Δημοσίευσηαπό Ακρίδης Κατσαριδόπουλος » 22 Σεπ 2020, 17:27
Η Κορυτσά εμφανίζεται είς την ιστορίαν του ελληνικού έθνους από του 1487, ότε εγκατεστάθη εκεί ο Οθωμανός μπέης Κοτζιάς Ιμπραχώρας, χριστιανός το θρήσκευμα, μεταστάς εκ της μωαμεθανικής θρησκείας είς τον χριστιανισμόν, φίλος και συστρατιώτης του Μωάμεθ του κατακτητού.
Από τότε η πόλις έλαβε ραγδαίαν εξέλιξιν και εγινε συν τη παρέλευση του χρόνου κέντρον ελληνισμού. Οι κάτοικοι, ως επι το πλείστον ήσαν ελληνο-αλβανοί χριστιανοί, με βαθύτατην ελληνικήν συνείδησιν, ομιλούντες είς μεν την οικίαν των την αλβανικήν, είς τας δημοσίας δε θέσεις την ελληνικήν. Ο υπόλοιπος πληθυσμός συνίστατο εξ ολίγων βλάχων με ελληνικήν συνείδησιν, και εκ χιλίων περίπου τούρκων εξομοτών.
Ιστορικόν Χρονογράφημα [14 Μαΐου 1940 - 22 Απριλίου 1941]. Εκδ. Cosmos Greek - American Printing Company, New York - Η.Π.Α., 1943.
Η Κορυτζά ή Γκιόρτζα, κωμόπολις με 800 σπίτια, τα μισά μουσουλμανικά και τα μισά χριστιανικά… όλοι οι κάτοικοι Αλβανοί και άλλην γλώσσα δεν ξέρουν. Και η πόλις του Αργυροκάστρου… περιέχει ως 2500 σπίτια εξ ων στα 300 σχεδόν μένουν Χριστιανοί, στα δε υπόλοιπα Τούρκοι. Και οι Χριστιανοί και οι Τούρκοι είναι Αλβανοί.
«Γεωγραφία Αλβανίας και Ηπείρου εκ νεωτάτου χειρογράφου του Κοσμά Θεσπρωτού», σελ. 14.
Γκιόρτζα ή Κορυτζά, πόλη της Μακεδονίας, η πόλη κατοικείτο από 2000 οικογένειες, σχεδόν όλες οικογένειες Αλβανών[..]
Ο πληθυσμός αυτής αναβαίνει στην εποχή ταύτη σε είκοσι χιλιάδας ψυχές, από τις οποίες μόλις το 10% πρεσβεύουν τον μωαμεθανισμό. Οι κάτοικοι τους ανήκουν κυρίως στην αλβανική φυλή, μιλούν την αλβανική γλώσσα ως μητρική, την δε ελληνική περισσότερο ή λιγότερο γνωρίζουν και μιλάνε οι άνδρες γενικά.
Παναγιώτη Αραβαντινού, «Περιγραφή της Ηπείρου», ΕΠΜ, Ιωάννινα 1984, τόμος Α’, σελ. 52, 114.
Η κοιλάς της Κορυτσάς είναι ευφορωτάτη εις δημητριακούς καρπούς, έχει νομάς αξιολόγους και ποίμνια πολλά και πληθυσμό της επαρχίας 20.000 ψυχές Τουρκαλβανών, 30.000 χριστιανών Αλβανών, το όλον 50.000...
Έχει (η Κορυτσά) 2000 κτήρια ελληνοαλβανικά με 10.000 ψυχές και 500 τουρκαλβανικά με 3000 ψυχές.
«Δρομολόγιον της Ελληνικής Χερσονήσου» (τόμος Δ’, τεύχος Α’, εν Αθήναις, 1878.
«Σύμπαντες οι άνθρωποι, μεγάλοι και μικροί, όσοι ζώσιν εις μίαν πόλιν, κωμόπολιν, κώμην λέγονται κάτοικοι, και αποτελούσι τον πληθυσμόν αυτών. Οι κάτοικοι της Κορυτσάς κατ’ αμφότερα τα τμήματα είνε 10.000 και σχεδόν πάντες λαλούσι μίαν και την αυτήν γλώσσα. Η γλώσσα αύτη λέγεται Αλβανική, διότι ομιλούμεν αυτήν ημείς οι Αλβανοί…
Οι κάτοικοι της Κορυτσάς δεν έχουσι πάντες και το αυτό θρήσκευμα, ως έχουσι την αυτήν γλώσσα, αλλ’ άλλοι μεν είναι Μωαμεθανοί, άλλοι δε χριστιανοί ορθόδοξοι.»
Χ.Καρμίτση, «Γεωγραφία της Κορυτσάς και της Περιοικίδος, προς Χρήσιν των Κατωτέρων Τάξεων του Αστικού Σχολείου των Αρρένων και του Παρθεναγωγείου», εν Θεσσαλονίκη 1888, σελ. 10-11.
0 .