Πρὸς τὸν ἀσυμβίβαστον Κλινοσοφιστήν.

[ΚΛΙΝΟΣΟΦΙΣΤΗΣ]

Θεατρικὰ Σχόλια,
τοῦ Ἰάνη Λὸ Σκόκκο.

* ὁ Στρίντμπεργκ, τὸ Ἐγὼ καὶ ἡ Ἐπίδραση.

Στὸν Θάνο Κωτσόπουλο
καὶ
τὴν Ἄννα Ραυτοπούλου.

1η δημοσίευση, Περιοδικὸ "Νεώτερα Γρἀμματα", τεῦχος 23,
τῆς Ἑνώσεως τῶν Νέων Ἑλλήνων Λογοτεχνῶν.

3η συνέχεια.

Χά! Πᾶντα ἀσυμβίβαστος αὐτὸς ὁ Στρίντμπεργκ. Δέκα χρόνια μελετοῦσε μιὰ σκηνὴ (τῆς πορ
νείας) γιὰ τὸ ἔργο του «Ἔγκλημα καὶ ἔγκλημα». Παρατηροῦσε καὶ τὴν ἐλάχιστη ματιὰ τῶν ἠ-
θοποιῶν του, τὸν παραμικρότερο ἦχο τῆς φωνῆς τους, κατάργησε τὰ διαλείμματα καὶ τὰ μπάρ,
ἔφτασε νὰ δημιουργήσει τὸν τύπο τῆς σύγχρονης τραγωδίας καὶ μ' αὐτὸ ἔφτασε στὸ ὗψος τοῦ
Αἰσχύλου. Ἔλυσε - γιὰ μένα - κάθε σκηνικὸ πρόβλημα μ' ἕνα τραπέζι καὶ δύο καρέκλες: τὸ
τραπέζι χωρίζει καὶ συνδέει τοὺς ἠθοποιοὺς ποὺ βλέπουμε τὰ πρόσωπά τους προφίλ, ἀνφὰς καὶ
τρουὰ κάρ, ἄνετα. Ἔδωσε ἀξία στὸ κείμενο καὶ στοὺς ἠθοποιούς καταργῶντας τὰ σκηνικὰ («Πι-
στωτές»), μά, κυρίως, ἔδωσε ἀλήθεια στοὺς διαλόγους του (καταργῶντας τὴν γαλλικὴ συμμετρία
καὶ τὶς κουτὲς ἐρωτήσεις ποὺ παίρνουν ἔξυπνη ἀπάντηση!). Ἡ πυκνότητα τοῦ λόγου (ἰδιαίτερα
στοὺς «Πιστωτὲς») εἶναι ἀνατριχιαστική. Οἱ «Πιστωτὲς» μποροῦν νὰ θριαμβεύσουν ἄνετα μέσα
σὲ ἀπόλυτο σκοτάδι, χωρὶς τὸν παραμικρὸ προβολέα. Τὸ ἴδιο καὶ ὁ «Πατέρας».

Αὐτὸς ποὺ εἶπε: «καμιὰ φορὰ ἡ θρησκεία μοῦ φαίνεται σὰν τιμωρία, γιατί κανένας δὲν εἶναι πι-
στός, ὅταν δὲν ἔχει βρώμικη συνείδηση» καὶ πού, συγχρόνως, διαπίστωσε πώς: «ὁ φόβος τοῦ Θε-
οῦ εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς φρόνησης», γιὰ νὰ πεῖ καὶ ὅτι: «ὅταν φλερτάρεις μὲ τὸν διάβολο, ὁ Θεὸς σὲ
τιμωρεῖ», γιὰ νὰ συμπεράνει πὼς ὁ Θεός, λοιπόν, «εἶναι πιὸ ἀνελέητος ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους».

...Αὺτὸς ποὺ εἶπε: «κανένας κριτὴς δὲν εἶναι τόσο αὐστηρὸς ὅσο ὁ ἑαυτός μας» καὶ πώς: «εἴμαστε
ἀθῶοι μπροστὰ στὸν Θεό, ποὺ δὲν ὑπάρχει πιά· ὑπεύθυνοι μπροστὰ στοὺς ἑαυτούς μας καὶ στοὺς
ὅμοιούς μας»...

...Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, μὲ τὶς ὑπεράνθρωπες δυνάμεις του, νὰ μὴ θέλει νὰ ἐπέμβει στὴν ἑρμηνεία τοῦ
ἔργου του; Ὦ, τοῦ ἔχω τόση λατρεία! Εἶναι διαρκῶς στὸ πλευρό μου. Δώδεκα μῆνες μελετῶ τοὺς
«Πιστωτές» - μὲ πόνο ἀληθινό, προπαντὸς ὅταν ἔτυχε νὰ ἔχω καὶ κακοπροαίρετους ἠθοποιοὺς κοντά
μου...

Ναί, εἶμαι ἐπηρεασμένος. Ὄχι, εἶμαι ἐρωτευμένος. Ὁ πρῶτος ἔρωτας τῆς ζωῆς μου. Ἄν ἀνεβάσω τὸ
ἔργο του, θὰ ἔρθει ἡ συντέλειά μου. Χαμογελᾶτε; Ὅλα εἶναι ὑποκειμενικά, Δικαίωμά σας. Δικαίω-
μα τοῦ ἐγὼ νὰ εἶναι ἐγώ, γιὰ κάθε ἐγώ.

Καὶ θὰ τελειώσω ἔτσι: μοῦ εἶναι δύσκολο νὰ ἐπαινῶ συγγραφεῖς ἐπειδὴ ἔχουν ἐπιβληθεῖ. Ἕνας ἀπὸ
τοὺς ἄπειρους λόγους ποὺ χαίρομαι τὸν «μισογύνη» Στρ. εἶναι ὅτι, μὲ τὸν μισογυνισμό του, κάνει τὸ
πιὸ φεμινιστικὸ κίνημα στὴν ἱστορία τῆς λογοτεχνίας. Ἡ Θέκλα στοὺς «Πιστωτὲς» εἶναι ἡ γυναίκα
ποὺ συναγωνίστηκε τὴ θέση τοῦ Θεοῦ, στὶς καρδιὲς δύο ἀντίζηλων ἀντρῶν. Δὲν ἔμεινε στὴ θέση αὐ-
τή - δὲν ἄντεξε ἡ ἴδια, δὲν φτούρησε, ἀλλὰ καὶ δὲν τὴν ἄφησαν ἐκεῖ καὶ οἱ ἆντρες της (Γουσταῦος,
Ἀδόλφος). Ὅμως, ἔστω καὶ γιὰ λίγο, ἦταν «ὅ,τι ἦταν ὁ Θεὸς πρὶν γίνω ἄθεος» (λέει ὁ Ἀδόλφος), δη-
λαδὴ «τὸ ἀντικείμενο ποὺ εἶχα ἀνάγκη νὰ λατρεύω». Πάντως, δὲν εἶχαν ἄδικο ποὺ τὴν καθαίρεσαν.
Γήινο πλᾶσμα ἡ γυναίκα. Ὅπως γήινο πλᾶσμα κι' ὁ ἄντρας. Ἄς ἀλλάξουν οἱ ἀξιώσεις μας. Ἄς γίνου-
με ὑπεύθυνοι... Σὰν τὸν Στρίντμπεργκ.

[ΚΛΙΝΟΣΟΦΙΣΤΗΣ]

Ἦταν ὄνειρό μου, φιλοδοξία μου μεγίστη, ἀπ' ὅταν μετέφρασα τοὺς "Πιστωτὲς" τοῦ Στρίντμπεργκ (1978),
καινούργιος ἠθοποιός τότε, νὰ ἀνεβάσω τὸ ἔργο καὶ νὰ ἔπαιζα, τότε, τὸν Ἀδόλφο καὶ ἀργότερα τὸν Γουσταῦο.
Καὶ οἱ δύο ρόλοι εἶμαι ἐγώ. Κάναμε πρόβες, μὲ τὸν Δημήτρη Ἰωάννου γιὰ πολὺν καιρό,
...τελικῶς τὸ ἔργο δὲν ἀνέβηκε.

Παίχτηκε στὸ Θεατρικὸ Ἐργαστῆρι τοῦ Δήμου τῆς Ἐλευσίνας τὸ 1993 ἀπὸ τοὺς:
Ἀδόλφος...............Περικλῆς Νικολάου.
Γουσταῦος............Παναγιώτης Βασιλείου.
Θέκλα...................Ρούλα Θεολόγου.
Καὶ τοὺς: Ἑλένη Γκανάρα, Ἄγγελο Κυρατζῆ καὶ Κώστα Σταυριανό.

Εἶχαν φτάσει στὴν πρεμιέρα καὶ δὲν μὲ εἶχαν βρεῖ νὰ...μοῦ ζητήσουν τὴν ἄδεια!
(Ἔψαξαν καὶ βρῆκαν τὸ σπίτι μου). Τοὺς τὸ ἐπέτρεψα χωρὶς δεύτερη κουβέντα. Κι' εἴχανε κάνει ἄριστη δου-
λειά. Σὲ σκηνοθεσία: Στάθη Ζαγκλῆ.

Τώρα, κάθομαι νὰ ἀντιγράψω τὸ κείμενο στὸ διαδίκτυο, στὸ: <Κλινοσοφιστεῖες καὶ ὄχι μόνον>, ὅπου καὶ τὰ
περισσότερα γραπτά μου. Ξεκινῶ τώρα.


Στὴν φωτογραφία οἱ: Gustaf (Didier Sandre), Adolf (Sébastien Pouderoux).
Ἐφημερίδα Λὲ Φιγκαρό, 1 Ἰουνίου 2018.

* Les Créanciers d'Auguste Strindberg, l'amour à mort.
Αὐγούστου Στρίντμπεργκ: "Οἱ πιστωτές", ἔρωτας ἕως θανάτου. Θέατρο τῆς Κομεντὶ Φρανσαίζ.

Σᾶς εὔχομαι κάθε ἀπόλαυση.

[ΚΛΙΝΟΣΟΦΙΣΤΗΣ]

Ἄουγκουστ Στρίντμπεργκ.

«Οἱ πιστωτές»
"Fordringsägare", 1889.
κωμικὴ τραγωδία.
~
Μετάφραση: Ἰάνη Λὸ Σκόκκο.
1η δημοσίευση: Ἐκδόσεις Μαρῆ, Ἀθήνα 1978.
~
Τὰ πρόσωπα:
Θέκλα
Ἀδόλφος, ἄντρας της, ζωγράφος.
Γουσταῦος, χωρισμένος ἄντρας της.
2 κυρίες,
1 γκαρσόνι.
~
Σκηνικό:
Τόπος, μία μικρὴ λουτρόπολη. Ἐποχή, τωρινή. Σαλόνι ξενοδοχείου.
Πόρτα στὴ μέση, μὲ θέα πρὸς τὴ θάλασσσα. Πόρτες στὰ πλάγια, δεξιὰ κι' ἀριστερά.
Στὴν ἀριστερὴ πόρτα, ἠλεκτρικὸ κουδοῦνι. Δεξιὰ τῆς μεσαίας πόρτας, τραπέζι μὲ μιὰ
μποτίλια νερὸ κι' ἕνα ποτῆρι. Ἀριστερὰ τῆς μεσαίας πόρτας, ἐταζέρα. Δεξιὰ μπροστά,
τζάκι. Δεξιά, στρογγυλὸ τραπέζι μὲ πολυθρόνα. Ἀριστερά, καναπές, τεράγωνο τρα-
πέζι, κάθισμα. Στὸ τραπέζι, μικρὸ βᾶθρο μὲ μιὰ προτομὴ σκεπασμένη, ἐφημερίδες
καὶ βιβλία. Εἶναι μέρα. Καλοκαῖρι.

Σκηνὴ Πρώτη.

(Ὁ Ἀ. κάθεται στὴν πολυθρόνα κοντὰ στὸ τετράγωνο τραπέζι, ἔχει τὸ μπαστοῦνι του
κοντά του).
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Καὶ γιὰ ὅλ' αὐτά, πρέπει νὰ εὐχαριστῶ ἐσένα.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - (Πάει κι' ἔρχεται δεξιά του, καπνίζοντας ποῦρο). - Ὤ, ἀνοησίες.
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Ἄ, ὄχι! Γιατί, τὴν πρώτη μέρα ποὺ ἔφυγε ἡ γυναίκα μου, ἔπεσα
στὸν καναπέ μου σὰν παράλυτος καὶ ἄφησα τὸν ἑαυτό μου μὰ παρασυρθεῖ ἀπ'
τὴν κατάθλιψη. Ἦταν σὰν νὰ μοῦ εἶχε πάρει τὰ δεκανίκια μου καὶ νὰ μὴ μποροῦ-
σα νὰ κάνω βῆμα. Ἀφοῦ πέρασαν κἅνα-δυὸ μέρες, πῆρα θᾶρρος κι' ἄρχισα νὰ
συνέρχομαι. Τὸ ντελίριο, οἱ σκοτοδίνες ποὺ γεννοῦσε τὸ μυαλό μου, χάθηκαν καὶ
τὸ κεφάλι μου σιγὰ-σιγὰ ἀλάφρωσε. Ξαναβρῆκα τὶς σκέψεις μου· ξύπνησε μέσα
μου ὁ πόθος τῆς δουλειᾶς, ὁ παλμὸς τῆς δημιουργίας. Τὰ μάτια μου ξαναβρῆκαν
τὴ δύναμη νὰ βλέπουν καθαρὰ καὶ ξάστερα. Εἶχες ερθει ἐσύ, φίλε μου.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Ναί, ὅταν βρέθηκα μπροστά σου, φίλε μου, εἶχες τὰ χάλια σου
καὶ πήγαινες σχεδὸν μὲ δεκανίκια. Ὅμως, αὐτὸ δὲν ἀποδεικνύει ὅτι ἡ παρουσία
μου καὶ μόνο σὲ βοήθησε τόσο πολὺ νὰ συνέλθεις. Εἶχες ἀνάγκη ἀπὸ γαλήνη, ἀνά-
γκη νὰ μιλήσεις μ' ἕναν ἄνθρωπο.
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Σ' αὐτὸ ἔχεις δίκηο, ὅπως καὶ σὲ ὅ,τι ἆλλο λές. Παληότερα, συνή-
θως εἶχα φίλους. Ὡστόσο, μετὰ τὸν γάμο μου, μοῦ φάνηκαν περιττοί. Μοῦ ἀρκοῦ-
σε νὰ ἔχω τὴν φίλη τῆς καρδιᾶς μου, αὐτὴν ποὺ διάλεξα ἐγὼ ὁ ἴδιος. Σὲ λίγο μπῆ-
κα σὲ καινούργιο κῦκλο κι' ἀπόκτησα καινούργιες παρέες. Τότε ὅμως, ἡ γυναίκα
μου ζήλευε, ἤθελε νὰ μ' ἔχει ἀποκλειστικὰ δικό της. Μά, τὸ χειρότερο εἶναι, πὼς
ἤθελε νὰ ἔχει καὶ τοὺς φίλους μου γιὰ τὸν ἑαυτό της - κι' ἔτσι ἔμεινα μονάχος μου
νὰ ζηλεύω.

[Συνεχίζει]

[ΚΛΙΝΟΣΟΦΙΣΤΗΣ]

~

Ἄουγκουστ Στρίντμπεργκ.

«Οἱ πιστωτές»
"Fordringsägare", 1889.
κωμικὴ τραγωδία.
~
Μετάφραση: Ἰάνη Λὸ Σκόκκο.
1η δημοσίευση: Ἐκδόσεις Μαρῆ, Ἀθήνα 1978.
~
2η συνέχεια.

ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Ἔχεις τάση νὰ ζηλεύεις, ἔ; (Περνάει πίσω ἀπὸ τὸ τετράγωνο τραπέζι
καὶ ἔρχεται ἀριστερὰ τοῦ Ἀ).
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Φοβόμουνα μήπως τὴν χάσω - κι' ἤθελα νὰ προλάβω κάτι τέτοιο.
Σοῦ φαίνεται παράξενο; Ποτὲ ὅμως δὲν φοβήθηκα πὼς ἐκείνη θὰ μοῦ ἔκανε κά-
ποτε κάποιαν ἀπιστία.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Καὶ ποιός σύζυγος φοβήθηκε ποτὲ τέτοιο πρᾶγμα;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Ἀλήθεια, περίεργο δὲν εἶναι; Ἐκεῖνο πάντως ποὺ μ' ἀνησυχοῦσε
ἦταν μήπως τὴν ἐπηρέαζαν οἱ φίλοι μου καὶ ἔτσι ἀποχτοῦσαν ἔμμεσα δύναμη ἐ-
πάνω μου - οὔτε νὰ τὸ σκεφτῶ δὲν ἄντεχα.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Δηλαδή, ἐσὺ καὶ ἡ γυναίκα σου δὲν εἴχατε ἴδιες ἰδέες;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Σοῦ εἶπα τόσα πολλά, μπορεῖς νὰ μάθεις πιὰ τὸ κάθε τί - ἡ γυναί-
κα μου εἶναι ἀνεξάρτητος χαρακτήρας. (Ὁ Γ. γελάει). - Γιατί γελᾶς;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Συνέχισε, συνέχισε. Εἶναι ἀνεξάρτητος χαρακτήρας - μὰ εἶναι;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Δὲν θέλει νὰ παίρνει τίποτα ἀπὸ μένα.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Ὅμως ἀπ' ὁποιονδήποτε ἆλλον, θέλει, - ἔτσι;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - (ὕστερ' ἀπὸ παύση). - Ναί. Καὶ..., σὰ νὰ εἶχα τὴν ἐντύπωση, πὼς ἀν-
τιπαθοῦσε τὶς ἰδέες μου μόνο καὶ μόνο ἐπειδὴ ἦταν δικές μου κι' ὄχι γιατί αὐτὲς
καθ' ἑαυτὲς φαίνονταν παράλογες. Μάλιστα, συχνὰ συνέβαινε νὰ παίρνει παληὲς
δικές μου ἰδέες καὶ νὰ τὶς ὑποστηρίζει τώρα μὲ ζῆλο σὰν δικές της. Ἄν συνέβαινε
ποτέ, ἕνας φίλος μου, νὰ τῆς δώσει ἰδέες δικές μου, τὶς εὕρισκε ὑπέροχες· εὕρισκε
ὑπέροχο τὸ κάθε τι ποὺ δὲν προερχόταν ἀπὸ μένα.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Μ' ἆλλα λόγια, δὲν εἶσαι ἀληθινὰ εὐτυχισμένος.
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Ὄχι δά, εἶμαι! Ἡ γυναίκα ποὺ ποθοῦσα εἶναι δική μου καὶ ποτὲ
δὲν πόθησα καμιὰν ἄλλη.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Οὔτε θὰ ἐπιθυμοῦσες ποτὲ τὴν ἐλευθερία σου;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Ὄχι, γιὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, ὄχι... Κάποτε-κάποτε μοῦ περνᾶ ἀπ'
τὸ μυαλὸ ἡ σκέψη πόσο ἥσυχα θὰ μποροῦσα νὰ ζῶ, ἄν ἤμουν ἐλεύθερος - μὰ μόλις
μ' ἀφήσει ἐκείνη καὶ φύγει, τὴν ἀποζητῶ ἀμέσως, σὰ νὰ ἦταν τὸ χέρι μου ἤ τὸ πόδι
μου. Περίεργο, ἀλλὰ σὰν εἶμαι μόνος, μοῦ φαίνεται καμιὰ φορὰ πὼς αὐτὴ δὲν ἔχει
πραγματικὰ δικό της ἐγώ, νιώθω πὼς εἶναι ἕνα μέρος τοῦ ἑαυτοῦ μου, ἕνα κομμάτι
ἀπὸ μέσα μου, ποὺ ἅρπαξε ὅλη τὴν θέλησή μου, ὅλη τὴ χαρὰ τῆς ζωῆς μου. Γιατί,
ἀκόμα καὶ τὸ μεδοῦλι μου, γιὰ νὰ χρησιμοποιήσουμε μιὰν ἀνατομικὴ ἔκφραση, εἶ-
ναι τοποθετημένο μέσα της. Κάπως ἔτσι μοῦ φαίνεται νὰ εἶναι.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Ἀπὸ μιὰν εὐρύτερη ἄποψη, μπορεῖ νὰ εἶναι κι' ἔτσι.
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Κουταμάρες. Ἕνα τόσο ἀνεξάρτητο πλᾶσμα σὰν κι' ἐκείνη, μὲ τόσο
τρομαχτικὲς δικές της ἰδέες! Καὶ ὅταν τὴν γνώρισα, ἐγὼ τί ἤμουνα; Ἕνα τίποτα.
Ἕνα καλλιτεχνικὸ παιδαρέλι, ποὺ ἐκείνη τὸ ἀνάθρεψε.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Ναί, ἀλλὰ ἐσὺ τῆς ἀνάπτυξες τὸ μυαλὸ καὶ τήνε μόρφωσες. Ἔτσι
δὲν εἶναι;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Ὄχι. Ἐκείνη σταμάτησε τὴν ἀνάπτυξή της καὶ γὼ προόδεψα.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Ναί, περίεργο ἀλήθεια, γιατί τὸ συγγραφικό της ταλέντο χειροτέ-
ρεψε ὕστερ' ἀπ' τὸ πρῶτο της βιβλίο ἤ γιὰ νὰ εἴμαστε ὅσο γίνεται περισσότερο ἐπι-
εικεῖς, δὲν ἀναπτύχθηκε ἆλλο. (Κάθεται στὸν καναπὲ ἀντίκρυ στὸν Ἀ.) Βέβαια, τότε, εἶχε
μπόλικο ὑλικὸ - ἔκανε σίγουρα τὸ πορτραῖτο τοῦ πρώτου της ἄντρα - τὸν γνώρισες πο-
τέ, φιλαράκο μου; Φαίνεται νὰ ἦταν ἕνας ἠλίθιος.
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Ποτὲ δὲν τὸν εἶδα. Ἔλειπε περισσότερο ἀπὸ ἕξη μῆνες. Ἀλλὰ ὁ ἀνθρω-
πάκος μας σίγουρα ἦταν ἕνας τέλειος ἠλίθιος, ἄν κρίνουμε ἀπὸ τὶς περιγραφές της.
Καὶ πίστεψέ με, φίλε μου, οἱ περιγραφές της δὲν ἦταν καθόλου ὑπερβολικές.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Σαφῶς! Μά, γιατί τὸν παντρεύτηκε;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Σάμπως τὸν ἤξερε; Οἱ ἄνθρωποι φανερώνονται ὁ ἕνας στὸν ἆλλο μετὰ
τὸν γάμο, δὲν τὸ ξέρεις;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Τότε ὅμως, καλὰ θὰ κάνουν οἱ ἄνθρωποι νὰ μὴν παντρεύονται προ-
τοῦ φτάσουνε...γιὰ γάμο. Λοιπόν, κατὰ τὰ φαινόμενα, ὁ ἄντρας της ἤτανε τύραννος.
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Γιατί, κατὰ τὰ φαινόμενα;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Καὶ ποιός σύζυγος δὲν εἶναι! (Στὰ κουτουρού) - Καὶ σύ, ταλαίπωρε, δὲν
πᾶς πίσω. Ἴδιος εἶσαι!
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Ἐγώ! Ἐγὼ ποὺ ἐπιτρέπω στὴ γυναίκα μου νὰ πηγαίνει ὅπου τῆς ἀρέ-
σει;!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. (Σηκώνεται). - Μπᾶ, σπουδαῖο πρᾶγμα! Δὲν φαντάστηκα βέβαια πὼς
μπορεῖς καὶ νὰ τὴν κλειδώσεις! (Περνᾶ πίσω ἀπὸ τὸ τραπέζι, ἔρχεται δεξιὰ τοῦ Ἀ.) - Καί, δὲν
σοῦ κακοφαίνεται, νὰ μένει ἔξω ὅλη νύχτα;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Δὲν νομίζω.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Δὲς κάτι. (Στὸν ἴδιο τόνο ποὺ εἶχε πιὸ πρίν). - Γιὰ νὰ μιλᾶμε ἄντρας πρὸς
ἄντρα, αὐτὸ ποὺ λὲς σὲ κάνει γελοῖο!
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Γελοῖο; Καὶ γίνεται γελοῖος ὅποιος ἔχει ἐμπιστοσύνη στὴ γυναίκα του;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Σαφῶς! Καὶ εἶσαι γελοῖος. Μὴν ἀμφιβάλλεις καθόλου. (Προχωρεῖ γύ-
ρω ἀπὸ τὸ στρογγυλὸ τραπέζι δεξιά).
ΑΔΟΛΦΟΣ. - (Ἐρεθισμένος). Ἐγώ; Θὰ προτιμοῦσα ὁ,τιδήποτε ἆλλο, ἀλλὰ αὐτὸ... Μά,
θὰ μὲ δεῖς τώρα!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Μόνο μὴν ἐξάπτεσαι καὶ σοῦ 'ρθει κι' ἄλλη προσβολή.
[Συνεχίζει].

[ΚΛΙΝΟΣΟΦΙΣΤΗΣ]

~


Ἄουγκουστ Στρίντμπεργκ.

«Οἱ πιστωτές»
"Fordringsägare", 1889.
κωμικὴ τραγωδία.
~
Μετάφραση: Ἰάνη Λὸ Σκόκκο.
1η δημοσίευση: Ἐκδόσεις Μαρῆ, Ἀθήνα 1978.
~
3η συνέχεια.

ΑΔΟΛΦΟΣ. (Μικρὴ παύση). - Γιατί ἐκείνη δὲν γελοιοποιεῖται ὅταν ἐγὼ μένω ἔξω
ὅλη νύχτα;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Γιατί; Αὐτὸ μὴ σὲ σκοτίζει. Μιὰ φορά, ἔτσι εἶναι. Κι' ἐνῶ ἐσὺ
κάθεσαι καὶ βολοδέρνεις μὲ τὶς σκέψεις σου, τὸ κακὸ ἔχει γίνει κιόλας. (Πηγαίνει
στὸ τετράγωνο τραπέζι ἀριστερὰ καὶ περνᾶ πίσω ἀπὸ τὸν καναπέ).
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Ποιό κακό;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Ὁ σύζυγός της, ξέρεις, ἦταν ἕνας τύραννος καὶ κείνη τὸν παν-
τρεύτηκε ἀκριβῶς γιὰ νὰ εἶναι ἐλεύθερη. Καὶ πῶς ἀλλοιῶς μιὰ κοπέλλα θὰ γίνει
ἐλεύθερη, ἄν δὲν βρεῖ ἕνα πρόσχημα, τὸν λεγόμενο σύζυγο;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Φυσικά!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Καὶ σήμερα, φιλαράκο μου, τὸ πρόσχημα εἶσαι ἐσύ.
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Ἐγώ;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Δὲν εἶσαι σύζυγός της;
ΑΔΟΛΦΟΣ. (Ἀφαιρεῖται).
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Δὲν ἔχω δίκηο;
ΑΔΟΛΦΟΣ. (Ἀνήσυχος). - Δὲν ξέρω. (Παύση). - Ἕνας ἄντρας ζεῖ χρόνια καὶ χρό-
νια μὲ μιὰ γυναίκα χωρὶς ποτὲ νὰ καλοσκεφτεῖ γιὰ τὴ γυναίκα του ἤ γιὰ τὴ σχέ-
ση του μαζύ της. Κι' ἄξαφνα, ἀρχίζει νὰ συλλογίζεται, ὅλο νὰ συλλογίζεται, χωρὶς
τελειωμό! Γουσταῦβε, καλέ μου ἄνθρωπε, εἶσαι φίλος μου. Ὁ μόνος ὕστερ' ἀπὸ
τόσα χρόνια. Καὶ μέσα σὲ μιὰν ἑβδομάδα, μοῦ ξανάδωσες τὴ ζωὴ καὶ τὸ θᾶρρος μου.
Μοῦ φαίνεται πὼς ἀκτινοβολεῖς μαγνήτη γύρω μου. Εἶσαι ὁ ρολογὰς ποὺ διόρθωσε
τὸν μηχανισμὸ τοῦ ἐγκεφάλου μου. (Παύση). - Δὲν βλέπεις καὶ μόνος σου πόσο κα-
θαρότερα σκέφτομαι, μὲ πόση περισσότερη συνέπεια μιλάω; Ἀκόμη καὶ ἡ φωνή μου
θαρρῶ πὼς βρῆκε πάλι τὸν παληό της ἦχο.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Ἔτσι μοῦ φαίνεται καὶ μένα. Ποιός τάχα νά 'ναι ὁ λόγος;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Δὲν ξέρω. Ἴσως νὰ συνηθίζει κανένας μὲ τὶς γυναῖκες νὰ μιλάει πιὸ
ἁπαλά. Ἡ Θέκλα τοὐλάχιστον μοῦ ἔκανε συχνὰ τὴν παρατήρηση πὼς φωνάζω.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Καὶ τότε κατέβασες τὶς ὀκτάβες σου καὶ τρύπωσες στὴν ἄκρη.
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Ὦ, ἄφησε τὶς ὀκτάβες. (Σκεφτικό). - Σίγουρα εἶναι κάτι χειρότερο!
Ἀλλὰ ἄς μιλήσουμε γιὰ τίποτ' ἆλλο - τί ἔλεγα; - Ἄ, ναί. (Ὁ Γ. γυρίζει πάλι πίσω ἀπὸ
τὸ τραπέζι κι' ἔρχεται δεξιὰ τοῦ Ἀ.) - Ἦρθες ἐδῶ καὶ μοῦ ἄνοιξες τὰ μάτια γιὰ τὰ μυ-
στικὰ τῆς τέχνης μου. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἀπὸ καιρὸ ἔνιωθα νὰ λιγοστεύει τὸ ἐνδια-
φέρον μου γιὰ τὴ ζωγραφική, γιατί δὲν μοῦ ἔδινε τὸ κατάλληλο μέσον νὰ ἐκφράσω,
νὰ βγάλω ἔξω αὐτὸ ποὺ ὑπάρχει μέσα μου. Μά, ὅταν ἐσὺ μοῦ αἰτιολόγησες τὴν κα-
τάστασή μου, μοῦ ἐξήγησες γιατί ἡ ζωγραφικὴ δὲν μπορεῖ νὰ ἀνταποκριθεῖ στὶς καλ-
λιτεχνικὲς τάσεις τῆς ἐποχῆς μας, σὰν κάποιο ἀληθινὸ φῶς νὰ ἔπεσε γύρω μου καὶ
κατάλαβα πὼς στὸ ἑξῆς θὰ μοῦ ἦταν ἀδύνατο νὰ δημιουργήσω κάτι μὲ τὰ χρώματα.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Εἶσαι τόσο βέβαιος, φίλε μου, πὼς δὲν θὰ μπορεῖς πιὰ νὰ ζωγραφί-
σεις; Πὼς δὲν θὰ ξανακυλήσεις;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Βεβαιότατος! Ἐξέτασα καλὰ τὸν ἑαυτό μου. Ὅταν ἔπεσα στὸ κρεβ-
βάτι, τὸ βράδυ, μετὰ τὴ συνομιλία μας, ξανασκέφτηκα τὰ ἐπιχειρήματά σου λέξη
πρὸς λέξη καὶ ἔφτασα στὸ συμπέρασμα πὼς εἶναι σωστά. Τὸ ἆλλο πρωὶ ὅμως, ποὺ
τὸ μυαλό μου εἶχε ξεκαθαρίσει ἀπὸ τὸν ὗπνο, μοῦ πέρασε σὰν ἀστραπὴ ἡ σκέψη
πὼς μπορεῖ νὰ εἶχες κι' ἄδικο. Πετάχτηκα ὄρθιος κι' ἅρπαξα πινέλα καὶ παλέτα γιὰ
νὰ ζωγραφίσω. Ἀλλὰ - σκέψου - πάει πιά. Δὲν ἤμουν ἱκανὸς πλέον γιὰ καμία ἰλλυ-
ζιόν. Δὲν ἔβλεπα παρὰ μουτζοῦρες ἀπὸ χρώματα κι' ἐτρόμαζα στὴ σκέψη πὼς ἴσαμε
τώρα πίστευα, ἐγώ, κι' ἔκανα καὶ τοὺς ἄλλους νὰ πιστεύουν πὼς τὸ βαμμένο τοῦτο
πανὶ δὲν ἦταν ἁπλῶς ἕνα βαμμένο πανί. Τὸ πέπλο ἔπεσε ἀπὸ τὰ μάτια μου καὶ μοῦ
ἦταν πιὰ τόσο ἀδύνατο νὰ ξαναζωγραφίσω ὅσο καὶ τὸ νὰ ξαναγίνω παιδί.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Κατάλαβες τότε πὼς ἡ πραγματικὴ ἔφεση τῆς ἐποχῆς μας, ἡ ἀνά-
γκη της γιὰ χειροπιαστὴ πραγματικότητα δὲν μπορεῖ πιὰ νὰ ἐκφραστεῖ ἀλλοιῶς πα-
ρὰ μόνον μὲ τὴ γλυπτική, ποὺ μᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἀποδώσουμε τὰ ἀνατομικὰ στοιχεῖα,
νὰ χρησιμοποιοῦμε τὶς τρεῖς διαστάσεις.
ΑΔΟΛΦΟΣ. (Δισταχτικά) - Τὶς τρεῖς διαστάσεις, ναί, μὲ μιὰ λέξη τὸ σῶμα.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Καὶ τώρα θὰ γίνεις γλύπτης ἤ μᾶλλον ἀνέκαθεν ἤσουν γλύπτης, μό-
νο ποὺ παραστράτησες, αὐτὸ εἶν' ὅλο. Καὶ χρειαζόσουν ἕναν ὁδηγὸ νὰ σὲ ξαναφέρει
στὸν ἴσιο δρόμο... Γιὰ πές μου:ξαναβρῆκες τώρα τὴν ἡδονὴ τῆς δουλειᾶς, ἐκείνη τὴν
ἡδονὴ ποὺ δὲν ἔχει τὸ ταῖρι της;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Τώρα ζῶ!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Θά 'θελες νὰ μοῦ δείξεις τί φτιάχνεις;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Τὸ ἄγαλμα μιᾶς γυναίκας.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Χωρὶς μοντέλλο; Καὶ ὅμως τόσο ζωντανό!

[Συνεχίζει].

[ΚΛΙΝΟΣΟΦΙΣΤΗΣ]

~

Ἄουγκουστ Στρίντμπεργκ.

«Οἱ πιστωτές»
"Fordringsägare", 1889.
κωμικὴ τραγωδία.
~
Μετάφραση: Ἰάνη Λὸ Σκόκκο.
1η δημοσίευση: Ἐκδόσεις Μαρῆ, Ἀθήνα 1978.
~
4η συνέχεια.

ΑΔΟΛΦΟΣ. (Ἄθυνα). - Ναὶ ἀλλὰ μοιάζει σὲ κάποια γυναίκα! Παράξενο, ἡ γυναίκα
αὐτὴ ὑπάρχει μέσα στὸ σῶμα μου ὅπως ὑπάρχω καὶ γὼ μέσα στὸ δικό της!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Τὸ νὰ ὑπάρχεις μὲς τὸ σῶμα της, δὲν εἶναι παράξενο...Ξέρεις τί θὰ
πεῖ μετάγγιση;
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Μετάγγιση αἵματος; Ναί.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - ...Μοῦ φαίνεται πὼς ἡ ἀφαίμαξη ἦταν πολὺ μεγάλη! Μά, ὅταν βλέ-
πω τούτη τὴ μορφή, καταλαβαίνω μερικὰ πράγματα πού, ἴσαμε τώρα, μόλις ποὺ τὰ
ὑποψιαζόμουν. Τὴν ἀγάπησες, ἀπεριόριστα!
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Ναί. Δὲν ξέρω πιὰ νὰ πῶ ἄν αὐτὴ εἶμαι γὼ ἤ ἐγὼ εἶναι ἐκείνη. Ὅταν
γελάει, γελάω, ὅταν κλαίει, κλαίω. Καί, - μπορεῖς νὰ φανταστεῖς κάτι σὰν κι' αὐτό;
Ὅταν γεννοῦσε, τοὺς πόνους της τοὺς ἔνιωθα κι' ἐγώ.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Ἄκουσε, καλέ μου φίλε! Λυπᾶμαι ποὺ σοῦ τὸ λέω ἀλλὰ παρουσιάζεις
ἤδη κάποια πρῶτα συμπτώματα ἐπιληψίας.
ΑΔΟΛΦΟΣ. (Ἀναστατωμένος). -Ἐγώ! Τί σὲ κάνει νὰ τὸ λὲς αὐτό;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Γιατί τὰ συμπτώματα αὐτὰ τὰ εἶχα παρατηρήσει σ' ἕναν μικρότερο
ἀδελφό μου ποὺ ἔκανε ἐρωτικὲς καταχρήσεις.
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Πῶς - πῶς ἐκδηλώνεται αὐτό;
(Ὁ Γ. κάνει ζωηρὲς χειρονομίες καὶ μορφασμούς. Ὁ Ἀ. τὸν παρατηρεῖ μὲ προσοχὴ καὶ ἄθελά του τὸ
μιμεῖται)
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Φριχτὸ θέαμα ἀλλὰ καλλίτερα μὴ σὲ βασανίζω μὲ μιὰ περιγραφὴ ποὺ
ἴσως δὲν θά 'χες τὴ δύναμη νὰ τὴν ἀντέξεις.
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Μὰ ὄχι, πές μου, πές μου.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Τὸ παλληκάρι εἶχε παντρευτεῖ μιὰ γυναικούλα ἀθώα, μὲ σγουρὰ μαλ-
λιὰ καὶ μάτια περιστεριοῦ, μ' ἕνα προσωπάκι παιδικό, μὲ ἁγνὴ ψυχὴ ἀγγέλου. Παρ' ὅλ'
αὐτά, ἡ γυναίκα του ἤξερε νὰ ἐπιβάλλει τὰ προνόμιά της στὸν ἄντρα της.
ΑΔΟΛΦΟΣ. - Ποιά προνόμια;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Τὴν πρωτοβουλία, φυσικά. Τόσο καλὰ μάλιστα ποὺ ἄγγελός μας λίγο
ἔλειψε νὰ στείλει τὸν ἄντρα της στοὺς οὐρανούς. Ὅμως πρῶτα ὁ φουκαρὰς ἔπρεπε νὰ
σταυρωθεῖ καὶ νὰ νιώσει τὰ καρφιὰ νὰ τρυποῦν τὸ κορμί του. Ἦταν τρομαχτικό.
ΑΔΟΛΦΟΣ. (Λαχανιασμένος). - Πῶς τρομαχτικό;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. (Ἀργά). - Συνέβαινε πολλὲς φορὲς νὰ τὰ λέμε ἐμεῖς οἱ δύο καί, ὅταν κά-
ποτε τοῦ μίλησα, ἐκεῖνος χλώμιασε, τὸ πρόσωπό του ἔγινε σὰν κιμωλία. Τὰ χέρια του
καὶ τὰ πόδια του κοκκάλωσαν, τὰ δάχτυλά του στράφηκαν πρὸς τὰ μέσα, στὶς παλάμες,
νά, ἔτσι!... (Συνοδεύει τὰ λόγια του μὲ χειρονομίες ποὺ τὶς μιμεῖται ὁ Ἀ.). Ὕστερα, τὰ μάτια του
πλημμύρισαν αἷμα καὶ τὸ στόμα του ἄρχισε νὰ μασσάει, νά, ἔτσι!... (Μασσάει, - ὁ Ἀ. μιμεῖ-
ται). Στὸ λαιμό του ἔβραζαν ροχάλες, τὸ στῆθος του σφιγγόταν σὰ νὰ τὸν πίεζαν μὲ μαγ-
γάνι, οἱ κόρες τῶν ματιῶν του σὰ νὰ πετοῦσαν σπίθες, τὸ στόμα του εἶχε γεμίσει ἀφροὺς
κι' ὁ ἴδιος ἔπεσε πίσω στὴν καρέκλα του, θά 'λεγες πὼς πνιγότανε. Ὕστερα...
ΑΔΟΛΦΟΣ. (Μουρμουρίαει). - Πᾶψε.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ. - Ὕστερα... Δὲν αἰσθάνεσαι καλά;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὄχι.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: (Πάει νὰ τοῦ φέρει νερό). - Πιές. Καὶ τώρα ἄς ποῦμε κάτι ἄλλο.
ΑΔΟΛΦΟΣ: (Καταβλημένος). - Εὐχαριστῶ, συνέχισε.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Καλά! Ὅταν συνῆλθε, δὲν θυμότανε τίποτα ἀπ' ὅσα εἴχανε συμβεῖ· εἶχε
χάσει ὁλότελα τὴν συναίσθησή του. Ἐσένα, σοῦ συνέβει ποτὲ κάτι τέτοιο;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Καμιὰ φορὰ νιώθω ἰλίγγους ἀλλὰ ὁ γιατρὸς τοὺς ἀποδίδει στὴν ἀδυναμία.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἔ, ναί! εἶναι ἡ ἀρχή, καταλαβαίνεις; Ὅμως, πίστεψέ με, θὰ ἐξελιχθεῖ
σὲ ἐπιληψία, ἄν δὲν προσέξεις.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Τὶ νὰ προσέξω;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Πλήρη ἐγκράτεια, πρῶτον!...
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Γιὰ πόσον καιρό;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Τουλάχιστον ἕξη μῆνες.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἀδύνατον. Θὰ καταστραφεῖ ἡ συζυγική μας ζωή.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Τότε πᾶς, ξόφλησες.
ΑΔΟΛΦΟΣ: (Σκεπάζει τὸ ἄγαλμα). - Δὲ μπορῶ.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Δὲν μπορεῖς νὰ σώσεις τὴ ζωή σου! Πές μου, ὅμως, ἀφοῦ μοῦ ἐμπιστεύ-
τηκες τόσα, δὲν ἔχεις καμιὰν ἄλλη πληγή; ἕνα μυστικὸ ποὺ νὰ σὲ βασανίζει; Στὶς τόσες
ἀπόψεις τῆς ζωῆς, στὶς τόσες ἀφορμὲς γιὰ παρεξηγήσεις, γιὰ δυσαρμονία, σπάνια ὑπάρχει,
ἄν τὸ καλοεξετάσεις, ἕνα μόνον ἐλατήριο. Δὲν κρύβεις, ὅπως λέμε, ἕνα πτῶμα στὴ συνείδη-
σή σου; Ἔλεγες τὶς προάλλες πὼς εἴχατε ἕνα παιδὶ καὶ τὸ δώσατε νὰ τὸ ἀναθρέψουν ξένοι
ἄνθρωποι. Γιατὶ δὲν τὸ κρατήσατε κοντά σας;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἦταν ἐπιθυμία τῆς γυναίκας μου.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ὁ λόγος; Ἔλα, πές μου!
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Γιατὶ, ὅταν τὸ παιδὶ ἔγινε τριῶ χρονῶ, ἄρχισε νὰ μοιάζει στὸν πρῶτο της ἄν-
τρα.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἀχά! Ἐσύ, τὸν ἔχεις δεῖ τὸν πρῶτο της ἄντρα;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὄχι, ποτέ. Ἔρριξα μόνο μιὰ γρήγορη ματιὰ σ' ἕνα ἄσχημο πορτραῖτο του,
μὰ δὲν ἀνακάλυψα καμιὰν ὁμοιότητα.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ὤ! ξέρεις, τὰ πορτραῖτα δὲν μοιάζουνε ποτέ. Ἄλλωστε ἡ φυσιογνωμία
του μπορεῖ νὰ ἄλλαξε μὲ τὸν καιρό. Ὅπως καὶ νά 'χει ὅμως τὸ θέμα, ἡ ὁμοιότητα αὐτὴ δὲν
σοῦ γέννησε κάποιαν ὑποψία;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὄχι, καμιάν. Τὸ παιδὶ γεννήθηκε ἕναν χρόνο μετὰ τὸν γάμο μας καὶ ὁ πρῶ-
τος της σύζυγος ἔλειπε ταξεῖδι ὅταν γνώρισα τὴ Θέκλα - ἀκριβῶς ἐδῶ, σ' αὐτὴ τὴν πόλη
- καὶ σὲ τοῦτο τὸ ξενοδοχεῖο μάλιστα: γι' αὐτὸ ἐρχόμαστε κάθε καλοκαῖρι ἐδῶ.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἔτσι, δὲν μποροῦσες νὰ ἔχεις ὑποψίες. Κι' ἄλλωστε, οὔτε πρέπει νὰ ἔχεις,
γιατὶ τὰ παιδιὰ μιᾶς γυναίκας ποὺ ξαναπαντρεύεται πολλὲς φορὲς μοιάζουν γιὰ παιδιὰ τοῦ
πρώτου ἄντρα της! Εἶναι λυπηρό, βέβαια, γι' αὐτὸ καὶ στὶς Ἰνδίες, καθὼς ξέρεις, τὶς καῖνε
τὶς χῆρες. Ὅμως, γιὰ πές μου, δὲν αἰσθάνθηκες ποτὲ ζήλεια γιὰ κεῖνον, γιὰ τὴν ἀνάμηνση
ποὺ ἄφησε; Δὲν θὰ σοῦ ἤτανε δυσάρεστο νὰ τὸν συναντοῦσες σ' ἕναν περίπατο; Νὰ τὸν
δεῖς νὰ κοιτάζει τὴ Θέκλα σου καὶ νὰ τῆς λέει ἐ μ ε ῖ ς ἀντὶ ἐ γ ώ; Ἐμεῖς;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Δὲ μπορῶ νὰ ἀρνηθῶ πὼς ἡ ἰδέα αὐτὴ μέ καταδίωκε κάποτε.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Βλέπεις! Καὶ δὲν θὰ λυτρωθεῖς ποτὲ ἀπ' αὐτήν! Καταλαβαίνεις, ὑπάρχουνε
στὴ ζωὴ κάποιες δυσαρμονίες ποὺ δὲν διορθώνονται μὲ τίποτα. Λοιπὸν, βούλωσε τ' αὐτιά
σου καὶ δούλευε! Δούλευε, ὡρίμαζε, σώριαζε ὅλο καὶ νέες ἐντυπώσεις πάνω στὶς σκέψεις
σου καὶ τὸ πτῶμα θὰ καταλαγιάσει.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Μὲ συγχωρεῖς ποὺ σὲ διακόπτω. Ἀλλὰ εἶναι παράξενο πῶς μοιάζεις μὲ τὴ Θέ-
κλα καμιὰ φορὰ ὅταν μιλᾶς. Κλείνεις μὲ τὸν ἴδιο τρόπο τὸ μάτι, σὰ νὰ σημαδεύεις καὶ τὸ
βλέμμα σου ἔχει καμιὰ φορὰ τὴν ἴδια δύναμη ποὺ ἔχει καὶ τὸ δικό της βλέμμα ἀπάνω μου.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Μὴ μοῦ τὸ λές!
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Καὶ τώρα εἶπες αὐτὸ τὸ "μὴ μοῦ τὸ λές", σὰν καὶ κείνη, μὲ τὴν ἴδια ἀδιάφορη
φωνή. Κι' αὐτὴ συνηθίζει νὰ λέει "μὴ μοῦ τὸ λές" καὶ μάλιστα πολὺ συχνά.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Μπορεῖ νὰ ἔχουμε καμιὰ μακρυνὴ συγγένεια. Ἄλλωστε δὲν εἴμαστε ὅλοι μας
συγγενεῖς; Πάντως εἶναι περίεργο καὶ θὰ μ' ἐνδιέφερε νὰ γνωρίσω τὴ γυναίκα σου γιὰ νὰ
παρατηρήσω αὐτὴ τὴν ὁμοιότητα.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Θὰ πιστέψεις ὅμως ὅτι ἀπὸ μένα δὲν δανείζεται ποτὲ καμιὰν ἔκφραση; Καὶ μά-
λιστα ἀποφεύγει μᾶλλον τὶς λέξεις ποὺ μεταχειρίζομαι ἐγὼ καὶ ποτὲ δὲν τὴν εἶδα νὰ μιμεῖται
κάποια χειρονομία μου. Ἐνῶ συνήθως, οἱ σύζυγοι καταλήγουν νὰ μοιάζουν.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: -Ἔ, ναί. Θὰ σοῦ πῶ ὅμως κάτι. Ἡ γυναίκα αὐτὴ ποτὲ δὲν σ' ἀγάπησε.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Πῶς;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Μὲ συγχωρεῖς. Ἡ ἀγάπη τῆς γυναίκας συνίσταται ἀποκλειστικὰ στὸ νὰ παίρ-
νει, νὰ δέχεται. Ἀπ' ὅποιον δὲν παίρνει τίποτα, θὰ πεῖ πὼς δὲν τὸν ἀγαπάει! Καὶ σένα δὲν σ'
ἀγάπησε ποτέ.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Δὲν νομίζεις πὼς μπορεῖ ν' ἀγαπήσει δεύτερη φορά;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ὄχι, μιὰ φορὰ τὴν παθαίνει κανείς. Ὕστερα, ἀνοίγει τὰ μάτια του. Ἐσὺ δὲν
τὴν ἔπαθες ἀκόμα. Λοιπὸν πρόσεξε αὐτοὺς ποὺ τὴν πάθανε. Εἶναι ἐπικίνδυνοι ἄνθρωποι!
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Τὰ λόγια σου εἰσχωροῦνε μέσα μου σὰν ξυράφια. Αἰσθάνομαι πὼς κόβουν, κό-
βουν κάτι, μὰ δὲν μπορῶ νὰ τὰ ἐμποδίσω. Κι' ἔπειτα, τὸ κόψιμό τους εἶναι σωτήριο, ἀνοίγουν
τὰ ἀποστήματα ποὺ μόνα τους δὲν θὰ ὡρίμαζαν ποτέ. Ποτὲ δὲν μ' ἀγάπησε! Μὰ, τότε, γιατί
μὲ πῆρε;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Πές μου πρῶτα πῶς ἔγινε, ἐσὺ τὴν πῆρες ἤ ἐκείνη σὲ πῆρε...
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Νὰ μὲ πάρει ὁ διάολος ἄν ξέρω ν' ἀπαντήσω. Πῶς ἔγινε, λές; Πάντως ὄχι σὲ
μιὰ μέρα!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἄν θέλεις, θὰ προσπαθήσω νὰ τὸ μαντέψω.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Χαμένος κόπος.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ὤ! μὲ τὶς πληροφορίες ποὺ μοῦ ἔδωσες γιὰ τὴ γυναίκα σου καὶ γιὰ σένα, θὰ
μπορέσω νὰ χαράξω τὴν πορεία τῶν περιστάσεων. Ἄκουσέ με προσεκτικά. (Σὲ τόνο ἤρεμο, σχεδὸν
ἀστεῖα). - Ὁ ἄντρας της εἶχε φύγει, γιὰ ἕνα ταξεῖδι μελέτης, ἐκείνη ἤτανε μόνη της. Στὴν ἀρχὴ
εὕρισκε πὼς ἡ ἐλευθερία της εἶχε κάποια γοητεία, ὕστερα ἔνιωσε κάτι νὰ τῆς λείπει. Ὑποθέτω
ὅτι ὕστερα ἀπὸ μοναξιὰ δεκαπέντε ἡμερῶν ἔνιωθε σὰν χήρα. Τότε φάνηκε ὁ ἆλλος καὶ σιγὰ-σιγὰ
τὸ κενὸ γέμισε. Κι' ὅταν ἄρχισε ἡ σύγκριση, ἐκεῖνος ποὺ ἔλειπε τῆς φαινόταν πολὺ θολὸ πρόσω-
πο, ἁπλὰ καὶ μόνο ἐπειδὴ βρισκότανε μακρυά. Ἱστορία γνωστή: τὸ τετράγωνο τῶν ἀποστάσεων.
Μόνο ποὺ, ὅταν ἄρχισαν νὰ νιώθουν πὼς ξυπνᾶ μέσα τους τὸ πάθος, τοὺς πιάνει καὶ τοὺς δυὸ
ὁ φόβος. Φοβοῦνται ἐκεῖνον. Ζητοῦν προστασία, κρύβονται πίσω ἀπὸ τὰ φῦλλα τῆς συκιᾶς,
παίζουν τὸν ἀδελφὸ καὶ τὴν ἀδελφὴ καὶ ὅσο πιὸ σαρκικὸ γινεται τὸ αἴσθημά τους τόσο πιὸ πλα-
τωνικὴ ὑποκρίνονται τὴ σχέση τους.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἀδελφὸς καὶ ἀδελφή; Πῶς τὸ ξέρεις;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Τὸ μάντεψα! Στὰ παιδιὰ ἀρέσει νὰ παίζουν τὸν μπαμπὰ καὶ τὴ μαμὰ καὶ ὅταν
μεγαλώσουν παίζουν τὸν ἀδελφὸ καὶ τὴν ἀσδελφὴ, γιὰ νὰ κρύψουν αὐτὸ ποὺ πρέπει νὰ μείνει
κρυφό. Ὕστερα, πετᾶνε τὰ προσχήματα τῆς ἀθωότητας, παίζουν τὸ κρυφτοῦλι, ὥσπου νὰ βροῦν
ὅμως κάποια σκοτεινὴ γωνιὰ ὅπου νὰ εἶναι σίγουροι πὼς δὲν τοὺς βλέπει κανείς. (Μὲ προσποιητὴ
αὐστηρότητα). - Κι' ὅμως κατὰ βάθος νιώθουν πὼς μέσα στὸ σκοτάδι κάποιος ἐξακολουθεῖ νὰ τοὺς
βλέπει· φοβοῦνται καὶ ἐπειδὴ φοβοῦνται, ἡ σιλουέτα ἐκείνου ποὺ ἀπουσιάζει τοὺς φαίνεται σὰν
σκιάχτρο - μεγαλώνει, παίρνει δυσανάλογες διαστάσεις· τὸ σκιάχτρο γρήγορα γίνεται ἐφιάλτης
ποὺ ταράζει τὸ ἐρωτικό τους ὄνειρο, γίνεται ὁ πιστωτὴς ποὺ χτυπᾶ τὴν πόρτα. Βλέπουν τὸ μαῦρο
του χέρι τὴν ὥρα ποὺ ἁπλώνουν τὰ χέρια τους ν' ἀγκαλιαστοῦν, ἀκοῦνε τὴν μισητὴ φωνή του μὲς
τὴ σιωπὴ τῆς νύχτας, ὅπου θά 'πρεπε ν' ἀκούγεται μόνον ὁ χτύπος τῆς καρδιᾶς τους. Δὲν τοὺς ἐμ-
ποδίζει νὰ δίνονται ὁ ἕνας στὸν ἄλλον, καταστρέφει ὅμως τὴν εὐτυχία τους. Καὶ ὅταν αἰσθάνονται
τὴν ἀόρατη παρουσία του, θέλουν νὰ τὸ βάλουν στὰ πόδια, μάταια ὅμως προσπαθοῦν νὰ ξεφύγουν
ἀπὸ τὴν ἀνάμνηση ποὺ τοὺς καταδιώκει, ἀπὸ τὸ χρέος ποὺ ἔχουν συνάψει, ἀπὸ τὴ δημόσια γνώμη
ποὺ τοὺς βασανίζει. Μόλις πάψουν νά 'χουν τὴ δύναμη νὰ σηκώνουν τὸ βάρος τοῦ χρέους τους,
ἀναζητοῦν τὸ ἐξιλαστήριο θύμα, γιὰ νὰ τὸ θανατώσουν. Νόμιζαν τοὺς ἑαυτούς τους ἐλεύθερα πνεύ-
ματα, μόνο ποὺ δὲν εἶχαν τὸ κουράγιο νὰ πᾶνε ἐλεύθερα, νὰ βροῦν τὸν ἆλλο καὶ νὰ τοῦ ποῦν: ἀγα-
πιόμαστε. Μὲ δυὸ λόγια, ἤτανε δειλοί, καὶ γι' αὐτὸ ὁ τύραννος πρέπει νὰ δολοφονηθεῖ. Σωστὰ δὲν
τὰ λέω;

[Συνεχίζει].

[ΚΛΙΝΟΣΟΦΙΣΤΗΣ]

Ἄουγκουστ Στρίντμπεργκ.

«Οἱ πιστωτές»
"Fordringsägare", 1889.
κωμικὴ τραγωδία.
~

Μετάφραση: Ἰάνη Λὸ Σκόκκο.
1η δημοσίευση: Ἐκδόσεις Μαρῆ, Ἀθήνα 1978.
~
5η συνέχεια.

ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ναί, μὰ μὴν ξεχνᾶς πὼς αὐτὴ μὲ μόρφωσε, διαρκῶς μοῦ ἔδινε καινούργιες ἰδέες.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Δὲν τὸ ξέχασα. Ἀλλὰ πές μου, πῶς γίνεται καὶ δὲν μόρφωσε καὶ τὸν ἆλλον;
Γιατὶ δὲν μπόρεσε νὰ τὸν κάνει καὶ κεῖνον ἐλεύθερο πνεῦμα;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἀφοῦ ξέρεις, ἦταν ἠλίθιος.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἀλήθεια, ἦταν ἠλίθιος. Ὅμως αὐτὸ εἶναι κάτι ποὺ σηκώνει νερὸ καὶ, στὸ μυθι-
στόρημά της, ἡ ἠλιθιότητα τοῦ συζύγου της συνίσταται στὸ ὅ,τι δὲν τὴν καταλάβαινε. Μὰ, μοῦ
ἐπιτρέπεις νὰ σοῦ κάνω μιὰ ἐρώτηση: ἡ γυναίκα σου, εἶναι τόσο βαθυστόχαστη; Στὰ γραφόμενά
της δὲν βρῆκα ἶχνος βάθους.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Οὔτε καὶ γώ! Ὡστόσο, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω πὼς μοῦ εἶναι καὶ μένα κάπως δύ-
σκολο νὰ τὴν καταλάβω. Ἔχω τὴν ἐντύπωση πὼς οἱ μηχανισμοὶ τοῦ μυαλοῦ μου καὶ τοῦ μυα-
λοῦ της δὲν συναρμολογοῦνται, πὼς κάτι σπάει μέσα στὸ κεφάλι μου, ὅταν προσπαθῶ νὰ τὴν κα-
ταλάβω.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Λὲς νά 'σαι καὶ σὺ ἠλίθιος;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὄχι, δὲν τὸ νομίζω. Θαρρῶ μάλιστα πὼς ἄδικο ἔχει ἐκείνη τὶς περισσότερες φο-
ρές. Θέλεις παραδείγματος χάρη νὰ διαβάσεις τὸ γράμμα της ποὺ ἔλαβα σήμερα; (Βγάζει τὸ γράμ-
μα ἀπὸ τὸν χαρτοφύλακά του).
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: (Ρίχνει μιὰ ματιά). - Χμ. Αὐτὸ τὸ γράψιμο μοῦ εἶναι κάπως γνωστό.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Σχεδὸν σὰν ἀντρικό, ἔ;
ΓΟΥΣΤΑΟΣ: - Ναί, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἤξερα ἕναν ἄντρα μὲ τὸ ἴδιο αὐτὸ γράψιμο. Σὲ λέει
"ἀδελφό". Ἐξακολουθεῖτε νὰ παίζετε αὐτὴ τὴν κωμωδία; Κρύβεστε ἀκόμα πίσ' ἀπ' τὰ φῦλλα
τῆς συκιᾶς, ἄν καὶ μαράθηκαν; Δὲν τῆς μιλᾶς στὸν ἑνικό;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὄχι, γιατὶ θὰ λιγόστευε ὁ σεβασμός.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἄ, ἔτσι! Γιὰ νὰ σοῦ ἐμπνέει περισσότερο σεβασμὸ παίρνει τὸ ὄνομα ἀδελφή;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Θέλω νὰ τὴν σέβομαι περισσότερο ἀπὸ τὸν ἑαυτό μου καὶ νὰ εἶναι, ἐκείνη, τὸ
καλλίτερο μέρος τῆς ὕπαρξής μου.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἐσὺ νὰ εἶσαι τὸ καλλίτερο μέρος τοῦ ἑαυτοῦ σου: κάτι ἴσως πιὸ δύσκολο ἀπὸ
τὸ ν' ἀνατρέχεις σὲ κάποιον ἆλλον. Θέλεις σώνει καὶ καλὰ νὰ εἶσαι κατώτερος ἀπὸ τὴ γυναίκα σου;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ναί, αὐτὸ θέλω. Εἶναι χαρά μου νὰ νιώθω λίγο κατώτερός της. Νά, τῆς ἔμαθα κολῦ-
μπι ἐγὼ καὶ τώρα τὸ βρίσκω γοητευτικὸ νὰ καυχιέται πὼς εἶναι πιὸ δυνατὴ καὶ πιὸ θαρραλέα στὸ
κολῦμπι ἀπὸ μένα. Στὴν ἀρχὴ, ὑποκρινόμουν πὼς εἶμαι ἀδέξιος καὶ φοβιτσιάρης, γιὰ νὰ τῆς δώσω
θᾶρρος. Καὶ μιὰ μέρα, δὲν ξέρω πῶς, ἔγινα πραγματικὰ ἐγὼ ὁ πιὸ ἀδέξιος καὶ ὁ πιὸ φοβιτσιάρης,
λὲς καὶ μοῦ πῆρε ἐκείνη στ' ἀλήθεια ὅλο τὸ θᾶρρος.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Δὲν τῆς ἔμαθες τίποτ' ἆλλο;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Πῶς! - μεταξύ μας ὅμως, ἔτσι; - τῆς ἔμαθα ὀρθογραφία, γιατὶ ἔκανε τοῦ κόσμου τὰ
λάθη... Περίμενε νὰ δεῖς... ἀνάλαβε αὐτὴ ὅλην τὴν ἀλληλογραφία μας, ἐγὼ ἔπαψα νὰ γράφω καί,
φαντάζεσαι τὴ συνέχεια, μὲ τὸ νὰ μὴ γράφω ὁλόκληρα χρόνια, μοῦ διαφεύγει κάπως ἡ γραμματι-
κή. Νομίζεις ὅμως ὅτι θυμᾶται πὼς ἐγὼ τῆς τὴν ἔμαθα; Ὄχι, βέβαια. Σήμερα, ὁ ἠλίθιος εἶμαι ἐγώ.
ΓΟΥΣΤΑΟΣ: - Ἄ! Εἶσαι ἠλίθιος κιόλας;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἀστειευότανε, φυσικά.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Μπορεῖ καὶ ναί. Ἀλλὰ δὲν θὰ σοῦ πῶ ἐγὼ ὅτι πρόκειται γιὰ καθαρὸ κανιβαλισμό.
Ναί, οἱ ἄγριοι καταβροχθίζουν τοὺς ἐχθρούς τους γιὰ νὰ πάρουν τὰ προτερήματά τους. Ἡ γυναίκα
αὐτὴ καταβρόχθισε τὴν ψυχή σου, τὸ θᾶρρος σου, τὶς γνώσεις σου.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Καὶ τὴν ἐμπιστοσύνη μου! Ἐγὼ τὴν παρακίνησα νὰ γράψει τὸ πρῶτο της βιβλίο.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: (Ἀλλάζει φυσιογνωμία). - Μπά;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἐγὼ τὴν στήριξα μὲ ἐπαίνους, ἀκόμα κι' ὅταν τὴν εὕρισκα μέτρια. Ἐγὼ τὴν ἔμπασα
σὲ λογοτεχνικοὺς κύκλους, γιὰ νὰ ρουφήξει τὸ μέλι διαλεχτῶν λουλουδιᾶν. Ἐγὼ, μὲ τὶς μεσολαβή-
σεις μου, τὴν κράτησα μακρυὰ ἀπὸ τὰ νύχια τῆς κριτικῆς. Ἐγὼ τῆς ἔδωσα αὐτοπεποίθηση μὲ τὴν
πνοή μου, τόσο πολὺ καὶ τόσον καιρό, ὥστε δὲν μοῦ ἔμεινε ἀναπνοή.Ἔδωσα, ἔδωσα, ἔδωσα, ὥς τὴ
στιγμὴ ποὺ ἔχασα τὸ κάθε τί. Ἄκου, θὰ σοῦ τὰ πῶ ὅλα...μοῦ φαίνεται σήμερα...ξέρεις τί παράξενο
πρᾶγμα εἶναι ἡ ψυχή μας!...Ὅταν οἱ δικές μου ἐπιτυχίες τὴν ξανάριξαν στὸ σκοτάδι, ἐγώ, γιὰ νὰ τῆς
ξαναδώσω τὸ θᾶρρος της, μίκραινα τὸν ἑαυτό μου καὶ παράσταινα τὴν τέχνη μου κατώτερη ἀπὸ τὴ
δική της. Μιλοῦσα τόσο πολὺ γιὰ τὴ μηδαμινότητα τῆς τέχνης μου γενικὰ, τόσο πολύ, ὥστε στὸ τέ-
λος πείστηκα καὶ γὼ ὁ ἴδιος πὼς ἡ ζωγραφική μου δὲν ἄξιζε τίποτα. Ἔτσι, δὲν ἔμεινε μέσα μου τί-
ποτ' ἆλλο παρὰ ἕνας χάρτινος πῦργος, ἕτοιμος νὰ γκρεμιστεῖ στὸ πρῶτο φύσημα.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἐπίτρεψέ μου νὰ σοῦ θυμήσω ὅτι, στὴν ἀρχὴ τῆς συζήτησής μας, ἔλεγες ὅτι αὐτὴ
δὲν παίρνει τίποτα ἀπὸ σένα.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Σήμερα, ἀσφαλῶς δὲν ἔχει τίποτ' ἆλλο νὰ πάρει.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Τὸ φίδι χόρτασε τοῦ σκασμοῦ, τώρα ξερνάει.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἴσως νὰ πῆρε ἀπὸ μένα περισσότερα ἀπ' ὅσα φαντάστηκα.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Νὰ εἶσαι σίγουρος γι' αὐτό. Καὶ μάλιστα χωρὶς ἐσὺ νὰ τὸ καταλάβεις. Κι' αὐτὸ λέ-
γεται κλεψιά.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἴσως ποτὲ νὰ μὴ μοῦ πρόσφερε τίποτα...
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἀπεναντίας, ἐσὺ τῆς ἔδωσες τὸ πᾶν. Σίγουρα. Μόνο ποὺ ἦταν πολὺ ἐπιδέξια καὶ
σ' ἔκανε νὰ πιστεύεις τὸ ἀντίθετο. Μπορῶ νὰ σὲ ρωτήσω πῶς ὑποκρινόταν ὅτι σὲ μάθαινε;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Πρῶτα...χμ!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ναί;...
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἔ, νά!... Ἐγὼ...
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Μὰ ὄχι πάλι ἐσύ, γι' α ὐ τ ὴ ν πρόκειται.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Δὲν βρίσκω, ἀλήθεια, τίποτα νὰ πῶ.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Τὰ βλέπεις;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἄσε με νὰ τελειώσω. Κατάστρεψε κάθε μου πιστεύω. Κι' ἄρχισα νὰ πέφτω , ὥς τὴν
ἡμέρα ποὺ ἦρθες ἐσὺ καὶ μοῦ ἔδωσες καινούργια πίστη.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: (Γελάει). - Τὴ γλυπτική;
ΑΔΟΛΦΟΣ: (Δισταχτικά). - Ναί.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἀλήθεια; Πιστεύεις στὴν ἀφηρημένη, πανάρχαια τέχνη τῆς γλυπτικῆς, ποὺ ἐπέζη-
σε ἀπὸ τὴν παιδικὴ ἡκιλκία τῆς ἀνθρωπότητας; Πιστεύεις πὼς μὲ τὴν καθαρὴ μορφὴ καὶ μόνο, μὲ τὶς
τρεῖς διαστάσεις, ἔ; - θ' ἀνταποκριθεῖ στὴ ρεαλιστικὴ εὐαισθησία τῶν σημερινῶν ἀνθρώπων, πὼς θὰ
μπορέσεις νὰ δημιουργήσεις τὴν ἰλλυζιὸν χωρὶς χρώματα, χωρὶς χρώματα, μὲ καταλαβαίνεις; Τὸ πι-
στεύεις αὐτό;
ΑΔΟΛΦΟΣ: (Ἄτονα). - Ὄχι!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: -Ἄ, καλά. Οὔτε ἐγὼ τὸ πιστεύω!
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Τότε, γιατί μοῦ τὸ εἶπες;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Σὲ λυπήθηκα.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ναί, εἶμαι γιὰ νὰ μὲ λυποῦνται. Χρεωκόπησα, τέρμα! Καὶ τὸ χειρότερο, δὲν ἤξερα νὰ
κρατήσω τὴ γυναίκα μου.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Τί τὴν θέλεις;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἔ, νά! Θὰ ἤτανε γιὰ μένα ὅ,τι ἦταν ὁ Θεὸς πρὶν γίνω ἄθεος: τὸ ἀντικείμενο ποὺ εἶχα
ἀνάγκη νὰ λατρεύω...
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Παράτησέ την λοιπὸν αὐτὴν τὴν ἀνάγκη σου, πνῖξ' την...ναί, μὲ μιὰ μικρὴ δόση σω-
τήριας περιφρόνησης.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Δὲν μπορῶ νὰ ζῶ χωρὶς νὰ σέβομαι...
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Σκλάβε!
ΑΔΟΛΦΟΣ: - ...Χωρὶς νὰ σέβομαι μιὰ γυναίκα, χωρὶς νὰ τὴν προσκυνῶ...

[Συνεχίζει].

[ΚΛΙΝΟΣΟΦΙΣΤΗΣ]

Ἄουγκουστ Στρίντμπεργκ.

«Οἱ πιστωτές»
"Fordringsägare", 1889.
κωμικὴ τραγωδία.
~

Μετάφραση: Ἰάνη Λὸ Σκόκκο.
1η δημοσίευση: Ἐκδόσεις Μαρῆ, Ἀθήνα 1978.
~
6η συνέχεια.


ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Φτοὺ νὰ πάρει ὁ διάβολος! Ἆντε τότε λοιπόν, ξαναγύρνα στὸν Θεό - ἀφοῦ
πρέπει νὰ σταυροκοπιέσαι μπροστὰ σὲ κάτι. Δέστε ἐδῶ ἕναν ἄθεο ποὺ διατηρεῖ τὴ λατρεία
τῆς γυναίκας! Ἕναν ἄνθρωπο μὲ ἐλεύθερες ἰδέες ποὺ εἶναι ἀνίκανος νὰ σκεφτεῖ ἐλεύθερα γιὰ
τὶς γυναῖκες! Ξέρεις τί εἶναι αὐτὸ τὸ τόσο ἀκατάληπτο, τὸ μυστηριῶδες καὶ βαθὺ ποὺ ὑπάρχει
στὴ γυναίκα σου; Ἡ βλακεία της, νέτα-σκέτα. Κοίταξε, ἀνακατεύει ὅλη τὴν ὥρα τὰ γράμμα-
τά της. Δὲν διακρίνει τὴ δίφθογγο α υ ἀπὸ τὸ α β. Ὅλα τὰ κάνει μηχανικά. Ἕνα ρολόι μὲ ἐν-
τυπωσιακὴ ἐμφάνιση ποὺ ἀνάθεμα κι' ἄν ξέρει τί ὥρα δείχνει. Ὅλο κι' ὅλο εἶναι τὰ φουστά-
νια. Βάλ' της παντελόνια, ζωγράφισέ της μουστάκια κάτω ἀπὸ τὴ μύτη· διῶξε τὶς ἀλλόκοτες
ἰδέες σου καὶ ἄκουσέ την νὰ μιλάει· θὰ δεῖς ὅτι εἶναι ἀπὸ ἆλλο ἀνέκδοτο. Ἕνας φωνόγραφος
εἶναι ποὺ ἐπαναλαμβάνει τὰ λόγια σου καὶ τὰ λόγια τῶν ἄλλων, μὲ μιὰ λεπτεπίλεπτη φωνί-
τσα. Εἶδες ποτέ σου γυμνὴ γυναίκα; Ναί, ἀσφαλῶς! Ἕνα ἀγοράκι μὲ βυζάκια στὸν θώρακα,
ἕνας ἡμιτελὴς ἄντρας, ἕνα παιδὶ ποὺ μεγάλωσε γρήγορα ἀλλὰ καὶ σταμάτησε ἡ ἀνάπτυξή του,
ἕνα ὄν αἰώνια ἀναιμικό, ποὺ χάνει αἷμα σὲ κανονικὰ διαστήματα δεκατρεῖς φορὲς τὸν χρόνο.
Τί μπορεῖ νὰ δώσει ἕνα τέτοιο ὄν;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἄς παραδεχτοῦμε ὅτι ἔχεις δίκηο. Πῶς γίνεται λοιπὸν καὶ βρίσκω ὅτι εἴμαστε
ἴσοι, ἐκείνη καὶ γώ;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ψευδαίσθηση, γοητεία ποὺ τὴν προκαλοῦν τὰ φουστάνια! Ἐκτὸς κι' ἄν...γί-
νατε πραγματικὰ ἴδιοι. Ἡ ἐξίσωση ἔγινε· ρούφηξε μὲ τριχοειδεῖς σωλῆνες ὅ,τι εἶχες περισσό-
τερο ἀπὸ κείνην. Ἄκουσε. (Βγάζει τὸ ρολόι του). - Μιλᾶμε ἕξη ὧρες κι' ὅπου νά 'ναι ἡ γυναίκα
σου θὰ ἐπιστρέψει. Δὲν εἶναι καλλίτερα νὰ πάψουμε τώρα γιὰ νὰ ξεκουραστεῖς καὶ σὺ λιγάκι;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὄχι, μὴ μ' ἀφήνεις! Δὲν τολμῶ νὰ μείνω μόνος μου.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ὤ, μόνο μιὰ στιγμή! Σὲ λίγο θά 'ρθει ἡ μαντάμ.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ναί, θά 'ρθει. Τί παράξενο! Λαχταρῶ νά 'ρθει καὶ παρ' ὁλ' αὐτὰ τὴν φοβᾶμαι.
Μὲ χαϊδεύει, εἶναι τρυφερὴ μαζύ μου, μὰ ὅμως κάτω ἀπὸ τὰ φιλιά της ἔχω τὴν αἴσθηση πὼς
πνίγομαι, χάνω τὸ αἷμα μου, μηδενίζομαι. Εἶμαι σὰν τὸ παιδὶ τοῦ τσίρκου, ποὺ ὁ κλόουν τοῦ
τσιμπᾶ τὰ μάγουλα στὰ παρασκήνια, γιὰ νὰ θαυμάσει ὁ κόσμος πόσο κόκκινα εἶναι.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Καλέ μου φίλε, πολὺ σὲ λυπᾶμαι. Χωρὶς νὰ εἶμαι γιατρός, μπορῶ νὰ σὲ βε-
βαιώσω πὼς δὲν θ' ἀργήσεις νὰ πεθάνεις... Ἀρκεῖ νὰ δεῖ κανένας τοὺς τελευταίους σου πίνακες
καὶ θὰ τὸ καταλάβει.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Νομίζεις; Ἐξηγήσου.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Τὰ χρώματά σου εἶναι πᾶντα κάποιο ξεπλυμένο μπλέ, ἀναιμικό, χωρὶς ἀντο-
χή. Διακρίνεται ἀπὸ κάτω τὸ χλωμὸ κίτρινο τοῦ πανιοῦ· θαρρῶ πὼς βλέπω τὰ ὠχρά σου μά-
γουλα.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Φτάνει, φτάνει!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Καὶ δὲν τὸ νομίζω μόνον ἐγώ. Εἶδες τὴ σημερινὴ ἐφημερίδα;
ΑΔΟΛΦΟΣ: (Ταράζεται). - Ὄχι.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἐδῶ εἶναι, πάνω στὸ τραπέζι.
ΑΔΟΛΦΟΣ: (Κάνει νὰ πάρει τὴν ἐφημερίδα χωρὶς νὰ τολμάει νὰ τὴν πάρει). - Λέει μέσα τίποτα;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Διάβασε. Ἤ θέλεις νὰ διαβάσω ἐγώ;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Μή!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἄν προτιμᾶς, φεύγω.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὄχι, μή, ὄχι... Δὲν ξέρω, μοῦ φαίνεται πὼς ἀρχίζω νὰ σὲ σιχαίνομαι καὶ ὅμως
δὲν μπορῶ νὰ σ' ἀφήσω νὰ φύγεις. Μὲ βγάζεις ἀπὸ τὴν τρύπα ποὺ ἔπεσα, μὰ ἐκεῖ ποὺ πάω νὰ
βγῶ, μοῦ δίνεις μιὰ κατακέφαλα καὶ νά με πάλι μέσα στὸ νερό. Ὅσο κρατοῦσα τὰ μυστικά μου
γιὰ τὸν ἑαυτό μου, δὲν αἰσθανόμουν τόσο ἄδειος ὅπως τώρα. Τὰ μυστικά μου ἦταν τὰ ἐντόσθιά
μου. Ξέρεις τὸν πίνακα ἑνὸς ἰταλοῦ μαὶτρ ποὺ παρασταίνει μιὰ σκηνὴ μαρτυρίου; Ἕναν ἅγιο ποὺ
τοῦ βγάζουν τ' ἄντερα μ' ἕνα βαροῦλκο; Ὁ μάρτυς μπορεῖ καὶ βλέπει πῶς λίγο-λίγο γίνεται καὶ
πιὸ λιγνός, ἐνῶ συγχρόνως ὁ κύλινδρος τοῦ μαγγανιοῦ χοντραίνει! Μοῦ φαίνεται πὼς ἐσὺ χόν-
τρυνες ἀπ' τὴ στιγμὴ ποὺ τὰ ξερρίζωσες ὅλα μέσα μου κι' ὅταν φύγεις, θὰ φύγεις, τὸ ξέρω, παίρ-
νοντας μαζύ σου τὰ ἐντόσθιά μου καὶ ἀφήνοντάς με ἕναν ἄδειο σάκκο.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ὤ, τί φαντασία! - Μά, ἡ γυναίκα σου, δὲ θὰ ξαναγυρίσει τάχα φέρνοντάς σου
πάλι τὴν καρδιά σου;
ΑΔΟΛΦΟΣ: -Ὄχι.Τί θὰ μποροῦσε τώρα ἐκείνη νὰ μοῦ φέρει, ἀφοῦ οἱ σαρκασμοί σου μοῦ τὴν
κατέστρεψαν;Τὰ ἔχεις κάνει ὅλα στάχτη, τὴν τέχνη μου, τὸν ἔρωτά μου, τὴν ἐλπίδα μου, τὴν
πίστη μου.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Δηλαδὴ εἴχανε γίνει στάχτη πρὶν ἔρθω ἐγώ, καὶ μάλιστα στὴν ἐντέλεια.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ναί, ἀλλὰ μποροῦσαν ἀκόμα ὅλα νὰ σωθοῦν. Τώρα πιὰ εἶναι πολὺ ἀργά, ἐμπρη-
στή!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Πολὺ λίγα κάψαμε μαζύ. Τώρα θὰ σπείρουμε μέσα στὶς στᾶχτες.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Σὲ σιχαίνομαι, τὴν κατάρα μου νά 'χεις.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Καλὸ σημάδι αὐτό! Θὰ πεῖ πὼς ἔχεις δύναμη ἀκόμα. Θὰ μπορέσω ἔτσι νὰ σὲ
βγάλω ἀπὸ τὴν τρύπα σου. Ἄκουσέ με! Θέλεις νὰ μ' ἀκούσεις καὶ νὰ κάνεις ὅ,τι σοῦ πῶ;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Κάνε με ὅ,τι θέλεις, θὰ ὑπακούσω.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: (Σηκώνεται). - Κοίταξέ με!
ΑΔΟΛΦΟΣ: (Τὸν κοιτάζει). - Ὁρῖστε, μὲ κοιτάζεις μὲ τὰ παράξενα μάτια σου ποὺ μὲ τραβοῦν
χωρὶς νὰ τὸ θέλω.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Καὶ τώρα, πρόσεξε.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ναί, ἀλλὰ μίλησε γιὰ τὸν ἑαυτό σου. Μὴ λὲς πιὰ τίποτα γιὰ μένα. Εἶμαι σὰν μιὰ
πληγὴ στὴ βράση της.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ὄχι - δὲν ἔχω νὰ πῶ τίποτα γιὰ μένα! Εἶμαι χῆρος καὶ καθηγητὴς κλασικῶν
γλωσσῶν, αὐτὸ εἶν' ὅλο! Καὶ τώρα, πιάσε τὸ χέρι μου.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Τί φοβερὴ δύναμη φαίνεται νά 'χεις ἐσύ! Σὰ νὰ πιάνω ἠλεκτρικὴ στήλη.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ναὶ καὶ σκέψου αὐτό: κάποτε ἤμουνα κι' ἐγὼ στὰ χάλια τὰ δικά σου. Σήκω
πάνω!
ΑΔΦΟΛΦΟΣ: (Σηκώνεται, ἀφήνεται μὲς τὰ μπρᾶτσα τοῦ Γουσταύου). - Εἶμαι σὰν ἕνα παιδὶ χωρὶς κόκ-
καλα, μ' ἀνοιχτὸ τὸν ἐγκέφαλο.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Κάνε δύο βήματα μπροστά.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Δὲ μπορῶ.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Περπάτα μὴ σὲ χαστουκίσω.
ΑΔΟΛΦΟΣ: (Ἀντιστέκεται). - Τί εἶπες;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Εἶπα, θὰ σὲ χτυπήσω.
ΑΦΟΛΦΟΣ: (Κάνει πίσω, ἔξαλλος). - Γιὰ ξαναπές το!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Μπράβο! Σοῦ ἀνέβηκε τὸ αἷμα στὸ κεφάλι καὶ ξύπνησε τὸ αἴσθημα τῆς αὐτο-
συντήρησης. Περίμενε, θὰ σὲ φορτίσω μὲ ἐνέργεια. Ποῦ εἶναι ἡ γυναίκα σου;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ποῦ εἶναι;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: -Ναί.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Σὲ...μιὰ συνεδρίαση.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Σίγουρα;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἀπολύτως.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Σὲ τί εἴδους συνεδρίαση;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Γιὰ ἕνα παιδικὸ ἄσυλο...
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Χωριστήκατε ὁμαλά;
ΑΔΟΛΦΟΣ: (Δισταχτικά). - Ὄχι.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Τσακωθήκατε λοιπόν! Τί τῆς εἶπες καὶ τὴν ἐξόργισες;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Εἶσαι ἀπαίσιος! Σὲ φοβᾶμαι! Πῶς τὸ ξέρεις;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Εἶναι πολὺ ἁπλό. Ἔχω τρία γνωστὰ ἀξιώματα, ὑπολογίζω τὸ τέταρτο καὶ τὸ
βρίσκω. Τί τῆς εἶπες;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Τῆς εἶπα...δυὸ λέξεις μοναχά, μὰ φριχτὲς καὶ τώρα τὸ μετανιώνω, τὸ μετανιώνω.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Νὰ μὴ μετανιώνεις. Λέγε!
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Τὴν εἶπα: γριὰ κοκέττα!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Καὶ ὕστερα;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Τίποτ' ἆλλο.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Πῶς! τῆς εἶπες κάτι ἀκόμα ἀλλὰ τὸ ξέχασες, ἴσως γιατί δὲν τολμᾶς νὰ τὸ θυμη-
θεῖς. Τὸ καταχώνιασες στὸ συρτάρι τῶν μυστικῶν. Ἄνοιξέ το.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Δὲν θυμᾶμαι.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἐγὼ ὅμως ξέρω. Τῆς εἶπες: θά 'πρεπε νὰ ντρέπεσαι ποὺ κοκετταρίζεσαι, τώρα
ποὺ γέρασες καὶ δὲν βρίσκεις ἐραστές.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Τὸ εἶπα αὐτό; Ναὶ, σίγουρα θὰ τὸ εἶπα. Μὰ ἐσὺ πῶς τὸ ξέρεις;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Τὴν ἄκουσα ποὺ τό 'λεγε μὲς τὸ καράβι, ὅταν ἐρχόμουνα.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Σὲ ποιὸν τό 'λεγε;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Σὲ τέσσερις νεαροὺς ποὺ τὴ συνόδευαν. Ἄρχισε τώρα νὰ κλίνει πρὸς τὰ παλλη-
καράκια λὲς καὶ...

[Συνεχίζει].

[ΚΛΙΝΟΣΟΦΙΣΤΗΣ]

Ἄουγκουστ Στρίντμπεργκ.

«Οἱ πιστωτές»
"Fordringsägare", 1889.
κωμικὴ τραγωδία.
~

Μετάφραση: Ἰάνη Λὸ Σκόκκο.
1η δημοσίευση: Ἐκδόσεις Μαρῆ, Ἀθήνα 1978.
~
7η συνέχεια.

ΑΔΟΛΦΟΣ: - Μά, δὲν ὑπάρχει τίποτα κακὸ σ' αὐτό...!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Τίποτα περισσότερο ἀπ' τὸ νὰ παίζεις τὸν ἀδελφὸ καὶ τὴν ἀδελφὴ , ἐνῶ εἶσαι
μπαμπὰς καὶ μαμά!
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὥστε τὴν εἶδες;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ναί, ὅμως ἐσύ, ποτέ σου δὲν τὴν εἶδες πῶς εἶναι ὅταν δὲν βρίσκεσαι μαζύ της.
Καταλαβαίνεις; Νά, αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ποὺ ἕνας σύζυγος δὲν μπορεῖ νὰ ξέρει τὴ γυναίκα του.
Ἔχεις καμιὰ φωτογραφία της; (Ὁ Ἀ. βγάζει μιὰ φωτογραφία ἀπὸ τὸ πορτοφόλι του. Ὁ Γ. γίνεται περίερ-
γος). - Ἤσουν ἐκεῖ ὅταν πόζαρε γι' αὐτὴ τὴ φωτογραφία;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὄχι.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Κοίταξε λοιπόν! Μοιάζει μὲ τὸ πορτραῖτο ποὺ τῆς ἔφτιαξες ἐσύ; Ὄχι! Τὰ χαρα-
κτηριστικὰ εἶναι τὰ ἴδια, ἡ ἔκφραση ἀλλοιώτικη. Μόνο ποὺ δὲν μπορεῖς νὰ τὸ δεῖς ἐσὺ αὐτό, για-
τί παρεμβάλλεις τὴν εἰκόνα ποὺ κουβαλᾶς μέσα σου. Κοίταξε τώρα τὴν φωτογραφία σὰν ζωγρά-
φος καὶ χωρὶς νὰ σκέφτεσαι τὸ πρωτότυπο. Τί παρασταίνει; Τίποτ' ἆλλο δὲν παρατηρῶ ἐγὼ πα-
ρὰ μιὰ στολισμένη κοκέττα ποὺ θέλει νὰ τραβήξει ἕναν γυναικά. Δὲς αὐτὴ τὴν κυνικὴ πτυχὴ γύρ'
ἀπὸ τὸ στόμα, ποὺ ποτέ σου δὲν πρόσεξες· δὲν βλέπεις πὼς τὸ βλέμμα της γυρεύει ἕναν ἄντρα,
ἕναν ἆλλον ἄντρα κι' ὄχι ἐσένα; Βλέπεις τὸ ντεκολτέ της; τὸ χτένισμά της πόσο ἀλλοιώτικο εἶναι;
Τ' ἀνασηκωμένα μανήκια της; Δὲν τὰ βλέπεις ὅλ' αὐτά;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ναί, τώρα τὰ βλέπω.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Φυλάξου, παιδί μου.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἀπὸ ποιόν;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: (Τοῦ δίνει πίσω τὴ φωτογραφία). - Ἀπὸ τὴν ἐκδίκησή της. Μὴν ξεχνᾶς πὼς τὴν πλή-
γωσες στὸ μόνο σημεῖο ποὺ ἐκείνη τὸ θεωρεῖ ὕψιστο, λέγοντάς της πὼς δὲν μπορεῖ πιὰ νὰ προσελ-
κύσει ἕναν ἄντρα! Ἄν τῆς ἔλεγες πὼς δὲν γράφει πιὰ παρὰ ἀσήμαντα "πραγματάκια", θὰ γελοῦ-
σε μὲ τὸ κακό γοῦστο σου, μὰ τώρα, πίστεψέ με, ἄν δὲν ἔχει ἤδη ἐκδικηθεῖ, δὲν θά 'ναι γιατὶ δὲν
τὸ σκέφτηκε.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Θέλω νὰ ξέρω τί συμβαίνει.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Νὰ προκαλέσεις.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Τί πρᾶγμα;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἐξέτασε, θὰ σὲ βοηθήσω ἄν θές.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὡραῖα, ἀφοῦ ἔτσι κι' ἀλλιῶς θὰ πεθάνω, ἔγινε! Τί τώρα, τί ὕστερα. Τί πρέπει νὰ
κάνω;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Πές μου πρῶτα τὸ ἑξῆς: ἡ γυναίκα σου δὲν ἔχει κάποιο ἀδύνατο σημεῖο;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Δὲν νομίζω. Εἶναι γερὸ κόκκαλο, πολὺ γερό!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Νά - σφυρίζει τὸ καράβι, ἔφτασε... Σὲ λίγο θά 'ρθει.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Πρέπει νὰ κατέβω νὰ τὴν ὑποδεχτῶ.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ὄχι, μεῖνε ἐδῶ. Κάνε της μοῦτρα. Ἄν ἔχει καθαρὴ συνείδηση, θὰ χαλάσει τὸν
κόσμο. Ἄν ὅμως αἰσθάνεται ἔνοχη, θά 'ρθει νὰ σὲ γεμίσει χάδια.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Εἶσαι σίγουρος γιὰ ὅσα λές;
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἔντελῶς, ὄχι. Καμιὰ φορὰ ὁ λαγὸς κάνει κόλπα, πάει ἐδῶ, πάει ἐκεῖ, μὰ θὰ
προσέχω ἐγώ. Ἐδῶ δῖπλα εἶναι τὸ δωμάτιό μου. (Δείχνει τὴν δεξιὰ πόρτα πίσω ἀπὸ τὸ κάθισμα). - Θὰ
σταθῶ ἐκεῖ πίσω καὶ θὰ προσέχω. Ἐνῶ ἐσὺ θὰ παίζεις τὸ παιγχνίδι σου ἐδῶ. Κι' ὅταν τελειώσεις,
θ' ἀλλάξουμε ρόλους, θὰ μπῶ ἐγὼ στὸ κλουβὶ καὶ θὰ ἀναλάβω τὸ φίδι. Ἐσὺ θὰ κοιτᾶς ἀπὸ τὴν
κλειδαρότρυπα. Ὕστερα θὰ συναντηθοῦμε οἱ δυό μας στὸ πᾶρκο καὶ θὰ συγκρίνουμε τὶς ἐντυπώ-
σεις μας. Νὰ εἶσαι ὅμως ἐνεργητικός. Ἄν δείξεις ἀδυναμία, θὰ χτυπήσω δυὸ φορὲς τὸ πάτωμα μὲ
μιὰ καρέκλα.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Σύμφωνοι! Μά, μὴ φύγεις! Εἶναι ἀνάγκη νὰ ξέρω πὼς βρίσκεσαι στὸ διπλανὸ δω-
μάτιο.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Μπορεῖς νὰ εἶσαι σίγουρος πὼς θὰ εἶμαι. Ὡστόσο ὕστερα, δὲν πρέπει νὰ φοβη-
θεῖς ὅταν μὲ δεῖς ν' ἀνοίγω τὴν ψυχή της μὲ τὴ σμίλη καὶ ν' ἀδειάζω τὸ περιεχόμενό της στὸ τρα-
πέζι· εἶναι μᾶλλον φρικῶδες γιὰ τοὺς ἀρχάριους, μὰ ὅταν κανένας τὸ δεῖ αὐτὸ μιὰ φορά, δὲν τὸ
μετανιώνει ὕστερα ποτέ. Μονάχα θυμήσου: οὔτε λέξη γιὰ τὴ συνάντησή μας, δὲν ἔκανες καμιὰ
γνωριμία ἐνόσῳ ἐκείνη ἔλειπε. Οὕτε λέξη. Ἐγὼ θὰ μπορέσω μόνος μου νὰ βρῶ τὸ ἀδύνατο ση-
μεῖο της. Λοιπόν, σταθερότητα! Κάθησε κεῖ, στὴν καρέκλα σου, θ' ἀναγκαστεῖ νὰ καθήσει στὴ
δική μου κι' ἔτσι θὰ μπορῶ νὰ σᾶς βλέπω καὶ τοὺς δυό.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἔχουμε μιὰ ὥρα ὥς τὸ φαγητὸ - δὲν ἔχουν ἔρθει ταξειδιῶτες, ἀφοῦ δὲν χτύπησαν
- θὰ εἴμαστε λοιπὸν ἐμεῖς καὶ μεῖς - δυστυχῶς!
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Αἰσθάνεσαι ἀδυναμία;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὄχι, δὲν αἰσθάνομαι τίποτα. Ἤ μᾶλλον ναί, φοβᾶμαι ἐκεῖνο ποὺ πρόκειται τώρα
νὰ συμβεῖ. Ὡστόσο, δὲν μπορῶ νὰ τὸ ἐμποδίσω. Ὅταν μιὰ πέτρα ξεκολλάει ἀπὸ τὴ θέση της
καὶ κυλᾶ, δὲν φταίει ἡ τελευταία σταγόνα νεροῦ, οὔτε κι' ἡ πρώτη ἀλλὰ ὅλες μαζύ.
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ: - Ἀφοῦ εἶν' ἔτσι, ἄσ' την νὰ κυλήσει - ἐφόσον ἀλλοιῶς δὲν θὰ βρεῖς γαλήνη. Ὤ
ρεβουάρ.
(Ὁ Ἀδόλφος τοῦ λέει "ὤ ρεβουὰρ" μὲ μιὰ κίνηση τοῦ κεφαλιοῦ· ἔχει στὰ χέρια του ἀκόμα τὴ φωτογραφία, τὴ σκί-
ζει καὶ ρίχνει τὰ κομματάκια κάτω ἀπ' τὸ τραπέζι· ὕστερα κάθεται στὴν καρέκλα του, ὕστερα παλεύει λίγο μὲ τὴ
γραβάτα του, σχιάχνει τὰ μαλλιά του, ψηλαφίζει τὸν γιακὰ τοῦ σακκακιοῦ του κτλ.).

ΣΚΗΝΗ ΔΕΥΤΕΡΗ.

ΘΕΚΛΑ: (Μπαίνει, πάει κατ' εὐθείαν στὸν Ἀδόλφο καὶ τὸν ἀγκαλιάζει, τὸν φιλᾶ, μὲ ἁβρότητα, μὲ εἰλικρίνεια,
εἶναι χαρούμενη καὶ θελκτική). - Γειά σου, ἀδελφούλη, πῶς εἶσαι;
ΑΔΟΛΦΟΣ: (Μισονικημένος, βιασμένα καὶ σὲ τόνο ἀστεῖο). - Τί κακὸ ἔκανες λοιπὸν καὶ μὲ φιλᾶς ἔτσι;
ΘΕΚΛΑ: - Περίμενε, θὰ σοῦ πῶ: ξόδεψα ἕνα σωρὸ λεφτά.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Λοιπόν, διασκέδασες;
ΘΕΚΛΑ: - Πολύ! Ὅμως ὄχι στὴ συνεδρίαση βέβαια! Ἦταν κάτι καταθλιπτικό, θά 'λεγα. Ὁ ἀδελ-
φούλης μου ὅμως, πῶς τὰ πέρασε ἐκεῖνος, ὅσο ἔλειπε ἡ Πουλαδίτσα του δὲν ἦταν ἐδῶ; (Κοιτάζει γύρω
της τὸ δωμάτιο σὰ νὰ γυρεύει ἤ νὰ μυρίζεται κάτι).
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἔπληξα, αὐτὸ εἶν' ὅλο.
ΘΕΚΛΑ: - Δὲν σ' ἐπισκέφτηκε κανείς;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὄχι, ἔμεινα μόνος.
ΘΕΚΛΑ: (Τὸν παρατηρεῖ, κάθεται στὴ σαίζ-λόνγκ). - Ποιός κάθισε ἐδῶ;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Σ' αὐτὸ τὸ κάθισμα; Κανένας!
ΘΕΚΛΑ: - Περίεργο. Ἀκόμα ζεστὸ εἶναι τὸ κάθισμα, νά, ἔχει καὶ σημάδι ἐδῶ ἀπὸ ἀγκόνα. Δέχτη-
κες καμιὰ ξένη κυρία;

[Συνεχίζει].

[ΚΛΙΝΟΣΟΦΙΣΤΗΣ]

~
Ἄουγκουστ Στρίντμπεργκ.

«Οἱ πιστωτές»
"Fordringsägare", 1889.
κωμικὴ τραγωδία.
~

Μετάφραση: Ἰάνη Λὸ Σκόκκο.
1η δημοσίευση: Ἐκδόσεις Μαρῆ, Ἀθήνα 1978.
~
8η συνέχεια.

ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἐγώ; Δὲν πιστεύεις οὔτε λεπτὸ αὐτὸ ποὺ λές!...
ΘΕΚΛΑ: - Νὰ ὅμως ποὺ μοῦ κοκκίνησε! Ἔχω τὴν ἐντύπωση πὼς ὁ ἀδελφούλης λέει
ἀστειάκια! Ἔλα, ἔλα νὰ πεῖς στὴν Πουλαδίτσα τί ἔχεις στὴ συνείδησή σου. (Τὸν τραβᾶ
κοντά της· ἐκεῖνος ἀφήνεται καὶ πάει, ἀκουμπᾶ τὸ κεφάλι του στὰ γόνατα τῆς Θέκλας).
ΑΔΟΛΦΟΣ: (Γελῶντας). - Εἶσαι μιὰ μικρὴ διαβόλισσα! Τὸ ξέρεις;
ΘΕΚΛΑ: - Ὄχι, ἀγνοῶ τὸ κάθε τί γιὰ μένα.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Δὲν συλλογίζεσαι ποτὲ τὸν ἑαυτό σου;
ΘΕΚΛΑ: (Μυρίζεται καὶ παρατηρεῖ). - Δὲν σκέφτομαι παρὰ πᾶντα τὸν ἑαυτό μου... Εἶμαι
φριχτὰ ἐγωίστρια... Μά, ἄρχισες καὶ φιλοσοφεῖς τώρα;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Βάλε τὸ χέρι σου στὸ κούτελό μου.
ΘΕΚΛΑ: (Κελαϊδιστικά). - Ἔχεις ἀκόμα ἀπὸ κεῖνα τὰ κακὰ μυγάκια στὸ κεφάλι σου; Θὰ
τὰ διώξουμε τώρα, ἔ; (Τὸν φιλᾶ στὸ κούτελο). - Λοιπόν, σοῦ πέρασε;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ναί. (Σιγή).
ΘΕΚΛΑ: - Καὶ τώρα, πές μου, πῶς διασκέδασες; Ζωγράφισες μήπως;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὄχι, δὲν ζωγραφίζω πιά.
ΘΕΚΛΑ: - Πῶς; Δὲν ζωγραφίζεις;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὄχι, μὴ μὲ μαλώνεις...Δὲν φταίω ἐγώ. Δὲν μπορῶ πιὰ νὰ ζωγραφίσω.
ΘΕΚΛΑ: - Καὶ τί θὰ κάνεις, καλέ;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Γλυπτική.
ΘΕΚΛΑ: - Ὁρῖστε πάλι, καινούργιες ἰδέες!
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ναί, μὰ μὴ μὲ μαλώνεις...Δὲς αὐτὸ τὸ ἄγαλμα.
ΘΕΚΛΑ: (Ξεσκεπάζει τὸ κέρινο ἄγαλμα). - Μπᾶ! Μπᾶ! Ποιά εἶν' αὐτή;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Μάντεψε.
ΘΕΚΛΑ: (Μὲ γλυκύτητα). - Μήπως ἡ Πουλαδίτσα; Δὲ ντρέπεσαι;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Δὲν τῆς μοιάζει;
ΘΕΚΛΑ: - Ποῦ νὰ ξέρω, ἐφόσον δὲν ὑπάρχει πρόσωπο;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ναί, ἀλλὰ ὑπάρχουν τόσα ἆλλα καὶ ὡραῖα πράγματα!
ΘΕΚΛΑ: (Τοῦ δίνει ἕνα χαστουκάκι στὸ μάγουλο). - Βούλωσέ το μὴ σὲ φιλήσω.
ΑΔΟΛΦΟΣ: (Ἀμύνεται). - Ἔλα, ἔλα τώρα, μπορεῖ νά 'ρθει κανείς.
ΘΕΚΛΑ: - Καὶ μένα τί μὲ νοιάζει; Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ φιλήσω τὸν ἄντρα μου
τάχα; Ἔχω τὸ νόμιμο δικαίωμα.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ναὶ ἀλλὰ ἐγὼ θὰ σοῦ πῶ, ὅτι ἐδῶ, στὸ ξενοδοχεῖο, δὲν μᾶς παίρνουν γιὰ
παντρεμένους, ἐπειδὴ φιλιόμαστε ὅλη τὴν ὥρα. Καὶ τ' ὅτι καυγαδίζουμε καμιὰ φορὰ, δὲν
ἀλλάζει τὴ γνώμη τους, γιατί καὶ οἱ ἐρωτευμένοι καυγαδίζουν!
ΘΕΚΛΑ: - Ὤ, μὰ γιατί νὰ καυγαδίζουμε; Δὲν μπορεῖς τάχα νὰ εἶσαι τόσο γλυκούλης, ὅ-
πως τώρα; Πές μου, θέλεις; Δὲν θέλεις νὰ εἴμαστε εὐτυχισμένοι;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ἄν θέλω, λέει; Βέβαια. Μὰ...
ΘΕΚΛΑ: - Τί εἶναι πάλι; Ποιός σοῦ ἔβαλε τὴν ἰδέα στὸ κεφάλι νὰ μὴν ξαναζωγραφίσεις;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Τί θὰ πεῖ ποιός; Διαρκῶς ὑποπτεύεσαι κάποιον πίσω ἀπὸ τὴν πλάτη μου,
πίσω ἀπ' τὶς σκέψεις μου. Ζηλεύεις.
ΘΕΚΛΑ: - Ναί, ζηλεύω. Φοβᾶμαι μὴ σὲ πάρουν ἀπὸ μένα.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὅταν ξέρεις πὼς καμιὰ γυναίκα δὲ μπορεῖ νὰ σὲ διώξει ἀπὸ τὴν καρδιά
μου καὶ δὲν μπορῶ νὰ ζήσω χωρὶς ἐσένα;
ΘΕΚΛΑ: - Μά, δὲν φοβᾶμαι τὶς γυναῖκες· οἱ φίλοι σοῦ βάζουν ἰδέες στὸ κεφάλι.
ΑΔΟΛΦΟΣ: (Τὴν παρατηρεῖ). - Τότε, φοβᾶσαι... - φοβᾶσαι τί;
ΘΕΚΛΑ: (Σηκώνεται). - Κάποιος ἦταν ἐδῶ! Ποιός ἦρθε;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Δὲν ὑποφέρεις πιὰ νὰ σὲ κοιτάζω;
ΘΕΚΛΑ: - Ὄχι μ' αὐτὸν τὸν τρόπο! Ποτὲ δὲν μὲ κοιτάζεις ἔτσι.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Καλά, πῶς;
ΘΕΚΛΑ: - Τὸ βλέμμα σου διαπερνᾶ κάτ' ἀπ' τὰ βλέφαρά σου.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Γιὰ νὰ σὲ βλέπω, ναί! Καὶ θά 'θελα νὰ ξέρω πῶς εἶσαι φτιαγμένη ἀπ' τὴν
ἀνάποδη.
ΘΕΚΛΑ: - Σὲ ἱκετεύω, κοίταξε! Δὲν ἔχω τίποτα νὰ κρύψω! Μά, μιλᾶς μ' ἕναν τρόπο ἀλ-
λοιώτικο...μεταχειρίζεσαι κάτι ἆλλες ἐκφράσεις (τὸν κρυφοκοιτάζει), - μιλᾶς σὰν φιλόσοφος,
ἔ; (Πάει κοντά του, ἀπειλητική). - Ποιός ἦρθε νὰ σὲ δεῖ;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὁ γιατρός μου, ἁπλούστατα.
ΘΕΚΛΑ: - Ποιὸς γιατρός;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὁ γιατρὸς ἀπὸ τὸ Στρέμσταντ.
ΘΕΚΛΑ: - Τ' ὄνομά του;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Σένμπεργκ.
ΘΕΚΛΑ: - Τί σοῦ εἶπε;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Εἶπε...μάλιστα...μεταξὺ ἄλλων...πὼς κινδυνεύω νὰ γίνω ἐπιληπτικός.
ΘΕΚΛΑ: - Μεταξύ ἄλλων; Τί ἆλλο εἶπε ἀκόμα;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Κάτι πολὺ δυσάρεστο!
ΘΕΚΛΑ: - Λέγε, τί;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Μᾶς ἀπαγορεύει γιὰ λίγο καιρὸ νὰ ζοῦμε σὰν σύζυγοι.
ΘΕΚΛΑ: - Τὰ βλέπεις! Ἔπρεπε νὰ τό 'χω καταλάβει! Θέλουν νὰ μᾶς χωρίσουν· ἀπὸ και-
ρὸ τὸ εἶχα μυριστεῖ.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Δὲν μπορεῖ νὰ τό 'χες μυριστεῖ, γιατὶ κανένας δὲν ἐπιδίωξε τέτοιο πρᾶγμα.
ΘΕΚΛΑ: - Δὲν μπορεῖ νὰ τό 'χα μυριστεῖ;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Πῶς μποροῦσες ν' ἀνακαλύψεις κάτι ποὺ δὲν ὑπάρχει, ἄν ὁ φόβος δὲν τάρα-
ζε τὴ φαντασία σου καὶ δὲν σ' ἔκανε νὰ δεῖς ἐκεῖνο ποὺ δὲν ὑπῆρξε ποτέ; Τί φοβᾶσαι; Μή-
πως δανειστῶ τὰ μάτια κάποιου ἄλλου καὶ σὲ δῶ ποιά εἶσαι καὶ ὄχι ποιά μοῦ φαίνεσαι ἐμέ-
να πὼς εἶσαι;
ΘΕΚΛΑ: - Πρόσεχε τὴ φαντασία σου, Ἀδόλφε! Ἡ φαντασία εἶναι μὲς τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώ-
που κάτι σὰν ἄγριο ζῶο.
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ποιός σοῦ τό 'μαθε αὐτό; Μήπως τίποτα ἁγνὰ παλληκαράκια στὸ πλοῖο, ἔ;
ΘΕΚΛΑ: (Χωρὶς νὰ τὰ χάνει). - Ἔ, λοιπόν, ναί, πᾶντα κάτι μαθαίνεις ἀπὸ τοὺς νεαρούς!...
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Τοὺς νεαρούς... Βλέπω ἀρχίζουν νὰ σοῦ ἀρέσουν.
ΘΕΚΛΑ: - Ἀνέκαθεν μοῦ ἄρεσαν, γι' αὐτὸ ἄλλωστε καὶ σ' ἀγάπησα ἐσένα. Μήπως αὐτὸ
σοῦ εἶναι δυσάρεστο;
ΑΔΟΛΦΟΣ: - Ὄχι, ἀλλὰ θὰ μ' ἄρεσε νὰ εἶμαι ὁ μόνος.
ΘΕΚΛΑ: (Σὲ τόνο ἀστεῖο, παιγχνιδιάρικο). - Ἡ καρδιά μου εἶναι τόσο πλατειά, βλέπεις, ἀδελ-
φούλη μου, ποὺ χωράει κι' ἄλλους ἐκτὸς ἀπὸ σένα.
ΑΔΟΛΦΟΣ: Ναί, ἀλλὰ ὁ ἀδελφούλης δὲν θέλει νὰ ὑπάρχουν κι' ἆλλοι...
ΘΕΚΛΑ: - Ἔλα κοντὰ στὴν Πουλαδίτσα, γιὰ ἔλα δῶ, νὰ σοῦ τραβήξει τὰ μαλλιὰ γιὰ νὰ
μάθεις νὰ μὴν εἶσαι ζηλόφθονος.
(Ἀκούγονται δύο χτύποι μὲ τὴν καρέκλα ἀπὸ τὸ δωμάτιο τοῦ Γουσταύου).