράβια κουρσεύοντας τα εμπορικά πλοία και αιχμαλωτίζοντας τους εμπόρους.

[Τλαξκαλτέκος]

Δημήτριος Δραγώνας

Γράφει ο Φωτάκος ( Βίος του Παπαφλέσσα ) :

Μετά ταύτα ο πατριάρχης Γρηγόριος , ο αρχιερεύς Δέρκων και οι λοιποί αδελφοί της εταιρίας , ως και η εφορεία της Κωνσταντινουπόλεως εν ή και ο Παναγ. Σέκερης , έδωκαν εις αυτόν [ Παπαφλέσσα ] , κατά παραγγελίαν του Αλεξ. Υψηλάντου , 90.000 γρόσια , και ένα άνθρωπον από το εμπορικόν του κατάστημα, Δημήτριον Δραγώνον ονομαζόμενον και καταγόμενον από το χωρίον Σέλιτσα του Δήμου Αβίας και ούτω τον εφυγάδευσαν εκείθεν.

Ο πρόεδρος της Εταιρείας Λακωνικών Σπουδών Σταύρος Καπετανάκης παρουσιάζει έγγραφο του Γεωργίου Δραγώνα, γιού του αγωνιστή του ’21 Δημητρίου που συνόδευσε τον Παπαφλέσσα στην Πελ/σο , και λέει πως ο Γρηγόριος ο Ε΄ έδωσε φυλαχτό στον πατέρα του Δημήτριο για να τον προστατεύει στις μάχες από τους Τούρκους :

“Τον πατέρα μου εκράτησεν ο Πατριάρχης πέντε ημέρας εν Κωνσταντινουπόλει , την δε Κυριακήν εποίησεν ιεροτελεστίαν υπέρ ευοδώσεως της επαναστάσεως, τον δε πατέρα μου κατέστησε κοινωνόν των αχράντων μυστηρίων δια της χειρός του ως μέλλοντα ν’ αποδυθή εις πόλεμον …Καθ’ ην στιγμήν μετέδωκε προς τον πατέρα μου τα άχραντα μυστήρια ο Άγιος Πατριάρχης είπεν προς αυτόν όλως ενθουσιασμού τα εξής αυτολεξεί : Δημήτριε ! πάρε το κουτάλι τούτο , φέρετο μεταξύ των αρμάτων σου ! αυτό θα σε φυλάξη από τας σφαίρας των Τούρκων ! και όταν θα φθάσητε εις Κωνσταντινούπολιν πολεμούντες ! με αυτό το ίδιον θα μεταλάβωμεν το αίμα του Χριστού εις την Αγίαν Σοφίαν. Το άγιο τούτο κουτάλι το αφιέρωσεν η Μεγάλη Αικατερίνη της Ρωσίας δια τον σκοπόν τούτον. Την επιούσαν ευχηθείς ο πατριάρχης τον πατέρα μου, ανεχώρησεν δια την Λακωνίαν, την δε ιεράν λαβίδα έφερε κατά το επταετές διάστημα του πολέμου και όντως τον διεφύλαξεν από τον κίνδυνον …”
( Χειρόγραφο του Γεωργίου Δημητρίου Δραγώνα για τον πατέρα του που έγραψε το 1890 και φυλάσσεται στο φακ. Δημ. Δραγώνα 337 των Ιστορικών Αρχείων Μπενάκη , έγγρ. αρ. 9 , σ. 2 )

O Δημήτριος ( Δημητρούλιας ) Δραγώνας καταγόταν απ’ την Σέλιτσα ( Άνω Βέργα ) της Έξω Μάνης. Εργαζόταν στην Κωνστ/πολη στο εμπορικό κατάστημα του Φιλικού Παναγιώτη Σέκερη. Ακολούθησε την φυγή του Παπαφλέσσα στον Μοριά. Ήταν ένας απ’ τους πρώτους οπλοφόρους του Παπαφλέσσα που ξεσήκωσε την Πελοπόννησο. Πρόκειται για τον αγωνιστή που έμεινε μαζί με τον Κολοκοτρώνη όταν ο τελευταίος έμεινε μόνος μετά την διάλυση του στρατοπέδου της Καρύταινας στην αρχή της Επανάστασης.

Φραντζής : “Εις τον γεγονότα διασκορπισμόν αυτόν του ελληνικού στρατού από την Καρύταιναν ο Θ. Κολοκοτρώνης εκινδύνευσε να πέση αιχμάλωτος διότι έμεινε μόνος μεμονωμένος, αφού έκαστος των Ελλήνων δεν είδε πως έφυγε , και δεν γνώριζε που ν’ απέλθη διά να διασωθή, ο δε Γρηγόριος Δικαίος μείνας με 4 μόνους Έλληνας, εχορήγησε τον ένα προς συνοδίαν του Κολοκοτρώνη.”

Κολοκοτρώνης : “Έμεινα μόνος μου με το άλογό μου εις το Χρυσοβίτσι. Γυρίζει ο Φλέσσας και λέγει ενός παιδιού : “Μείνε μαζί του, μην τον φάνε τίποτες λύκοι”.”

Παλαμήδης : “Ο Θ. Κολοκοτρώνης απεφάσισε να έλθη εις Διάσελον της Καρυταίνης, να δυνηθή να στρατολογήση, ει δέ μή να καταφύγη εις το κλέφτικον, αλλά επειδή δεν είχε κανένα μαζί του , ο Ηλίας ( Μαυρομιχάλης ) τον έδωσε τον Δημήτριον Δραγόνον από την Σέλιτζα.”

Τρικούπης : “Παρεκίνουν δε και τον Κολοκοτρώνην να συνακολουθήση. “Δεν έρχομαι”, τοις είπεν ούτος όλος περίλυπος, “θέλω να με φάγουν τα πουλιά που με γνωρίζουν”. Εν τοσούτω ούτε άνθρωπον είχε παρ’ αυτώ ούτε κάν το τουφέκι του, διότι έχασε και αυτό επί της φυγής. Είπε τότε ο Δικαίος προς τινα των Μανιατών : “Μείνε μαζή του μη τον φάγη ο λύκος.” .

Φωτάκος : “Βρε Δημήτρη , κάθισε καϋμένε κάμε του συντροφιά όσον εύρη τους συγγενείς του για να μην τον φάγη κανένας λύκος.”