ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΠΕΙΝΑ

[pluton]

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΜΑΥΡΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

Στο πλαίσιο αυτό, εμφανίστηκε στην Ελλάδα η «μαύρη αγορά», που στην ουσία ήταν το μόνο μέρος από το οποίο μπορούσε κανείς, πλέον, να προμηθευτεί ορισμένα βασικά αγαθά.

Στην «μαύρη αγορά», συμμετείχε αναγκαστικά όλος σχεδόν ο πληθυσμός, είτε ως αγοραστής είτε ως πωλητής και συνήθως και τα δύο και αγοραστής και πωλητής, στο βαθμό που ήταν ο μοναδικός χώρος όπου έβρισκε κανείς τροφή. Ήταν επίσης το μέρος όπου αντάμωναν όλες οι κοινωνικές τάξεις της χώρας.



ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Μαύρη Αγορά. Αθήνα, 1944 Μουσείο Μπενάκη / Φωτογραφικά Αρχεία


Γράφει χαρακτηριστικά η Χιονίδου:


«Η τράμπα ή ανταλλαγή, υιοθετήθηκε κατ' αρχάς από τους χωρικούς και ύστερα από όλους. Κοσμήματα, έπιπλα, μηχανές ραψίματος, ρούχα θα ανταλλάσσονταν για γεωργικά προϊόντα. Στην Χίο, π.χ., οι γυναίκες των ναυτικών που είχαν μείνει στους Βροντάδες θα αντάλλασαν ρούχα και υφάσματα από το εξωτερικό για τρόφιμα στα χωριά. Οι γυναίκες αυτές θα έκλειναν και "ντιλ" με τους ψαράδες, ανταλλάσσοντας ακριβά οικιακά σκεύη, για συγκεκριμένο αριθμό ψαριών, που θα έπαιρναν σε δόσεις. Ακόμα και οι ταβέρνες στην κατεχόμενη χώρα λειτουργούσαν στη βάση της ανταλλαγής: ένα ποτό για μια φούχτα ξερά φασόλια».



ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Μικροπωλητής πουλά παπούτσια στην οδό Αθηνάς κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής. Φωτορεπορτάζ Κ.Κουρμπέτης, Ελληνικόν Φωτογραφικόν Πρακτορείον, 1941-1944

ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΜΑΥΡΗΣ ΑΓΟΡΑΣ


1. Οι μαυραγορίτες ήταν φτωχοί άνθρωποι, ελάχιστοι απ αυτούς πλούτισαν .

2. Το επάγγελμα αυτό το έκαναν και άντρες και γυναίκες.

3. Η δοσοληψία με τα χωριά γινόταν όχι με χρήματα αλλά με είδη , ρούχα, ραπτομηχανές, οικιακά σκεύη κλπ ……….. Μου έχει διηγηθεί ένας μαυραγορίτης ότι πήγε την πρώτη φορά τις πιτζάμες του για να πάρει σιτάρι, την Κυριακή τις φόρεσε ο γιος του αγρότη και με αυτές πήγε στην εκκλησία.


4. Η μετακίνηση γινόταν κυρίως με τον σιδηρόδρομο, ο μαυραγορίτης χωρίς εισιτήριο ανέβαινε στην σκεπή του βαγονιού και εκεί έμενε με το εμπόρευμά του μέχρι να φτάσει στον προορισμό του. Επειδή τα τραίνα την εποχή αυτή κινούντο με κάρβουνο κατέβαινε συνήθως μαύρος, η μετακίνησης αυτή ήταν και πολύ επικίνδυνη διότι συνήθως κοιμούντο στο ταξίδι, από το πρώτο βαγόνι ο μαυραγορίτης φώναζε όταν πλησίαζαν σε τούνελ «Γαλαρίααααααααα», τότε ξυπνούσαν όσοι κοιμόντουσαν και ανασηκωνόντουσαν για να δουν περί τίνος πρόκειται έτσι κτυπούσαν το κεφάλι τους στο πάνω μέρος της γαλαρίας , έχουν σκοτωθεί πλήθος μαυραγορίτες έτσι.


5. Η μετακίνηση από τον σταθμό μέχρι το σπίτι του ο μαυραγορίτης κινδύνευε πολύ διότι έξω από τον σταθμό περίμεναν συμμορίες που υποδεχόντουσαν τους μαυραγορίτες και τους επαρχιώτες που κουβαλούσαν τρόφιμα από την επαρχία, μια γριά Μανιάτισα παρέλαβε από τον σταθμό ένα τσουβαλάκι στάρι από τους συγγενείς της το φορτώθηκε και στο δρόμο την πλησίασε ένας ο οποίος φορούσε μια ειδική ποδιά, από πίσω με ένα μαχαίρι έσκισε το τσουβαλάκι, ταυτόχρονα άνοιξε την ποδιά για να μαζέψει το σιτάρι από το τσουβάλι της γριάς, η κακομοίρα βρέθηκε με ένα άδειο τσουβαλάκι στον ώμο και ο άλλος υπό την κάλυψη συνεργατών εξαφανίστηκε.



6. Οι μαυραγορίτες για αντιμετωπίσουν τους κινδύνους συνεταιρίζοντο δύο δύο ή και περισσότεροι.

7. Κανείς δεν αναγνώριζε τον εαυτό του ως «μαυραγορίτη». «Μαυραγορίτης» ήταν πάντοτε ο Άλλος.

8. Αναφέρει η Χιονίδου :

«Για τους δημόσιους υπαλλήλους μαυραγορίτες ήσαν οι εργάτες, που έκαναν τους μεσάζοντες μεταξύ των χωρικών και των αστών, οι βαρκάρηδες, οι Ιταλοί, οι έμποροι και οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα -αλλά ποτέ οι δημόσιοι υπάλληλοι! Για τους εργάτες πάλι, οι μαυραγορίτες ήσαν οι μπακάληδες, οι χωρικοί και οι εύποροι».

9. Μαύρη αγορά διενεργούσαν και οι Ιταλοί κατακτητές, οι οποίοι από την πρώτη στιγμή θεωρήθηκαν από τους Έλληνες σαν κατακτητές «δεύτερης κατηγορίας».



ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Στην ουρά για την αγορά τσιγάρων στο περίπτερο στη συμβολή της οδού Πανδρόσου με την πλατεία Μοναστηρακίου. Δεξιά το τζαμί Τζισδαράκη ή του Κάτω Παζαριού, όπως ήταν γνωστό, κτισμένο το 1759 από τον τότε βοεβόδα (διοικητή) της Αθήνας Τζισδαράκη. Φωτορεπορτάζ Κ.Κουρμπέτης, Ελληνικόν Φωτογραφικόν Πρακτορείον, 1941-1944

[pluton]

ΤΟ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΑΥΡΑΓΟΡΙΤΕΣ

* ΟΙ ΜΑΥΡΑΓΟΡΙΤΕΣ [Μ. ΓΕΝΙΤΣΑΡΗ] (Στίχοι - σύνθεση του 1941).

«Μικροί - μεγάλοι γίνανε μαυραγορίτες όλοι,
κι αφήσανε όλο το ντουνιά με δίχως πορτοφόλι.

Ακόμα κι οι γυναίκες τους τη μαύρη κυνηγάνε,
τσάντες τσουβάλια κουβαλούν κανέναν δεν ψηφάνε.

Μέρα και νύχτα τριγυρνούν στους δρόμους σαν κοράκια,
πελάτες ψάχνουν για να βρουν να γδάρουνε κορμάκια.

Πουλήσαμε τα σπίτια μας και τα υπάρχοντά μας,
για δυό ελιές κι ένα ψωμί να φάνε τα παιδιά μας».


1. Αγραμμοφώνητο τότε. Πρωτοκυκλοφόρησε το 1980, ερμηνευμένο από τον Γιώργο Νταλάρα.
2. Περιλαμβάνεται στο LP «ΡΕΜΠΕΤΙΚΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ», MINOS DAL-MSM 391, 1980.



* ΟΙ ΛΑΔΑΔΕΣ [Μ. ΓΕΝΙΤΣΑΡΗ] (Στίχοι - σύνθεση της Κατοχής).

«Όσοι πουλάνε ακριβά, οι παλιομασκαράδες,
θα τους κρεμάσουνε κι αυτούς, όπως τους δυο λαδάδες.

Που τους κρέμασαν και τους δυο ψηλά σε μια κολόνα
κι όσοι πέρναγαν από κει τους έφτυναν το πτώμα.

Προσέχτε οι υπόλοιποι, μην το περνάτ' αστεία,
γιατί θα σας κρεμάσουνε στην ίδια την πλατεία».


1. Αγραμμοφώνητο τότε. Πρώτη εκτέλεση το 1982, ερμηνευμένο από τους Μ. Γενίτσαρη - Χάρις Αλεξίου.
2. Περιλαμβάνεται στο LP "ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ: ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΤΟΥ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟΥ Νο.12", MARGO 8267, 1982.

[pluton]

ΠΩΣ ΤΗΝ ΕΙΔΑΝ ΤΗΝ ΜΑΥΡΗ ΑΓΟΡΑ ΟΙ ΞΕΝΟΙ

Η εφημερίδα Frankfurten Zeitung με ημερομηνία 15-11-1942 στο άρθρο «Κάτω από την Ακρόπολη» γράφει:

«Η διαφορά μεταξύ <λευκής> και <μαύρης> αγοράς έχει τόσο εξαλειφθεί ώστε μπορούμε να μιλήσει μόνο για μια γενικώς γκρίζα ζώνη».





ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Η αδυναμία περίθαλψης, εξανάγκαζε τις οικογένειες να αφήνουν τα νεογέννητα σε ιδρύματα για να επιζήσουν, για να μη τα αφήνουν στα σκαλιά. έφτιαξαν ειδικές θυρίδες προστατευόμενες.



ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΠΑΠΑΓΑΛΑΚΙΑ

Ήδη η κατάσταση της οικονομίας ήταν άθλια πριν την κατάρρευση του μετώπου, από τον Απρίλιο του 1941 η κυκλοφορία των Ελληνικών χαρτονομισμάτων είχε ΔΕΚΑΠΛΑΣΙΑΣΤΕΙ , ο τιμάριθμος είχε φτάσει στο 88πλάσιο, η σχέση λίρας δραχμής είχε το 1/200 της προκατοχικής αντιστοιχίας.


Οι Ιταλοί αντιμετωπίζουν θετικά το ενδεχόμενο της χρεοκοπίας, για τον απλό λόγω ότι επιδίωκαν την προτεκταροποίηση της Ελλάδος.



Ο Γκ Άλτενμπουργκ γράφει:

«Ακόμα και οι καλύτερες εγκαταστάσεις παράκτιας άμυνας χάνουν αναπόφευκτα την αξία τους απέναντι στην οικονομική κατάρρευση και κοινωνική αποσύνθεση της
ενδοχώρας».


Προ αυτής της κατάστασης οι Γερμανοί θέλουν να ξεκαθαρίσουν την οικονομική κατάσταση με τις κατοχικές κυβερνήσεις.

Στην κατοχή τώρα όλα κινούντο με φήμες, με φήμες κινείτο η μαύρη αγορά, το εμπόριο, οι αριθμοί και καθημερινότητα των ανθρώπων. Έτσι κάποιος υποστήριζε ότι «η άλλη μεριά» ανάγγειλε από το ραδιόφωνο πως οι Έλληνες θα έπαιρναν δέματα με τρόφιμα, όλη η χώρα μάθαινε το μεγάλο γεγονός και ουρές ανθρώπων απότομα σχηματιζόντουσαν στα γραφεία της Επιτροπής που ήταν πρόθυμοι να προσφέρουν εθελοντική εργασία για την συσκευασία των δεμάτων, αντιλαμβάνεσαι την έκπληξη των Ελβετών και των Σουηδών.


Άλλη πάλι «καλά πληροφορημένη πηγή» διέδιδε ότι γινόντουσαν διανομές δεμάτων με :τσάι, καφέ, ρύζι, κακάο και λιχουδιές από την Μ Ανατολή, η "πηγή" μάλιστα ήξερε και την τιμή που θα δινόταν το δέμα, και τότε οι Αθηναίοι έφταναν σε σημεία τρέλας προκειμένου να εξασφαλίσουν τα χρήματα που θα τους έδινε το δικαίωμα να αγοράσουν όσο γίνεται περισσότερα δέματα προκειμένου να τα εκμεταλλευτούν με κέρδος, ένας απ αυτούς κάποια στιγμή έφτασε να πουλήσει το σπίτι του για να μπει σε αυτή την κερδοφόρα αγορά!!!!!!!!!!!!!


Ο κόσμος πλησίαζε τους ξένους της Αθήνας για να εκμαιεύσουν κάποια πληροφορία που ήξεραν αυτοί και αγνοούσαν οι Έλληνες, προς αυτή την κατεύθυνση δοκίμαζαν κάθε πονηριά. Με βάση τις πληροφορίες κινείτο η ζωή των πεινασμένων Αθηναίων.



ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Τι γάλα να κατεβάσει η αποβιτανωμένη αυτή μάνα;

[pluton]

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΝΟΙΜΠΑΧΕΡ

Στις 15/16-10-1942 ο Χ Νόιμπάχερ ειδικός στα οικονομικά διορίζεται με απόφαση του Χίτλερ» εντεταλμένος για οικονομικά και χρηματιστικά ζητήματα στην Ελλάδα».



ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Ο Χ Νόιμπάχερ μιλάει σε συγκέντρωση.



Ο Χ Νόιμπάχερ ήταν Δήμαρχος της Βιέννης, προσχώρησε στις χιτλερικές θέσεις αλλά νωρίς απογοητεύθηκε, έλεγε στους συνεργάτες του : «Δεν μπορώ να εμποδίσω βέβαια την καταστροφή , αλλά μπορώ να προλάβω , ίσως από την θέση αυτή , μεγάλες αδικίες», την περίοδο αυτή εξακολουθεί να έχει αρμοδιότητες για ζητήματα του πετρελαίου με έδρα το Βουκουρέστι.


Αντιλαμβανόμαστε ότι οι Γερμανοί δεν έστειλαν ένα τυχαίο άτομο για να βοηθήσει το επισιτιστικό, αλλά μια πολύ σπουδαία οντότητα για τα γερμανικά πράγματα, και πράγματι ο άνθρωπος αυτός που πλέον δεν πίστευε στον Χίτλερ και την γερμανική νίκη, έκανε πράγματα θαυμαστά, φυσικά και δεν πίστευε στην ανόρθωση της Ελληνικής οικονομίας, στόχευε μόνο στο φρενάρισμα του πληθωρισμού και στην πλήρωση της αγοράς με αγαθά όσο αυτό ήταν δυνατόν. Βέβαια κουβαλούσε εντολή που ήταν αντί πάσης θυσίας να θέσει φραγμό στον καλπάζοντας πληθωρισμό που σημειωνόταν με τραγικότατα αποτελέσματα στην κατοχική Ελλάδα, να αντιμετωπίσει τα προβλήματα εφοδιασμού και διατροφής του ελληνικού λαού κ.ο.κ.

Ο Χ Νοϊμπάχερ, ως ειδικός απεσταλμένος, ήταν εφοδιασμένος με εν λευκώ εξουσιοδοτήσεις και ήταν υπόλογος μόνον έναντι του Χίτλερ. Ουσιαστικά ήταν ένας απεσταλμένος δικτάτορας, υπεράνω στρατιωτικών διοικήσεων, κατοχικών υπηρεσιών και υπάτων αρμοστειών, υπεράνω φυσικά και της κατοχικής ελληνικής κυβέρνησης.





ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Ο Χ Νοϊμπάχερ ειδικός απεσταλμένος του Χίτλερ για να ρυθμίσει τα ζητήματα της οικονομίας και του επισιτισμού των Ελλήνων.

Η Ρώμη διορίζει ανάλογο εντεταλμένο τον τραπεζίτη Ντ Αγκοστίνο αυτοί οι δύο αναλαμβάνουν «την κάλυψη των αναγκών για την κοινή διεξαγωγή του πολέμου των δυνάμεων του Άξονα» και να «αποτρέψουν την κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας και να δημιουργήσουν προϋποθέσεις για την εξυγίανση των παρουσών συνθηκών».


Για να μειώσει τον τιμάριθμο εγκαταλείπει το σύστημα της κρατικής διατίμησης οι δύο εντεταλμένοι επινοούν την «αίρεση ως προς τις οικονομικές συνθήκες ενός πολέμου, τη δημιουργία μιας ελεύθερης αγοράς». Για την προμήθεια των αγαθών σκέπτονται να εξασφαλίσουν με δωρεάν εισαγωγή μεγάλες ποσότητες τροφίμων και χτυπά πρώτα τους κερδοσκόπους, εκδίδει απόφαση που απαγορεύει την πληρωμή των προμηθευτών της Βέρμαχτ , οι προμηθευτές που ήταν συνηθισμένοι να «εισπράττουν φανταστικά ποσά» τρέχουν στις τράπεζες απ όπου μαθαίνουν ότι πρόκειται για ανάκληση όλων των παλαιότερων δανείων, έτσι γίνονται εκούσιοι πιστωτές της Βέρμαχτ, μιλάμε για πίστωση (Ιανουάριος 1943) του ύψους 20 δις δραχμές ( 160.000 χρυσές λίρες).


Τι πετυχαίνει με αυτό ο Χ Νόιμπάχερ; Οι κερδοσκόποι παύουν υπό αυτές τις συνθήκες να ενδιαφέρονται για υποτίμηση της δραχμής και αναγκάζονται να πουλήσουν τα κρυμμένα τρόφιμα. Το αστείο είναι ότι οι κερδοσκόποι πλέον «ποντάρουν» στην «ξοφλημένη δραχμή» και «Ολόκληρη η Αθήνα είναι ένα χρηματιστήριο του οποίου την έντονη ατμόσφαιρα ρυθμίζουν οι εκάστοτε φήμες».


Την πτώση των τιμών βοηθάει η επιχείρηση βοηθείας του ΔΕΣ και η ήττα του Ρόμελ στο Ελ Αλαμέιν, σε κάθε συμμαχική νίκη η τιμή της λίρας πέφτει (εξ ου και η περιβόητη φράση των μαυραγοριτών «Βάστα Ρόμελ» ), ενώ αντίθετα οι επιτυχίες του Άξονα ανεβάζουν την τιμή της λίρας.

Ενδεικτικά αναφέρω μερικές τιμές της λίρας :
Μέχρι την ήττα του Ρόμμελ στο Ελ Αλαμέιν η λίρα είχε φτάσει στις 214.730 δραχ η μέση τιμή του Σεπτεμβρίου ήταν στις 610.000 δραχ και σε δύο βδομάδες έφτασε στις 200.000 δραχ


Με την πτώση της λίρας μειώνονται οι τιμές των καταναλωτικών αγαθών διότι όλοι θέλουν να αδειάσουν τις παράνομες αποθήκες τους. Ο Ρονκάλι παρατηρεί Α «ως δια μαγείας…….γεμίζουν τα καταστήματα με όλα τα αγαθά του Θεού».



ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ :Το βιβλίο του Χ Νοϊμπάχερ μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε και στην Ελλάδα (το έχω και εγώ στην βιβλιοθήκη μου, η μελέτη του είναι απαραίτητη για την κατανόηση των συνθηκών της κατοχής).

Ο μέσος Έλληνας εξοργισμένος αντιλαμβάνεται ότι τον καιρό της πείνας υπήρχαν άνθρωποι που διατηρούσαν τεράστιες αποθήκες με σιτηρά, όπως καταγγέλλει και ο Νούτσιος του Βατικανού, ο λαός ικανοποιείται όταν μέσα σε αυτό το τρελοκομείο που δημιούργησε ο Χ Νόιμπάχερ τρεις μεγαλο - μαυραγορίτες χρεοκοπημένοι αυτοκτονούν.


Ο Χ Νόιμπάχερ παίρνει και μέτρα κατά των γερμανών, επιβάλει αυστηρότατο περιορισμό εισόδου στην χώρα στους γερμανούς πολίτες που δεν ήταν «απόλυτα απαραίτητοι» , πατάσσοντας έτσι τον ανέξοδο τουρισμό που είχε εκδηλωθεί από επίσημα πρόσωπα του Ράιχ, περιορίζει τις αγορές της Βέρμαχτ στις απολύτως απαραίτητες, περιστέλλονται οι δαπάνες κατασκευής έργων (υπήρχαν κάποιοι αετονύχηδες αρχιτέκτονες της Βέρμαχτ που ήθελαν να κτίσουν για να θυμούνται όλοι την διέλευση της Βέρμαχτ από την Ελλάδα, βρέθηκαν σχετικά έγγραφα για αυτά τα σχέδια).


Θα πρέπει να πούμε ότι η συναλλαγές δυσκολεύονται διότι η νομισματική ισοτιμία μάρκου δραχμής είναι 1/60 .

Ας δούμε όμως τι μισθό έπαιρναν οι γερμανοί στρατιώτες:

Ο μισθός 4 ημερών ενός στρατιώτη αντιστοιχεί με την τιμή ενός κουτιού σπίρτα.
Ο μισθός ενός μήνα του στρατιώτη αρκεί για μια μπύρα.
Ένας στρατηγός με ένα μηνιάτικο μπορεί να φάει ένα καλό γεύμα.


Στις 25/11/1942 ανατινάσσεται η γέφυρα του Γοργοποτάμου, ο γερμανικός στρατός όμως εφοδιάζεται κανονικά μέσω Στυλίδας, διαταράσσεται όμως η ροή τροφίμων στην Αθήνα, μεγάλες ποσότητες παραμένουν καθηλωμένες, μεγάλες ποσότητες κάρβουνου δεν φτάνουν στην πρωτεύουσα, μειώνεται η ιδιωτική κατανάλωση κατά 50% και παρουσιάζονται εξωφρενικές τιμές στην αγορά, παρ όλα αυτά η χρυσή λίρα πέφτει στην τιμή των 135.000 δραχ





O Χ Νόιμπάχερ πιστεύει ότι ο Ελληνικός λαός διατροφικά στηρίζεται στο πρόβλημα των μεταφορών. Για παράδειγμα απειλεί με παραίτηση στην περίπτωση εξαγωγής παλαιοσιδηρικών χωρίς την άδειά του και σε άλλη περίπτωση κατάσχει ένα φορτίο λάδι που εξαγόταν και το στέλνει στην αγορά της Αθήνας. Πετυχαίνει την διαταγή του Χίτλερ για την αποκατάσταση των λιμενικών εγκαταστάσεων του Πειραιά. Όλες αυτές οι ενέργειες του Χ Νόιμπάχερ φέρνουν διαμαρτυρίες από μέρους των Γερμανών της Βέρμαχτ προς το Βερολίνο, παραπονούνται για όλα για την χρησιμοποίηση του σιδηροδρόμου για της ανάγκες μεταφορών τροφίμων, για τις παρακλήσεις για μικροποσά για όλα. Ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη αυτό το πρόγραμμα του Χ Νόιμπάχερ ο Τσολάκογλου τέλος Οκτωβρίου ανακοινώνει ότι παραιτείται διότι η τιμή του δεν του επέτρεπε να παραμείνει πρόεδρος μιας κυβέρνησης με κακόφημους υπουργούς όπως τον ρουσφετολόγο και καταχραστή Γκοτζαμάνη, είδε και έπαθε ο Χ Νόιμπάχερ να τον μεταπείσει να παραμείνει προς το παρόν για να μη υπονομευθεί η «ειδική οικονομική αποστολή του» Βέβαια την παραίτηση του Τσολάκογλου ζητούσε και η γερμανική πρεσβεία λόγω έλλειψης αποδοτικότητας και αδράνειας, αλλά ο Ρίπεντροπ απέρριψε την πρόταση διότι η έλλειψη αποφασιστικότητας, αποδοτικότητας και αδράνειας δεν αποτελούσαν για τους Γερμανούς μειονεκτήματα , αφού ο στρατηγός χρειαζόταν μόνο για να εκτελεί εντολές!


Όταν αρχίζουν οι γερμανικές εκτελέσεις τον Ιανουάριο του 1943 ο Χ Νόιμπάχερ επισημαίνει το βαρυσήμαντο πολιτικό και οικονομικό κόστος αυτών των εκτελέσεων και απαντά στην Βέρμαχτ ότι «δεν θα γίνει ο εισπράκτορας της στο ελληνικό νομισματοκοπείο……..».




Ο Γκαίριγκ εξ αιτίας των μέτρων Χ Νόιμπάχερ υποχρεώνεται να περικόψει έργα της Λουφτβάφε στην Κρήτη και μιλά για την «καταραμένη σκατοδραχμή», βέβαια ο πληθωρισμός από ένα σημείο και μετά γίνεται ανεξέλεγκτος και τον Νοέμβριο του 1943 η μία λίρα αντιστοιχεί με 2.000.000 δραχμές.


Τέλος θα πρέπει να παρουσιάσω και κάποια ακόμα πράγματα που έκανε ο εκπληκτικός αυτός άνθρωπος. Με πρωτοβουλία του εισήγαγαν οι Γερμανοί χιλιάδες χρυσές λίρες για να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό, τη συμβολή του ίδιου στη σωτηρία της Θράκης και τέλος η ανάμιξή του στο θέμα της κήρυξης της Αθήνας ως ανοχύρωτης πόλης* κατά την αποχώρηση των Γερμανών το 1944, τι σημαίνει ανοχύρωτη πόλη;

Μα απαγορεύεται η καταστροφή της και ο βομβαρδισμός της, φυσικά εμείς οι ίδιοι οι Έλληνες την πόλη των Αθηνών την μετατρέψαμε σε πεδίο μάχης τον Δεκέμβριο του 1944 οι δε Άγγλοι μετέτρεψαν σε ταμπούρι τις κολώνες του Παρθενώνα…………

• «O Γερμανός στρατηγός Φέλμι κάλεσε το Δήμαρχο της Αθήνας Γεωργάτο στο Ψυχικό (έδρα του διοικητή των ναζί) τη νύχτα της τετάρτης (11 Οκτωβρίου), του γνωστοποίησε ότι οι Γερμανοί θα φύγουν και εξέδωσε το παρακάτω έγγραφο: “O γερμανικός στρατός κήρυξε την πόλη των Αθηνών ανοχύρωτη. Eνοείται ότι τα γερμανικά στρατεύματα θα αποχωρήσουν από την πόλη. Tο μέτρο αυτό γίνεται με την προσδοκία ότι θα ισχύσει και για τον εχθρό” ».

[pluton]

ΤΡΟΦΟΔΟΣΙΑ ΜΕ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ

Εκτός από τους τρόπους που εκθέσαμε υπήρξαν κατά τόπους τροφοδοσία πληθυσμιακών ομάδων με άλλους τρόπους , θα παρουσιάσω μερικούς τρόπους όπως τους βρήκα στην έρευνά μου.

Οι εργάτες των λιπασμάτων (Μποδοσάκης) στην Δραπετσώνα, έπαιρναν βοήθημα σε τρόφιμα από την διοίκηση της εταιρείας, μη νομίσεις όμως ότι έφταναν στα σπίτια τους, έξω από το εργοστάσιο υπήρχε επιτροπή του ΕΑΜ που επέβαλε την δασμολόγηση των τροφίμων σε μεγάλο ποσοστό που πολλές φορές ξεπερνούσε και το 50% της ποσότητας των τροφίμων, τώρα το ΕΑΜ έλεγε ότι πήγαινε υπέρ της βοήθειας των κατοίκων που δεν είχαν άλλους πόρους για να ζήσουν, που πήγαιναν αυτές τώρα οι ποσότητες τροφίμων ο Θεός και η ψυχή τους.


Στην Νίκαια κάποιοι κάτοικοι που είχαν πολύ στενή σχέση με τους τοπικούς πρόσκοπους έπαιρναν όποτε ήταν δυνατόν βοήθημα σε τρόφιμα.

Αλλά και σε άλλα μέρη υπήρξαν προσπάθειες ανακούφισης του πληθυσμού πχ ιδρύθηκε Σωματείο Κυριών και Δεσποινίδων «Η ΠΡΟΟΔΟΣ» στην Ηλιούπολη που είχε ένα υποτυπώδες νηπιαγωγείο. Σ' αυτό το νηπιαγωγείο τρώγανε εκατοντάδες παιδιά.








ΔΚΕΣ ΚΑΙ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ

Είπαμε ότι μια από τις βασικές αρχές της συμφωνίας Συμμάχων-Άξονα- ΔΚΕΣ ήταν ότι τα υποστελλόμενα τρόφιμα θα ήταν μόνο για τον Ελληνικό πληθυσμό και δεν θα επιτασσόντουσαν από τις κατοχικές δυνάμεις, αν δε επιτασσόντουσαν θα έπρεπε να αντικατασταθούν με ανάλογες εισαγωγές.

Με ποιο τρόπο όμως θα υπολογιζόταν η αναλογία των επιτασσόμενων και εισαγωγών. Μετά από πολλές συζητήσεις αποφασίστηκε σαν μονάδα μέτρησης να είναι η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΘΕΡΜΙΔΕΣ.


Έτσι δημιουργήθηκαν αναλογίες πχ το ελαιόλαδο περιέχει τρεις φορές περισσότερες θερμίδες από την ίδια ποσότητα σιταριού.

Οι Γερμανοί κατά γενική ομολογία τήρησαν αξιοπρεπέστατη στάση σε αυτό το τομέα πχ από 1/9/1943 μέχρι 31/8/1944 οι Γερμανοί δέχτηκαν να φέρουν στην Ελλάδα τρόφιμα διπλάσια απ όσα είχαν επιτάξει ή εξαγάγει, δηλαδή πήραν προϊόντα 130 δισεκατομμυρίων θερμίδων και εισήγαγαν 287 δισεκατομμύρια θερμίδες και για να το καταλάβουμε καλύτερα μιλάμε για 100.000 τόνους τρόφιμα.


Ο Π Μον γράφει για την συμπεριφορά των γερμανικών κατοχικών αρχών « ….. ποτέ δεν λεηλάτησαν αποστολές βοηθημάτων μας………….. μπορεί να κάηκαν και δικά μας εμπορεύματα κατά την διάρκεια αντιποίνων , αλλά οι στρατιωτικές αρχές ανελάμβαναν την υποχρέωση να αναπληρώνουν ότι χανόταν με αυτό τον τρόπο».

[pluton]

ΠΡΟΙΟΝΤΑ




ΛΑΔΙ

Από την αρχή θεωρήθηκε απ όλους σαν ιδιαίτερα πολύτιμο τροφικά προϊόν, η παραγωγή του βέβαια είχε πέσει πολύ από την προπολεμική παραγωγή λόγω της μη ύπαρξης φυτοφαρμάκων.

Οι γεωργοί προτιμούσαν να φυλάξουν το λάδι τους παρά να το πουλήσουν για να πάρουν κατοχικό χρήμα, στην χειρότερη προτιμούσαν να το ανταλλάξουν έναντι ισχυρών νομισμάτων (λίρα) και αυτό γινόταν στην μαύρη αγορά.

Οι κατοχικές δυνάμεις ήθελαν και αυτές αυτό το προϊόν. Η κυβέρνηση μπορούσε να αγοράσει μικρές ποσότητες λαδιού. Τέλος πάντων βρέθηκε μια αναλογία για το λάδι και αυτή ήταν η πιο κάτω:

100 μονάδες λάδι οι Γερμανοί πρόσφεραν 25 μονάδες όσπρια και 25 μονάδες ζάχαρη, ενώ για τον ΔΕΣ ορίστηκε σε 75 μονάδες σιτάρι.


Οι χωρικοί δεν πειθόντουσαν όμως ούτε και με τις παραινέσεις του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού. b]Έτσι το λάδι ήταν πάντα είδος που δεν βρισκόταν εύκολα.

[/b]

ΓΑΛΑ

Η παραγωγή της Ελλάδος σε γάλα προέρχονταν από 20.000 αγελάδες, στην κατοχή υπήρχαν 2.000 ισχνές αγελάδες που έδιναν 2 λίτρα γάλα την ημέρα οι δε κτηνοτρόφοι ήθελαν να τις σφάξουν διότι δεν μπορούσαν να τις τρέφουν………..

όπως είπαμε το σιτάρι αλεθόταν σε ποσοστό 96% έτσι υπήρχε παραγωγή 750 τόνοι πίτουρα, προσφέρθηκαν 3 μονάδες πίτουρα για μια μονάδα γάλα, ( αργότερα η Επιτροπή παραλάμβανε 500 τόνους γάλα το μήνα σε σκόνη ), το γάλα ήταν απαραίτητο για τα παιδιά και τα νοσοκομεία, το πίτουρο όμως δεν επαρκούσε για τις αγελάδες και η Επιτροπή συζήτησε με τον στρατηγό Τσολάκογλου και του ζητήθηκε να διατεθούν στην επιτροπή βαμβακόπιτες , πράγματι η κυβέρνηση διέθεσε μεγάλες ποσότητες βαμβακόπιτες , αυτές αναμιγνυόταν με πίτουρο και αυτό δινόταν στις αγελάδες για τροφή , αυτό έφερε το αποτέλεσμα η παραγωγή γάλακτος να φτάσει 8.000 οκάδες την ημέρα ενώ με πίτουρο ήταν 3.000 με 4.000 οκάδες γάλα την ημέρα.


Η επιτροπή προχώρησε ακόμα πιο πέρα, μείωσε το ποσοστό άλεσης κατά 1% και με τον τρόπο αυτό πήρε 250 τόνους πίτουρο τον μήνα που χρησιμοποιήθηκε για την τόνωση της κτηνοτροφίας.

Το γάλα παστεριωνόταν στην ΕΒΓΑ και μοιραζόταν με ιατρικά πιστοποιητικά




ΚΟΤΕΣ ΑΥΓΑ

Από το άλεσμα του σιταριού έβγαινε και ένα ακόμα υποπροϊόν που θεωρήθηκε κατάλληλο για τροφή σε κότες, σαν μονάδα μέτρησης υπήρχε 3 οκάδες υποπροϊόν ένα αυγό, μα οι κότες δεν γεννούσαν οι αγρότες πλήρωναν για το υποπροϊόν όταν θα γεννούσαν.

Το Μάρτιο του 1943 η Επιτροπή παρέλαβε 37.000 αυγά και σε ένα χρόνο τον Μάρτιο του 1944 135.000 αυγά, έτσι ενισχύθηκε το διαιτολόγιο των νοσοκομείων.

[pluton]

Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΩΝ


Οι Γερμανοί και οι Ιταλοί δεν μπορούσαν να επισιτίσουν τον πληθυσμό έτσι δέχτηκαν με χαρά την βοήθεια της Επιτροπής, ωστόσο η διαδικασίες που είχαν επιβάλει στην Ελλάδα ήταν πολύ γραφειοκρατικές και η κάθε ανακοίνωση προς τον πληθυσμό λογοκρινόταν ξεχωριστά από τους Γερμανούς, τους Ιταλούς και τους Έλληνες.




ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Μετά την απελευθέρωση, προς τιμή της βοήθειας που έδωσε η Σουηδία κατά την περίοδο της πείνας, ονόμασαν ένα δρόμο σε "ΟΔΟ ΣΟΥΗΔΙΑΣ". Η τελετή μετονομασίας σε οδό Σουηδίας στη γωνία του Μαρασλείου. Σε πρώτο πλάνο ο Δήμαρχος Αριστείδης Σκληρός.



Ο Πελλεγκρίνο Γκίζι Pellegrino Ghigi(Regio plenipotenziario d'Italia per la Grecia) ο νεαρός Ιταλός διπλωμάτης που αντιπροσώπευε καλλιέργεια , φινέτσα έδειχνε καλοπροαίρετη κατανόηση για τα επισιτιστικά προβλήματα , συμπεριφερόταν σαν αντιβασιλέας, βοηθός του ήταν ο Βεντουρίνι , εν αντιθέσει με τον τραπεζίτη Ντ Αγκοστίνο που ήταν ψυχρός και πραγματιστής.

Το μάτι της Ιταλίας πάνω στις δραστηριότητες της Επιτροπής ήταν ο Arno που ήταν ο αντιπρόσωπος του Ιταλικού ΕΣ.

Οι Γερμανοί αντιπροσωπεύονταν από τους Felix Altenburgk που ήταν έμπιστος του Ρίμπεντροπ και θεωρείτο ικανότατος διπλωμάτης, ίσως ο ικανότερος του χιτλερικού καθεστώτος, είχε για σύμβουλο τον Vogel, το άλλο ποδάρι της πολιτικής παρουσίας στην διοίκηση της Ελλάδος από πλευράς γερμανών ήταν ο Dr Hermann Neubacher που είχε διοριστεί πληρεξούσιος από τον ίδιο τον Χίτλερ για τα οικονομικά θέματα κατά την άποψη του Παύλου Μον «….δεν ήταν καθόλου μικροπρεπής ………συνέθετε ιδιόρρυθμο φαινόμενο».




Τώρα οι κατοχικές δυνάμεις έβλεπε την Επιτροπή σαν ένα πρόδρομο της αγγλοαμερικανικής επιρροής και σαν νέα μορφή «ειρηνικής διείσδυσης», ο Παύλος Μον λέει σχετικά: «Είναι αυτονόητο πως ήμασταν υποχρεωμένοι να επιβάλουμε την παρουσία μας με μεγάλη προσοχή για να μην πατούμε πόδια , όπου οι πολιτικοί κάλοι φύτρωναν μαζί με τις στρατιωτικές ήττες…….».

Έβλεπαν λοιπόν στην Επιτροπή ότι ήταν αγλλοαμερικάνοι πράκτορες, η κατοχική αστυνομία τοποθέτησε μερικούς πράκτορές της στην επιτροπή για να ανακαλύψουν τους τρόπους με τους οποίους γινόταν η κατασκοπεία.

Το Δεκέμβρη ου 1942 η αστυνομία έπιασε ένα φορτηγό της Επιτροπής με σταυρό του ΕΣ που κουβαλούσε όπλα και εκρηκτικές ύλες, έγινε μάλιστα και συμπλοκή από την οποία σκοτώθηκε ένας γερμανός στρατιώτης, έτσι από την επομένη μπήκε γερμανική φρουρά στην Μαράσλειο που απαγόρευε την είσοδο στο ελληνικό προσωπικό, η άρση του μέτρου αυτού έγινε μετά από επίμονες προσπάθειες και διαβήματα από όλους τους ενδιαφερόμενους, στις δε αποθήκες του Πειραιά έγινε έρευνα.


Η Επιτροπή έκανε λοιπόν ελέγχους τα όργανα που χρησιμοποιούσε τα ονόμαζαν «αστυνομική δύναμη», αυτοί οι «αστυνόμοι» μαζί με πραγματικούς αστυνόμους έστησαν ενέδρα σε κάποιους μαυραγορίτες και τους απέσπασαν μεγάλη ποσότητα αλεύρι που είχαν πάρει και έπιασαν το φορτηγό τους και κάποιους από τα μέλη της ομάδας των μαυραγοριτών, έλα όμως που αυτό το πήραν είδηση οι Ιταλοί και έθεσαν ζήτημα πως η επιτροπή ασκεί αστυνομικές εξουσίες στην κατεχόμενη Ελλάδα, άρχισαν λοιπόν έρευνες και διαπίστωσαν ότι η «αστυνομία» δεν ήταν παρά αστυνόμοι της κατοχικής κυβερνήσεως, έτσι κόπασε η ιταλική μανία.





ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Μεσογειακή κατοχική λίρα, δεν αντιπροσώπευε τίποτα ....

Τέτοια πράγματα συνέβαιναν και φυσικά δυσκόλευαν το έργο της Επιτροπής για να καταλάβουμε σε τι συνθήκες δούλευε ο επισιτισμός στην Ελλάδα σου αναφέρω το πιο κάτω, οι Ιταλοί υποπτευόντουσαν ότι οι αποθήκες της Επιτροπής μπορούσαν να περάσουν σιωπηρά και με συμφωνία των Ελλήνων υπαλλήλων στα χέρια της αντίστασης. Ένα ακόμα μέτρο που πήραν οι Ιταλοί ήταν να περιορίσουν σε 250 τα χωριά που μπορούσε η Επιτροπή να κάνει παραδόσεις και αυτό από τον φόβο μήπως κάποια εφόδια περάσουν στα χέρια των ανταρτών.

[pluton]

ΑΓΓΛΙΚΕΣ ΛΙΡΕΣ

Στην διάρκεια της κατοχής οι Άγγλοι έριξαν λίρες στις διάφορες οργανώσεις για οικονομική ενίσχυση, έτσι ο Ζέρβας έλαβε :

Από 1η Ιανουαρίου του '44.

5.000 ελαφρά όπλα που κατά μεγάλο ποσοστό ήταν αυτόματα,περιλαμβάνοντας και M.M.G
140 όλμους 3'' ή 81mm.
7.500.000 σφαίρες S.A.A
6.000 εξαρτήσεις

7.Επιπροσθέτως τα ακόλουθα ποσά ρουχισμού,τροφίμων και άλλων εφοδίων που παρεσχέθηκαν κατά την περίοδο από το Μάρτιο μέχρι τον Οκτώμβριο του 44.

Ρουχισμος
Ζευγάρια μπότες 24.000
Ζευγάρια κάλτσες 38.000
Στολές B.D 15.000
Πουκάμισα 22.000
Εσώρουχα 9.000
Χλαίνες 4.000
Κουβέρτες 1.000
Επινώτια Α/G 1.000
Αδιάβροχα υφάσματα κατασκήνωσης(στρωσ.εδαφ) 2.000
Ιατρικά εφόδια 15.000 σε λίμπρες

Τρόφιμα
Ξηρά τροφή λίμπρες 71.000
Αλεύρι λίμπρες 353.000
Ρύζι λίμπρες 83.000
Φασόλια λίμπρες 22.000
Δημητριακά λίμπρες 1.700
Λιπαρά λίμπρες 1.000
Συμπ.Κρέας λίμπρες 68.000
Σιτηρέσιο για καταστ. ανάγκης 500 μερίδες.

Τελικά,ο Ζέρβας από την 1η Ιανουαρίου του '44 ενισχύθηκε με το συνολικό ποσό των 168.000 χρυσών λίρων Αγγλίας.


Ο Τσιγάντε όταν ήρθε στην Ελλάδα με την αποστολή ΜΙΔΑΣ614 κουβαλούσε περίπου 12.000 λίρες.

Το ΕΑΜ - ΕΛΑΣ τώρα πήρε απροσδιόριστο αριθμό λιρών μετά την συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ ΕΛΑΣ και ΒΣΑ οι ΕΛΑΣίτες ζητούσαν 2 λίρες τον μήνα για κάθε αντάρτη προκειμένου να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, οι Άγγλοι συμφώνησαν (με τον τρόπο αυτό οι αντάρτες γινόντουσαν έμμισθοι οπλίτες των Βρετανών), γεγονός είναι ότι το ΕΑΜ φρόντισε να διογκώσει τους αριθμούς των αντάρτικων τμημάτων του προκειμένου να αποσπάσει περισσότερες λίρες από τους Βρετανούς.


Αυτές οι λίρες και όσες άλλες έστειλε η Αγγλία είχε τις επιπτώσεις τους στην ελληνική οικονομική ζωή, διότι ο χρυσός δεν είναι κάτι που τρώγεται, απλά δημιούργησε πληθωρισμό στην ήδη πληθωριστική κατάσταση της χώρας, ας δούμε πως περιγράφει την υπόθεση αυτή ο Woodhouse στο βιβλίο του «Το μήλο της Έριδος» :



«……Οι αγγλικές λίρες ήταν απλούστατα ένα υποκατάστατο που αναπλήρωνε την έλλειψη ικανότητας των ελληνικών Αρχών να αποσπάσουν τα αποθέματα αγαθών από τα χέρια των Αρχών κατοχής και των μαυραγοριτών.

Η ελληνική διοίκηση ενθαρρυνόταν να παραμένει διεφθαρμένη, με την προμήθεια λιρών, που αναπλήρωναν την ανικανότητά της.

Ένα λαϊκό κίνημα Αντίστασης σε μικρή κλίμακα ή ένα ισχυρό και ικανό, θα μπορούσε να μη χρειάζεται λίρες για να επιτελεί το έργο του. Η προμήθεια λιρών συμβάδιζε τέλεια με την τακτική των Γερμανών να τυπώνουν απεριόριστα ποσά χαρτονομίσματος όποτε και όσο ήθελαν.

Αφού όμως οι αγγλικές λίρες δεν έφεραν νέες ποσότητες αγαθών στη χώρα, ενίσχυαν τον πληθωρισμό και έθεταν σε κίνηση μια χιονοστιβάδα, που κατάπινε όλο και περισσότερες λίρες όσο μεγάλωνε. Από την στιγμή που αφέθηκε να πέσει στην αγορά η πρώτη χρυσή λίρα, η διαδικασία προχώρησε με γεωμετρική πρόοδο: η προσφορά μεγάλωνε όλο και πιο πολύ τη ζήτηση.

Η αλήθεια λοιπόν είναι ίσως ότι, από τη στιγμή που έγινε δεκτή η αρχή της παροχής χρυσού, η ποσότητα δεν ήταν δυνατόν να κρατηθεί σε πιο χαμηλά επίπεδα. Τα αμφίβολο είναι αν η αρχή αυτή έπρεπε να γίνει δεκτή, αν άξιζε την αναστάτωση που προκάλεσε, τόσο στην διάρκεια της Κατοχής όσο και αργότερα. Τέτοιες αμφιβολίες δεν είχαν οι ηγέτες των ανταρτών.Εκείνοι θα κέρδιζαν βραχυπρόθεσμα και μόνο ο απλός Έλληνας θα έχανε μακροπρόθεσμα………….»
.

[pluton]

ΕΡΥΘΡΑ ΗΜΙΣΕΛΗΝΟΣ

«Έρχεται το Κουρτουλούς, έρχεται το Κουρτουλούς!». Εκείνο το πρωινό της 13ης Οκτωβρίου του 1941 οι Αθηναίοι κατέκλυσαν το λιμάνι του Πειραιά εξαντλημένοι από την πείνα, εξαντλημένοι από την Κατοχή. Ανεμίζοντας τουρκικές σημαίες περίμεναν το Κουρτουλούς, το πλοίο που έφτανε από την Τουρκία γεμάτο τρόφιμα.




Το «Κουρτουλούς» (Kurtuluş=Απολύτρωση) ναυπηγήθηκε το 1883 στο ναυπηγείο Caird Purdic της Βρετανίας . Ήταν ένα ατμόπλοιο μήκους 76,5 , πλάτους 10,67 και ύψους 6,43 μέτρων στο οποίο δόθηκε το όνομα «Ευριπίδης». Αφού πραγματοποίησε πάρα πολλά ταξίδια υπό τις σημαίες της Βραζιλίας, της Ιταλίας, της Ρωσίας, της Ελλάδας και της Σερβίας, κατά το Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έγινε μεταγωγικό του ρωσικού στόλου. Το 1924 το αγόρασαν από τη Σερβία οι Τούρκοι αδελφοί Καλκαβανζαντέ και τα πρώτα χρόνια της Τουρκικής Δημοκρατίας πραγματοποιούσε μεταφορές εντός των χωρικών υδάτων της Τουρκίας φέροντας το όνομα «Τεσβίκιγιε» αρχικά και στη συνέχεια «Μπουλέντ». Το 1934 πουλήθηκε στην εταιρία των αδελφών Ταβιλζαντέ και μετονομάστηκε σε «Κουρτουλούς».


Το 1941 το πλοίο ενοικιάστηκε στην Ερυθρά Ημισέληνο προκειμένου να μεταφέρει τρόφιμα την Ελλάδα. Στα τέσσερα ταξίδια που πραγματοποίησε προς το λιμάνι του Πειραιά στο διάστημα 1941-42 μετέφερε συνολικά 7.100 τόνους τρόφιμα για τον λαό της Αθήνας.

Στις 29 Φεβρουαρίου του 1942 και ώρα 9.15 λόγω ισχυρής καταιγίδας το πλοίο προσέκρουσε σε βράχια στην περιοχή που είναι σήμερα γνωστή ως «Κουρτουλούς Μπουρνού» κοντά στο χωριό Σαραϊλάρ του νησιού Μαρμαρά και βυθίστηκε.



ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Η σημαία της Ερυθράς ημισέληνου στο ιστίο. Το "Κουρτουλούς" εισέρχεται στο γερμανοκρατούμενο λιμάνι του Πειραιά. Ήταν 13 Οκτωβρίου του 1941

Παρά το γεγονός ότι εκείνη την εποχή και στην Τουρκία επικρατούσε φτώχεια ο Πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας Ισμέτ Ινονού, ο στρατηγός που πριν 19 χρόνια πολέμησε κατά των Ελλήνων ,υπέγραψε την απόφαση για την αποστολή τροφίμων στην Ελλάδα δια της Ερυθράς Ημισελήνου και η τουρκική κυβέρνηση δεσμεύτηκε για την αποστολή 50.000 τόνων βοήθειας. Στην εκστρατεία βοήθειας προς την Ελλάδα συμμετείχε ο βρετανικός Ερυθρός Σταυρός καθώς και Έλληνες της Αμερικής.

Το «Κουρτουλούς» ξεκίνησε στις 13 Οκτωβρίου 1941 με την πρώτη παρτίδα βοήθειας προς τον Πειραιά όπου το πλήρωμά του αντίκρισε με τρόμο ένα λιμάνι που έμοιαζε με νεκροταφείο πλοίων. Το λιμάνι είχε βομβαρδιστεί και το «Κουρτουλούς» με δυσκολία πέρασε ανάμεσα από τα απομεινάρια των ναυαγίων για να φτάσει στην ξηρά όπου χιλιάδες Αθηναίοι περίμεναν για ώρες ολόκληρες τη βοήθεια. Το πλήρωμα του «Κουρτουλούς» είχε επηρεαστεί τόσο πολύ από την εικόνα της πείνας που έδωσε ακόμη και τα τρόφιμα που είχε κρατήσει για την επιστροφή. Σε κάθε ταξίδι του στο Πειραιά το πλήρωμα του «Κουρτουλούς» αντίκριζε μια κατάσταση χειρότερη από την προηγούμενη.

Στα τέσσερα ταξίδια που πραγματοποίησε το «Κουρτουλούς» προς το λιμάνι του Πειραιά μετέφερε συνολικά 7.100 τόνους βοήθεια, η οποία, αν και δεν ήταν επαρκής να λύσει το πρόβλημα της πείνας στην Αθήνα, κατέστησε το καράβι «θρύλο» για τον ελληνικό λαό. Στις 20 Φεβρουαρίου 1942 , την ημέρα που το «Κουρτουλούς» πραγματοποιούσε το πέμπτο και μοιραίο του ταξίδι, μετέφερε άλλους 2.000 τόνους βοήθειας. Το 36μελές πλήρωμα σώθηκε αλλά η βοήθεια δεν έφτασε ποτέ στον πεινασμένο λαό της Αθήνας Στις 20 Φεβρουαρίου του 1942, λόγω ισχυρής καταιγίδας στη θάλασσα του Μαρμαρά, έπεσε στα βράχια και βυθίστηκε. Και τα τριαντατέσσερα μέλη του πληρώματος σώθηκαν. Η περιοχή όπου βυθίστηκε το τουρκικό πλοίο ονομάστηκε Κουρτουλούς Μπουρνού(Ακρωτήριο Κουρτουλούς). Η ανθρωπιστική βοήθεια από την Τουρκία στην Ελλάδα συνεχίστηκε με άλλα πλοία μέχρι το 1946.



.
Ένα κομμάτι ξύλο που απέμεινε από το ναυάγιο του «Κουρτουλούς», του θρυλικού τουρκικού καραβιού που μετέφερε ανθρωπιστική βοήθεια στην Ελλάδα κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, χωρίστηκε στα δύο για να δοθεί στα Ναυτικά Μουσεία της Αθήνας και της Κωνσταντινούπολης ως σύμβολο της ελληνοτουρκικής φιλίας.

[pluton]

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ

Στο Δήμο Αιγάλεω (Νέες Κυδωνίες) παρουσιάζεται η πιο κάτω εικόνα θανάτων κατά την κατοχή (ο Δήμος αυτό κατοικείτο κυρίως από Μικρασιάτες):

1940…………248
1941…………561…… + 126,2% από υποσιτισμό 76
1942…………907…… + 61,6% από υποσιτισμό 337
1943………….368...........- 59,4% από υποσιτισμό 33
1944………… 412………+11,9% από υποσιτισμό 1
Σύνολο…….2.248

ΦΥΛΟ 1941 1942 1943 1944 ΣΥΝΟΛΟ

ΑΡΡΕΝΕΣ
62
207
19
0
288

ΘΥΛΕΙΣ
14
130
14
1
159

ΣΥΝΟΛΟ
76
337
33
1
447




ΕΤΟΣ ΑΡΙΘ ΓΑΜΩΝ ΑΡΙΘ ΓΕΝΝΗΣΕΩΝ
1940 125 247
1941 179 235
1942 96 169
1943 154 252
1944 176 418
ΣΥΝΟΛΟ 730 1.321




ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Διανομή συσσιτίου στην Αθήνα, Αρχείο ΕΡΤ – Πέτρος Πουλίδης