Η καταστροφή της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας και οι Χριστιανοί.

[Τλαξκαλτέκος]

Οι πληροφορίες προέρχονται από το παλαιό portaaurea.gr που δυστυχώς δεν υπάρχει πλέον. Το άρθρο λεγόταν Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ, ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ και μπορείτε να το δείτε στο μέσον αυτής της σελίδας http://www.ekivolos.gr/H%20bibliothikh% ... dreias.htm ως αναδημοσίευση. Θα βάλω μόνο κάποια στοιχεία που θεωρώ σημαντικά. Όποιος θέλει όμως μπορεί να διαβάσει ολόκληρο ( και τεκμηριωμένο με παραπομπές σε πρωτογενείς πηγές ) το κείμενο στην παραπάνω διεύθυνση.

Στην Αλεξάνδρεια υπήρχαν πολλές βιβλιοθήκες. Οι δύο πιο γνωστές ήταν η α) Βασιλική και β) αυτή του ναού του Σέραπη.

α) Στην Βασιλική Βιβλιοθήκη του Μουσείου υπήρχαν 400.000 τόμοι αρχαιοελληνικών , περσικών , αιγυπτιακών , εβραϊκών και βουδιστικών έργων. Η Βασιλική Βιβλιοθήκη βρισκόταν στην περιοχή του Βρουχείου κα καταστράφηκε το 48 π.Χ. κατά τις επιχειρήσεις του Ιουλίου Καίσαρος στην Αλεξάνδρεια. Ο Σενέκας ( 1ος αι. μ.Χ. ) αναφέρει την καταστροφή 40.000 βιβλίων , ο Γέλλιος ( 2ος αι. μ.Χ. ) και ο Αμμιανός Μαρκελλίνος ( 4ος αι. μ.Χ. ) αναφέρουν την καταστροφή 700.000 βιβλίων και ο Δίων ο Κάσσιος ( 3ος αι. μ.Χ. ) αναφέρει πως τα βιβλία που καταστράφηκαν ήταν αμέτρητα και ανεκτίμητα. Ο Πλούταρχος αναφέρει επίσης την καταστροφή καθώς και την φήμη πως ο Μάρκος Αντώνιος δώρισε στην Κλεοπάτρα 200.000 ρόλους βιβλίων απ' την Βιβλιοθήκη της Περγάμου. Ο Δίων ο Κάσσιος αναφέρει πως ο αυτοκράτορας Καρακάλλας μισούσε τους αριστοτελικούς φιλοσόφους της Αλεξανδρείας τόσο ώστε επιθύμησε να κάψει τα βιβλία τους. Το 272 μ. Χ. κατά τις συγκρούσεις του αυτοκράτορα Αυρηλιανού και της βασίλισσας Ζηνοβίας στην Αλεξάνδρεια, το Μουσείο και η Βιβλιοθήκη ίσως υπέστησαν φθορές ( η περιοχή που βρίσκονταν ερειπώθηκε ) , αλλά δεν αναφέρεται ρητά κάτι τέτοιο στις αρχαίες πηγές. Το 297/8 ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός κατέστειλε μια εξέγερση στην Αλεξάνδρεια, έσφαξε πολλούς κατοίκους και έκαψε πολλά βιβλία (αλ)χημείας σύμφωνα με τον Ιωάννη Μαλάλα ( 6ος αι. ) και το λεξικό Σουίδα ( 10ος αι. ). Τον 4ο αι. μ.Χ. , σύμφωνα με τους Αμμιανό, άγιο Επιφάνειο Σαλαμίνας Κύπρου και Ιερώνυμο, η συνοικία του Βρουχείου ( και συνεπώς η Βασιλική Βιβλιοθήκη ) είχε καταστραφεί και είχαν απομείνει μόνο ερείπια. Ο παγανιστής συγγραφέας Αμμώνιος ( 6ος αι. ) όμως αναφέρει την ύπαρξη της "Μεγάλης Βιβλιοθήκης" της Αλεξανδρείας. Τελευταία πηγή μας για την ( Βασιλική ) Βιβλιοθήκη και την καταστροφή της κατά την αραβική κατάκτηση είναι ο Άραβας ιατρός Αμπντέλ Λατίφ ( 12ος αι. ). Η μαρτυρία του όμως δεν θεωρείται πως ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Το 645 οι Άραβες κατέστρεψαν τα τείχη της Αλεξάνδρειας , έκαψαν εκκλησίες ορθοδόξων και σκότωσαν πολλούς χριστιανούς. Λέγεται μάλιστα πως χρησιμοποίησαν τα βιβλία της Βιβλιοθήκης ως καύσιμο για τα λουτρά. Αυτό ίσως δεν έγινε από μουσουλμανικό σκοταδισμό. Μάλλον ακολουθήθηκε παλαιότερη τοπική συνήθεια. Παλιά αρχεία παπύρων χρησιμοποιούνταν ως καύσιμο για τα λουτρά, όπως οι παλιοί πάπυροι προηγουμένως ανακυκλώνονταν ως ναστοχάρτωση για μούμιες.

β) Η βιβλιοθήκη του Σαραπείου αναφέρεται για πρώτη φορά απ' τον χριστιανό συγγραφέα Τερτυλλιανό το 197 μ.Χ. Πιθανώς δεν στεγαζόταν μέσα στο ναό του Σάραπη , αλλά κοντά στο ναό. Συνεπώς η καταστροφή του ναού το 391 μ.Χ. δεν συνεπάγεται απαραίτητα και καταστροφή της Βιβλιοθήκης. Στην Βιβλιοθήκη του Σαράπειου υπήρχαν 42.000 περίπου τόμοι σύμφωνα με τον Βυζαντινό συγγραφέα του 11ου αι. Τζέτζη.

Βρισκόμαστε τον 4ο αι. μ.Χ. Χριστιανοί και εθνικοί βρίκονται σε διαμάχη στην Αλεξάνδρεια, η οποία φημιζόταν για τις εντάσεις της από την εποχή των Πτολεμαίων. Οι εθνικοί στασιάζουν και επιτίθενται στους χριστιανούς. Αιτία κατά τους χριστιανούς συγγραφείς Σωκράτη , Σωζομενό και Ρουφίνο ήταν πως οι χριστιανοί και ο πατριάρχης Θεόφιλος εξέθεσαν δημόσια ιερά γι' αυτούς αντικείμενα. Κατά τους Σωζομενό και Ρουφίνο , μετά την κατάπαυση των ταραχών, ο αυτοκράτορας έδωσε χάρη στους στασιαστές εθνικούς , καθώς θεώρησε ως μοναδική αιτία της στάσης τους εθνικούς ναούς και τα εθνικά αγάλματα, των οποίων και την καταστροφή διέταξε.

Ο Ρουφίνος ( 4ος αι. ) αναφέρει την καταστροφή του Σαράπειου και θεωρεί υπεύθυνους τους εθνικούς που υποδαύλισαν τους χριστιανούς.

Ο Σωκράτης ο Σχολαστικός ( 4ος - 5ος αι. μ.Χ. ) λέει πως το Σαράπειο καταστράφηκε ( 391 ) κατά διαταγή του αυτοκράτορα και αργότερα μετατράπηκε σε εκκλησία. Συγκεκριμένα ο Θεοδόσιος διέταξε την κατεδάφιση των εθνικών ναών της Αλεξάνδρειας καθιστώντας τον πατριάρχη Θεόφιλο εφαρμοστή της διαταγής αυτής. Ο Θεόφιλος εξέθεσε σε δημόσια θέα τα αντικείμενα των ναών ( π.χ. φαλλούς ) για να γελιοποιήσει την εθνική θρησκεία. Οι εθνικοί , εξαγριωμένοι με την δημόσια έκθεση των ιερών τους αντικειμένων, επιτέθηκαν και σκότωσαν χριστιανούς. Ο ιερέας του Δία Ελλάδιος καυχιόταν ότι είχε σκοτώσει με τα ίδια του τα χέρια εννιά ανθρώπους ( χριστιανούς ). Τότε, από εκδίκηση ο Θεόφιλος και οι χριστιανοί προχώρησαν στην καταστροφή του Σαράπειου.

Ο Σωζομενός ( 5ος αι. ) αναφέρει επίσης την καταστροφή του ναού του Σάραπη. Κατ' αυτόν , ο Θεόφιλος εξέθεσε δημόσια αντικείμενα από έναν ναό του Διονύσου , αλλά δεν αναφέρεται να συμμετέχει στην καταστροφή του Σαράπειου. Οι εθνικοί , στην δημόσια έκθεση των αντικειμένων του ναού του Διονύσου , επιτέθηκαν στους χριστιανούς και οχυρώθηκαν στο Σαράπειο. Τελικά οι ταραχές κόπασαν και ο Θεοδόσιος διέταξε την καταστροφή των ναών στην Αλεξάνδρεια ( γιατί γινόντουσαν αιτία για λαϊκή στάση ), αν και η αρχική διαταγή του για το Σαράπειο ήταν η μετατροπή του σε εκκλησία.

Ο Θεοδώρητος Κύρρου ( 5ος αι. ) αναφέρει την καταστροφή του ναού και του ξύλινου αγάλματος του Σάραπη.

Βλέπουμε ότι κανένας απ' τους παραπάνω χριστιανούς συγγραφείς δεν μιλάει για καταστροφή Βιβλιοθήκης. Αν κατά την καταστροφή του ναού του Σάραπη είχαν καταστραφεί και βιβλία ή βιβλιοθήκη , οι χριστιανοί δεν θα το έκρυβαν. Κι αυτό γιατί οι χριστιανοί της πρωτοβυζαντινής περιόδου τις καταστροφές ειδωλολατρικών αντικειμένων/ναών/αγαλμάτων/βιβλίων τις είχαν για καύχημα. Μάλιστα αποδίδουν σε προηγούμενους από αυτούς χριστιανούς τέτοιες καταστροφές για να τους ... δοξάσουν , αν και σύγχρονες με τους ήρωές τους πηγές δεν κάνουν αναφορά για κάτι τέτοιο - πολλές φορές μάλιστα το αντίθετο !

Ο εθνικός συγγραφέας Ευνάπιος ( 4ος - 5ος αι. ) δεν κάνει καθόλου λόγο για συγκρούσεις χριστιανών και εθνικών. Αναφέρει την καταστροφή του ναού , αλλά όπως και οι παραπάνω 4 χριστιανοί συγγραφείς ( Ρουφίνος, Σωκράτης , Σωζομενός , Θεοδώρητος ) δεν κάνει καθόλου αναφορά σε καταστροφή βιβλιοθήκης ή βιβλίων.

Άλλο ένα πράγμα που πρέπει να προσέξουμε είναι πως κανένας συγγραφέας της εποχής - χριστιανός ή εθνικός - δεν μιλάει για εμπρησμό του ναού του Σέραπη (391) παρά μόνο για καταστροφή ή κατεδάφιση. Άρα αν η Βιβλιοθήκη ήταν μέσα στο ναό δεν κάηκε. Αυτό σημαίνει πως ίσως τα βιβλία μεταφέρθηκαν. Γράφει ο χριστιανός Ορόσιος το 415 μ.Χ. : Στις μέρες μας μπορούμε βέβαια να δούμε [στην Αλεξάνδρεια] ναούς* που διέθεταν κάποτε βιβλιοθήκες , αφού αυτές τις έχουν εκκενώσει κάποιοι από εμάς. Και επ' αυτού δεν χωρεί αμφιβολία. Αυτό σημαίνει πως οι χριστιανοί οικειοποιήθηκαν τα βιβλία των ναών και πιθανότατα κάτι τέτοιο έγινε με την Βιβλιοθήκη του Σεραπείου.

* μη γκρεμισμένους

Σύμφωνα με τον Σωκράτη τον Σχολαστικό το Σαράπειο είχε δηωθεί για πρώτη φορά το 360 μ.Χ. με προτροπή του αρειανιστή επισκόπου Αλεξανδρείας Γεωργίου . Επί βασιλείας Ιουλιανού οι εθνικοί φόνευσαν τον Γεώργιο και ο Ιουλιανός κατέσχεσε την ιδιωτική βιβλιοθήκη του Γεωργίου για λογαριασμό του. Δεν αποκλείεται ο Γεώργιος να είχε προσθέσει στην ιδιωτική του βιβλιοθήκη βιβλία απ' την Βιβλιοθήκη του Σαραπείου.

Αυτά. Σε επόμενες αναρτήσεις θα ακολουθήσουν αποσπάσματα απ' τους συγγραφείς ( Ευνάπιο, Ρουφίνο [ έγραψε στα λατινικά - θα βάλω τη νεοελληνική απόδοση ] , Σωκράτη Σχολαστικό , Σωζομενό και Θεοδώρητο ). Τα κείμενα είναι και αυτά απ' το poraaurea.gr .

[Τλαξκαλτέκος]

Η μαρτυρία του εθνικού Ευνάπιου

Όχι μόνον η λατρεία των Θεών, αλλά και τα οικοδομήματα και όλα έγιναν ακριβώς όπως στους μύθους των ποιητών, τότε που επικράτησαν οι Γίγαντες. Τα ιερά στον Κάνωβο είχαν την ίδια τύχη. Βασιλιάς ήταν τότε ο Θεοδόσιος, και αρχηγός των ανόσιων ο Θεόφιλος, άνθρωπος που έμοιαζε με τον Ευρυμέδοντα,

«που βασίλευε κάποτε στους περήφανους γίγαντες»,

ο Ευάγριος ήταν ο έπαρχος της πόλης, ενώ στον Ρωμανό είχαν ανατεθεί οι στρατιωτικές λεγεώνες της Αιγύπτου. Αυτοί οι άνθρωποι, οχυρωμένοι πίσω από την οργή τους εναντίον των ιερών πέτρινων αγαλμάτων και ξοάνων, ξέσπασαν πάνω σε αυτά τον θυμό τους, χωρίς καν να μιλήσουν για πόλεμο, κατέστρεψαν το Σαραπείο και πολέμησαν τα αναθήματα, κερδίζοντας μια νίκη χωρίς αντιπάλους και αντιμαχίες. Πολέμησαν πραγματικά τόσο γενναία εναντίον των αγαλμάτων και των αναθημάτων, ώστε όχι μόνον τα νίκησαν, αλλά και τα έκλεψαν, και η πολεμική τους τακτική ήταν να κρύβουν τα κλοπιμαία. Μόνον το πάτωμα του Σαραπείου δεν έκλεψαν εξαιτίας του βάρους των λίθων, που δεν μετακινούνταν εύκολα. Οι πολεμοχαρείς και γενναίοι αυτοί άνθρωποι, δείχνοντας τα χέρια τους αλέρωτα από αίμα, όχι όμως και από χρήματα, έλεγαν ότι είχαν νικήσει τους θεούς και λογάριαζαν την ιεροσυλία και την ασέβειά τους για έπαινο.

Έπειτα, εισήγαγαν στους ιερούς τόπου τους λεγόμενους μοναχούς, ανθρώπους στην εμφάνιση, που ζούσαν όμως σαν γουρούνια, που ολοφάνερα πάθαιναν και έκαναν ανεκδιήγητα κακά. Όμως τούτο φαινόταν ευσεβές, δηλαδή η περιφρόνηση του θείου. Οποιοσδήποτε φορούσε τότε μαύρο ένδυμα και του άρεσε να φέρεται απρεπώς δημοσίως είχε τυραννική εξουσία. Σε τέτοιο σημείο αρετής έφθασε η ανθρωπότητα. Αυτά τα αναφέρω όμως και στα συγγράμματά μου της γενικής ιστορίας. Τοποθέτησαν, λοιπόν, αυτούς του μοναχούς στον Κάνωβο και καταδίκασαν το ανθρώπινο γένος στην λατρεία των δουλοπρεπών και ανέντιμων, αντί των νοητών θεών. Συγκέντρωναν τα οστά και τα κρανία όσων θανατώθηκαν εξαιτίας των πολλών αμαρτημάτων τους, εκείνων, δηλαδή, που καταδίκαζε το δικαστήριο της πόλης. Τους αναδείκνυαν θεούς, κυλιούνταν μέσα στα οστά τους και θεωρούσαν πώς γίνονταν καλλίτεροι οι ίδιοι με το να μολύνονται στους τάφους τους. Μερικοί ονομάζονταν μάρτυρες, διάκονοι και πρεσβευτές των παρακλήσεων προς του θεούς, ανδράποδα που πρόσφεραν κακές υπηρεσίες, καταχτυπημένοι από τα μαστίγια, που έφεραν πάνω στα είδωλά τους τις πληγές της εξαχρειώσεως. Όμως η γη τέτοιους θεούς παρουσιάζει.

https://hellenictheologyandplatonicphil ... %BF%CF%82/

Η μαρτυρία του Θεοδώρητου Κύρρου

Αυτός [ο Θεόφιλος] ελευθέρωσε την Αλεξάνδρεια από την πλάνη των ειδώλων. Όχι μόνο ανέσπασε από τα βάθρα τους τα είδωλα των ναών, αλλά και εξέθεσε τα τεχνάσματα των ιερέων με τα οποία εξαπατούσαν τον κόσμο. Αυτοί κατασκεύαζαν αγάλματα από μπρούντζο και ξύλο κούφια από μέσα τους και είχαν την πίσω όψη τους στους τοίχους του ναού αφήνοντας στο σημείο αυτό του τοίχου ανοίγματα που δεν φαίνονταν από τον κόσμο. Τότε, ερχόμενοι από μυστικές οδούς έμπαιναν στα αγάλματα, και μέσα από αυτά μίλαγαν στον κόσμο, ο οποίος πιανόμενος κορόιδο υπάκουε. Αυτά τα τεχνάσματα κατέλυσε ο σοφότατος αρχιερέας εκθέτοντάς τα δημόσια. Όταν μπήκε στον ναό του Σάραπη, ο οποίος, όπως έλεγαν μερικοί ήταν ο μέγιστος και κάλλιστος στον κόσμο, είδε το παμμεγέθες ξόανο, το οποίο τρόμαζε τους θεατές με το μέγεθός του. Υπήρχε επίσης φήμη ότι εάν κανείς το πλησίαζε, θα γινόταν σεισμός και όλοι οι άνθρωποι θα σκοτώνονταν. Αλλά ο επίσκοπος θεωρώντας τις φήμες αυτές παραληρήματα γριών που είχαν μεθύσει, διέταξε κάποιον που είχε μαζί του πέλεκυ να τον ρίξει κατά του αγάλματος. Εκείνος υπάκουσε και τότε όλος ο κόσμος εβόησε φοβούμενος την φημολογούμενη καταστροφή. Αλλά δεχόμενος ο Σάραπης το πλήγμα ούτε πόνεσε, αφού ήταν ξύλινος, ούτε άφησε φωνή, αφού ήταν άψυχος. Επειδή κόπηκε το κεφάλι του αγάλματος, ποντίκια βγήκαν και έτρεχαν, γιατί ο αιγυπτιακός θεός ήταν κατοικία ποντικών. Ο Σάραπης διαμελίστηκε σε μικρά κομμάτια τα οποία παραδόθηκαν στις φλόγες, ενώ η κεφαλή μεταφέρθηκε σε όλη την Αλεξάνδρεια, για να βλέπουν οι λάτρεις του Σάραπη και να γελάσουν με την αδυναμία αυτού τον οποίον προσκυνούσαν.

portaaurea.gr

[Τλαξκαλτέκος]

Η μαρτυρία του Σωκράτη του Σχολαστικού

Κατά παράκληση του επισκόπου Αλεξανδρείας Θεοφίλου, ο αυτοκράτορας εξέδωσε διαταγή κατεδάφισης των εθνικών ναών της πόλης. Πρόσταξε η διαταγή να εκτελεσθεί από τον Θεόφιλο. Ο Θεόφιλος χλεύασε τα μυστήρια των εθνικών. Καθάρισε το εσωτερικό του Μιθραίου. Έπειτα κατέστρεψε το Σαράπειο και εξέθεσε σε δημόσια θέα τα τεκμήρια των αιματηρών μυστηρίων του Μιθραίου. Παρουσίασε επίσης τα αντίστοιχα του Σαράπειου και διέταξε να εκτεθούν οι φαλλοί που υπήρχαν σε αυτό στη μέση της αγοράς. (...) Τότε οι εθνικοί της Αλεξάνδρειας επιτέθηκαν κατά των χριστιανών και σκότωναν όποιον έβρισκαν μπροστά τους. (...) Από τους εθνικούς σκοτώθηκαν λίγοι , ενώ από τους χριστιανούς πάρα πολλοί. (...) Ο ναός του Σάραπη απογυμνώθηκε και κατεδαφίστηκε.

Η μαρτυρία του Σωζομενού

Ο Θεόφιλος προκειμένου να γελοιοποιήσει τα μυστήρια των εθνικών (...) έκανε δημόσια επίδειξη των αντικειμένων των φαλλών και οποιουδήποτε άλλου πράγματος που βρήκε στα άδυτα ενός ιερού του Διονύσου. (...) Οι εθνικοί σκότωσαν και τραυμάτισαν διάφορους χριστιανούς κι έπειτα κατέλαβαν το Σεράπειον (...) μετατρέποντας το σε κάστρο. Εκεί συνέλαβαν πολλούς χριστιανούς και τους βασάνιζαν και τους ανάγκαζαν να θυσιάσουν. Όσοι χριστιανοί αρνούνταν , ανασκολοπίζονταν, και τα κόκαλα των ποδιών τους σπάζονταν ή εκτελούνταν με άλλον τρόπο. Όσο κρατούσε η στάση οι άρχοντες πήγαν εκεί και θύμιζαν σε αυτούς τους νόμους, να πάψουν την στάση και να παραδώσουν το Σαράπειο. (...) Επειδή δεν κατάφεραν τίποτα, μήνυσαν στον βασιλιά τα γεγονότα. Οι έγκλειστοι στο Σεράπειο προετοιμάστηκαν για μεγαλύτερη αντίσταση από φόβο για όσα είχαν τολμήσει. Κάποιος Ολύμπιος, ο οποίος είχε αμφίεση φιλοσόφου , τους είπε ότι πρέπει να πεθάνουν παρά να αμελήσουν τους θεούς των πατέρων τους. Βλέποντας ότι είχαν απογοητευθεί από την καταστροφή των αγαλμάτων , τους διαβεβαίωσε ότι αυτή δεν ήταν αρκετή για να τους κάνει να εγκαταλείψουν τη θρησκεία τους, διότι τα αγάλματα είχαν κατασκευαστεί από φθαρτά υλικά, και ήταν εικόνες, και γι' αυτό θα καταστρέφονταν , ενώ οι δυνάμεις που είχαν κατοικήσει σε αυτά, είχαν πετάξει προς τον ουρανό. Με τέτοια επιχειρήματα κρατούσε τους εθνικούς μαζί του στο Σεράπιο. (...) Ο βασιλιάς διέταξε την κατεδάφιση των ναών της Αλεξάνδρειας ως αιτίους της στάσης. Όσοι ήταν στο Σεράπειο (...) έφυγαν. (...) Ο ναός κατεδαφίστηκε. (...) Το Σεράπειο μετά από λίγο μετατράπηκε σε εκκλησία.

[Τλαξκαλτέκος]

Η μαρτυρία του Ρουφίνου

Υπήρχε μια βασιλική που ανήκε στο Δημόσιο, πολύ παλιά και αρκετά παραμελημένη. Ο αυτοκράτωρ Κωνστάντιος , όπως λέγεται, την είχε δώσει στους επισκόπους που δημόσια ασπάζονταν την διεστραμμένη πίστη του*. Λόγω έλλειψης επισκευής για αρκετό διάστημα, μόνο οι τοίχοι της είχαν μείνει άθικτοι. Ο τοτεινός επίσκοπος ζήτησε από τον αυτοκράτορα την βασιλική αυτή επειδή ο αριθμός των πιστών αυξάνονταν , και γι' αυτό έπρεπε να αυξηθεί και ο αριθμός των χώρων προσευχής. Όταν δόθηκε η βασιλική στον επίσκοπο και άρχισε η ανακαίνιση , ανακαλύφθηκαν , ας πούμε, άδυτα κρυμμένα στο μέρος εκείνο, κάτω από το έδαφος. Αυτά ήταν περισσότερο κατάλληλα για ληστές κι εγκληματίες παρά για τελετές. Μετά , οι εθνικοί, που είδαν ότι τα κρυφά αναχωρητήρια του εγκλήματος και τα άδυτα της ντροπής είχαν ανακαλυφθεί, επειδή το βρήκαν μη ανεκτό να εκτίθενται τα κακά που καλύπτονταν για τόσους αιώνες από το σκοτάδι , ωσάν να είχαν πιει το δηλητήριο των φιδιών, άρχισαν να τρελαίνονται και να μαίνονται δημόσια. Αμέσως φωνάζοντας και στασιάζοντας , όπως ήταν συνήθειό τους, πάσχιζαν να πετύχουν στη στάση με τη βία και το σπαθί. Αμφότερες οι κοινότητες αψιμαχούσαν συχνά στους μεγάλους δημόσιους δρόμους και συναντιόντουσαν ωσάν σε πόλεμο. Η πλευρά μας , αν και υπέρτερη σε αριθμούς και δύναμη , εξαιτίας της αυτοσυγκράτησης της θρησκείας της , ήταν λιγότερο άγρια. Έτσι, πολύ συχνά , όταν πολλοί από τους δικούς μας τραυματίζονταν και μερικοί ακόμη και σκοτώνονταν , οι εθνικοί έφευγαν στο ναό ως φρούριο. Και παίρνοντας μαζί τους αρκετούς χριστιανούς ως ομήρους , τους ανάγκαζαν να θυσιάζουν στους βωμούς. Όσοι αρνούνταν βασανίζονταν με νέα και εκλεκτά βασανιστήρια και φονεύονταν. (...) Η κατάσταση αναφέρθηκε στον αυτοκράτορα . (...) Τελικά ένας μεγάλος αριθμός [ εθνικών ], καταδικάζοντας τα ψέματα [ τις ιεροσυλίες και τις ξεδιάντροπες απάτες ] και αποκαλύπτοντας τα εγκλήματα [ των αντικειμένων του ναού που αποκαλύφθηκαν και εκτέθηκαν δημόσια ] , αποδέχθηκαν την πίστη στον Χριστό και τη λατρεία της αληθινής θρησκείας. Τα πάντα [ λημέρια της κακίας , τύμβοι της ακολασίας και εθνικοί ναοί ] καταστράφηκαν και κατεδαφίστηκαν. (...) Κατασκευάστηκαν υψηλές εκκλησίες του αληθινού Θεού. (...) Στο μνήμα [ = ναό ] του Σάραπη (...) χτίστηκε (...) μια εκκλησία.

* Ο Κωνστάντιος ήταν αρειανιστής ενώ ο Ρουφίνος ορθόδοξος.

[Χρίστος Έλ]

Απορία. Η επιδρομή μωαμεθανων, Τζένγκις Χαν δεν προκάλεσε τίποτα;
Όλα οι χριστιανοί τα κάνανε;

[nemo]

Απορία. Η επιδρομή μωαμεθανων, Τζένγκις Χαν δεν προκάλεσε τίποτα;
Όλα οι χριστιανοί τα κάνανε;

οι καταστροφες εκατέρωθεν δεν ειχαν να κανουν με την πιστη αλλα με τις προσωπικες διενεξεις για τον ελεγχο
της εξουσιας και πολλοι αρχαιοι ναοι γκρεμίστηκαν λογω παλαιοτητας και σεισμους

[Τλαξκαλτέκος]

Απορία. Η επιδρομή μωαμεθανων, Τζένγκις Χαν δεν προκάλεσε τίποτα;
Όλα οι χριστιανοί τα κάνανε;

Στην Μεγάλη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας ούτε οι χριστιανοί ούτε ο Τζένγκις Χαν. Απ' ότι φαίνεται απ' τις πηγές οι Ρωμαίοι κατά την διάρκεια των πολέμων τους. Όχι πως ο στόχος τους ήταν η Βιβλιοθήκη , αλλά όταν μια πόλη καταστρέφεται , η καταστροφή συμπαρασύρει όλα τα κτίρια.

[Τλαξκαλτέκος]

Κύριλλος - Υπατία

Μερικά σχετικά με την ιστορία. Η Υπατία ( 370 - 415 ) ήταν Αλεξανδρινή νεοπλατωνική φιλόσοφος και μαθηματικός. Κόρη του μαθηματικού και φιλοσόφου Θέωνος. Έζησε , δίδαξε και έδρασε στην Αλεξάνδρεια. Στην Αλεξάνδρεια συγκρούονταν χριστιανοί , Ιουδαίοι και εθνικοί. Ο πατριάρχης Κύριλλος είχε έρθει σε ρήξη με τον έπαρχο Ορέστη. Ο τελευταίος , αν και είχε γίνει χριστιανός , κατηγορείτο ως ειδωλολάτρης ( ή αιρετικός ). Ο Κύριλλος ήταν πολύ δραστήριος. Αντιμετώπισε τους αιρετικούς Νοβατιανούς , τους εθνικούς και τους Ιουδαίους. Οι τελευταίοι έσφαξαν χριστιανούς και ο Κύριλλος τους εξεδίωξε . Στις συγκρούσεις αυτές ο Ορέστης δεν υποστήριζε την χριστιανική πλευρά. Η Υπατία και ο έπαρχος Ορέστης τα λέγανε καλά και οι χριστιανοί πίστευαν πως η Υπατία ήταν αυτή που δεν άφηνε τον Ορέστη να συμφιλιωθεί με τον Κύριλλο. Ήταν μια μάγισσα που απέτρεπε τον έπαρχο να πηγαίνει στην εκκλησία. Ο Ορέστης διέταξε να τιμωρηθεί δημόσια ένας φίλος του Κυρίλλου ονόματι Ιέραξ και οι χριστιανοί λιθοβόλησαν τον Ορέστη. Έπειτα ο Ορέστης θανάτωσε τον Αμμώνιο , έναν από αυτούς που τον λιθοβόλησαν . Ο Κύριλλος θέλησε να ανακηρύξει τον Αμμώνιο μάρτυρα/άγιο , αλλά οι χριστιανοί δεν το ενέκριναν γιατί θεώρησαν πως ο Αμμώνιος είχε αντιδράσει υπερβολικά βίαια. Για να μην τα πολυλογούμε μια ομάδα χριστιανών θεώρησε πως η Υπατία ήταν αυτή που υποκινούσε τον Ορέστη. Με αρχηγό τον αναγνώστη Πέτρο την λιντσάρισαν , την κατακρεούργησαν , την διαμέλισαν και ό,τι απέμεινε απ' το σώμα της το έκαψαν. Ηθικός αυτουργός για κάποιους ήταν ο πατριάρχης Κύριλλος ( βλ. παρακάτω Σούδα ). Για κάποιους άλλους , όπως ο Σωκράτης ο Σχολαστικός , δεν αναφέρεται ο Κύριλλος ως υπεύθυνος , εντούτοις ο φόνος της Υπατίας ήταν για τον Κύριλλο και την Εκκλησία της Αλεξάνδρειας μῶμος ( = όνειδος , μομφή , ντροπή , ψόγος , κατάκριση ). Τοῦτο οὐ μικρὸν μῶμον Κυρίλλῳ καὶ τῇ Ἀλεξανδρέων ἐκκλησίᾳ εἰργάσατο· ἀλλότριον γὰρ παντελῶς τῶν φρονούντων τὰ Χριστοῦ φόνοι καὶ μάχαι καὶ τὰ τούτοις παραπλήσια. ( Αυτός ο φόνος δεν ήταν μικρός ψόγος για τον Κύριλλο και την Εκκλησία των Αλεξανδρέων. Παντελώς διαφορετικά με τα φρονήματα των χριστιανών είναι οι φόνοι , οι μάχες και τα παρόμοια. ) Εξάλλου, μια φορά που ο Κύριλλος έλειπε απ' την Αλεξάνδρεια , οι χριστιανικές μάζες έγιναν τόσο ασυγκράτητες , που οι ίδιοι οι αντίπαλοί τους ζητούσαν από τον έπαρχο να επανέλθει ο Κύριλλος στην πόλη προκειμένου να τους συγκρατήσει.

Ανάμεσα στους μαθητές της Υπατίας ήταν και ο Συνέσιος ο Κυρηναίος ( Κυρήνη 370/375 - Πτολεμαΐδα 413/414 ), μετέπειτα επίσκοπος Πτολεμαΐδος ( 410 - 414 ), και ο αδελφός του Ευόπτιος . Ο Συνέσιος ήταν νεοπλατωνικός φιλόσοφος. Καταγόταν από πλούσια ειδωλολατρική οικογένεια, απογόνους των Ηρακλειδών. Ο Συνέσιος ασπάστηκε τον χριστιανισμό. Το 403 νυμφεύθηκε στην Αλεξάνδρεια μια χριστιανή. Ο πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόφιλος ( θείος και προκάτοχος του Κυρίλλου ) ευλόγησε τον γάμο , αν και ο Συνέσιος δεν είχε βαπτιστεί ακόμη χριστιανός ! Μετά τον θάνατο του επισκόπου Πτολεμαϊδος ο λαός ζήτησε ως διάδοχό του τον Συνέσιο ( 409 ). Ο Θεόφιλος αποδέχτηκε την επιθυμία του λαού , όχι όμως και ο Συνέσιος. Ο Συνέσιος δεν αποδεχόταν όλες ιδέες του χριστιανισμού. Π.χ. δεν πίστευε στην ανάσταση των σωμάτων. Ακόμη δήλωσε στον Θεόφιλο πως δεν ήθελε να εγκαταλείψει την χριστιανή σύζυγό του. Ο Θεόφιλος τον καθησύχασε πως μπορεί να διατηρήσει τον γάμο του και τις φιλοσοφικές του ιδέες , αρκεί τις τελευταίες να μην τις διδάσκει δημοσίως. Τότε ο Συνέσιος δέχτηκε .

Ας δούμε τις πηγές σχετικά με τον φόνο της Υπατίας .

O Σωκράτης ο Σχολαστικός ( 5ος αι. , συμπαθούσε ίσως την αίρεση των Νοβατιανών ) , η πιο κοντινή πηγή στα γεγονότα :

Περὶ Ὑπατίας τῆς φιλοσόφου. Ἦν τις γυνὴ ἐν τῇ Ἀλεξανδρείᾳ, τοὔνομα Ὑπατία· αὕτη Θέωνος μὲν τοῦ φιλοσόφου θυγάτηρ ἦν· ἐπὶ τοσοῦτον δὲ προὔβη παιδείας, ὡς ὑπερακοντίσαι τοὺς κατ' αὐτὴν φιλοσόφους, τὴν δὲ Πλατωνικὴν ἀπὸ Πλωτίνου καταγομένην διατριβὴν διαδέξασθαι, καὶ πάντα τὰ φιλόσοφα μαθήματα τοῖς βουλομένοις ἐκτίθεσθαι· διὸ καὶ οἱ πανταχόθεν φιλοσοφεῖν βουλόμενοι κατέτρεχον παρ' αὐτήν. ∆ιὰ τὴν προσοῦσαν αὐτῇ ἐκ τῆς παιδεύσεως σεμνὴν παρρησίαν καὶ τοῖς ἄρχουσι σωφρόνως εἰς πρόσωπον ἤρχετο· καὶ οὐκ ἦν τις αἰσχύνη ἐν μέσῳ ἀνδρῶν παρεῖναι αὐτήν· πάντες γὰρ δι' ὑπερβάλλουσαν σωφροσύνην πλέον αὐτὴν ᾐδοῦντο καὶ κατεπλήττοντο. Κατὰ δὴ ταύτης τότε ὁ φθόνος ὡπλίσατο· ἐπεὶ γὰρ συνετύγχανε συχνότερον τῷ Ὀρέστῃ, διαβολὴν τοῦτ' ἐκίνησε κατ' αὐτῆς παρὰ τῷ τῆς ἐκκλησίας λαῷ, ὡς ἄρα εἴη αὕτη ἡ μὴ συγχωροῦσα τὸν Ὀρέστην εἰς φιλίαν τῷ ἐπισκόπῳ συμβῆναι. Καὶ δὴ συμφρονήσαντες ἄνδρες τὸ φρόνημα ἔνθερμοι, ὧν ἡγεῖτο Πέτρος τις ἀναγνώστης, ἐπιτηροῦσι τὴν ἄνθρωπον ἐπανιοῦσαν ἐπὶ οἰκίαν ποθέν· καὶ ἐκ τοῦ δίφρου ἐκβαλόντες, ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν ᾗ ἐπώνυμον Καισάριον συνέλκουσιν, ἀποδύσαντές τε τὴν ἐσθῆτα ὀστράκοις ἀνεῖλον· καὶ μεληδὸν διασπάσαντες, ἐπὶ τὸν καλούμενον Κιναρῶνα τὰ μέλη συνάραντες πυρὶ κατηνάλωσαν. Τοῦτο οὐ μικρὸν μῶμον Κυρίλλῳ καὶ τῇ Ἀλεξανδρέων ἐκκλησίᾳ εἰργάσατο· ἀλλότριον γὰρ παντελῶς τῶν φρονούντων τὰ Χριστοῦ φόνοι καὶ μάχαι καὶ τὰ τούτοις παραπλήσια. Καὶ ταῦτα πέπρακται τῷ τετάρτῳ ἔτει τῆς Κυρίλλου ἐπισκοπῆς, ἐν ὑπατείᾳ Ὁνωρίου τὸ δέκατον, καὶ Θεοδοσίου τὸ ἕκτον, ἐν μηνὶ Μαρτίῳ, νηστειῶν οὐσῶν.



Ο αρειανστής Φιλοστόργιος ( 5ος αι. ) βρίσκει την ευκαιρία να κατηγορήσει γενικά τους ορθοδόξους :

Ὅτι οὗτος Ὑπατίαν τὴν Θέωνος θυγατέρα παρὰ μὲν τοῦ πατρὸς ἐξασκῆσαι λέγει τὰ μαθήματα· πολλῷ δὲ κρείττω γενέσθαι τοῦ διδασκάλου, καὶ μάλιστά γε περὶ τὴν ἀστροθεάμονα τέχνην, καὶ καθηγήσασθαι δὲ πολλῶν ἐν τοῖς μαθήμασιν. λέγει δ' ὁ δυσσεβὴς Θεοδοσίου τοῦ νέου βασιλεύοντος διασπασθῆναι τὸ γύναιον ὑπὸ τῶν τὸ ὁμοούσιον πρεσβευόντων.

Ο μονοφυσιτίζων Ιωάννης Μαλάλας ( 6ος αι. ) :

Ὁ δὲ βασιλεὺς Θεοδόσιος ἐν τοῖς αὐτοῖς χρόνοις ἔκτισε τὴν μεγάλην ἐκκλησίαν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ· ἥτις λέγεται ἕως τοῦ νῦν ἡ Θεοδοσίου· ἐφίλει γὰρ Κύριλλον τὸν ἐπίσκοπον Ἀλεξανδρείας. Κατ' ἐκεῖνον δὲ τὸν καιρὸν παῤῥησίαν λαβόντες ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου οἱ Ἀλεξανδρεῖς ἔκαυσαν φρυγάνοις αὐθεντήσαντες Ὑπατίαν τὴν περιβόητον φιλόσοφον, περὶ ἧς μεγάλα ἐφέρετο· ἦν δὲ παλαιὰ γυνή.

Ο μονοφυσίτης ( Κόπτης ) Ιωάννης ο Νίκιος ( 7ος αι. ) λέει την Υπατία μάγισσα και σατανίστρια και με λίγα λόγια τα 'θελε και τα 'παθε :

AND IN THOSE DAYS there appeared in Alexandria a female philosopher, a pagan named Hypatia, and she was devoted at all times to magic, astrolabes and instruments of music, and she beguiled many people through (her) Satanic wiles. And the governor of the city honored her exceedingly; for she had beguiled him through her magic. And he ceased attending church as had been his custom. But he went once under circumstances of danger. And he not only did this, but he drew many believers to her, and he himself received the unbelievers at his house. And on a certain day when they were making merry over a theatrical exhibition connected with dancers, the governor of the city published (an edict) regarding the public exhibitions in the city of Alexandria: and all the inhabitants of the city had assembled there (in the theater). Now Cyril, who had been appointed patriarch after Theophilus, was eager to gain exact intelligence regarding this edict. And there was a man named Hierax, a Christian possessing understanding and intelligence who used to mock the pagans but was a devoted adherent of the illustrious Father the patriarch and was obedient to his monitions. He was also well versed in the Christian faith. (Now this man attended the theater to learn the nature of this edict.) But when the Jews saw him in the theater they cried out and said: "This man has not come with any good purpose, but only to provoke an uproar." And Orestes the prefect was displeased with the children of the holy church, and Hierax was seized and subjected to punishment publicly in the theater, although he was wholly guiltless. And Cyril was wroth with the governor of the city for so doing, and likewise for his putting to death an illustrious monk of the convent of Pernodj [1] named Ammonius, and other monks (also). And when the chief magistrate [2] of the city heard this, he sent word to the Jews as follows: "Cease your hostilities against the Christians." But they refused to hearken to what they heard; for they gloried in the support of the prefect who was with them, and so they added outrage to outrage and plotted a massacre through a treacherous device. And they posted beside them at night in all the streets of the city certain men, while others cried out and said: "The church of the apostolic Athanasius is on fire: come to its succour, all ye Christians." And the Christians on hearing their cry came fourth quite ignorant of the treachery of the Jews. And when the Christians came forth, the Jews arose and wickedly massacred the Christians and shed the blood of many, guiltless though they were. And in the morning, when the surviving Christians heard of the wicked deed which the Jews had wrought, they betook themselves to the patriarch. And the Christians mustered all together and went and marched in wrath to the synagogues of the Jews and took possession of them, and purified them and converted them into churches. And one of them they named after the name of St. George. And as for the Jewish assassins they expelled them from the city, and pillaged all their possessions and drove them forth wholly despoiled, and Orestes the prefect was unable to render them any help. And thereafter a multitude of believers in God arose under the guidance of Peter the magistrate -- now this Peter was a perfect believer in all respects in Jesus Christ -- and they proceeded to seek for the pagan woman who had beguiled the people of the city and the prefect through her enchantments. And when they learnt the place where she was, they proceeded to her and found her seated on a (lofty) chair; and having made her descend they dragged her along till they brought her to the great church, named Caesarion. Now this was in the days of the fast. And they tore off her clothing and dragged her [till they brought her] through the streets of the city till she died. And they carried her to a place named Cinaron, and they burned her body with fire. And all the people surrounded the patriarch Cyril and named him "the new Theophilus"; for he had destroyed the last remains of idolatry in the city.

Notes

1. The Coptic word for the desert of Nitria.

2. This is apparently wrong. It should be "Cyril."

http://www.faculty.umb.edu/gary_zabel/C ... -john.html

Ο Θεοφάνης ο Ομολογητής ( 9ος αι. ) στην Χρονογραφία του αναφέρει μόνο πως την σκότωσαν κάποιοι :

Τούτῳ τῷ ἔτει Ὑπατίαν τὴν φιλόσοφον, θυγατέρα Θέωνος τοῦ φιλοσόφου, βιαίῳ θανάτῳ τινὲς ἀνεῖλον .

Το Λεξικό Σούδα ( 10ος αι. ) βασίζεται σε έναν από τους τελευταίους εθνικούς φιλοσόφους , τον Δαμάσκιο ( 6ος αι. ). Υπεύθυνος μπορει να ήταν ο Κύριλλος , μπορεί όμως και οχι , αφού οι Αλεξανδρινοί ήταν πάντοτε θρασύτατοι στασιαστές και είχαν κάνει τα ίδια σε κάποιους χριστιανούς επισκόπους , τον Γεώργιο και τον Ποστέριο. Για την Υπατία λέει πως κάποτε ένας απ' τους μαθητές της την ερωτεύτηκε, αλλά αυτή τον απέκρουσε πετώντας του μπροστά του τα κουρέλια που χρησιμοποιούσε για να συγκρατούν την περίοδό της. Του είπε "Με αυτό είσαι ερωτευμένος. Δεν υπάρχει ομορφιά σε αυτό." Κατά τον Δαμάσκιο ο Κύριλλος την φθόνησε για το πλήθος των μαθητών της και σχεδίασε τον θάνατό της . Την σκότωσαν άνθρωποι που δεν φοβούνταν ούτε τους θεούς ούτε τους ανθρώπους και έφεραν μεγάλη ντροπή στην πατρίδα τους. Γράφει το Λεξικό :

Ὑπατία: ἡ Θέωνος τοῦ γεωμέτρου θυγάτηρ, τοῦ Ἀλεξανδρέως φιλοσόφου, καὶ αὐτὴ φιλόσοφος καὶ πολλοῖς γνώριμος: γυνὴ Ἰσιδώρου τοῦ φιλοσόφου. ἤκμασεν ἐπὶ τῆς βασιλείας Ἀρκαδίου. ἔγραψεν ὑπόμνημα εἰς Διόφαντον, τὸν ἀστρονομικὸν Κανόνα, εἰς τὰ Κωνικὰ Ἀπολλωνίου ὑπόμνημα. αὕτη διεσπάσθη παρὰ τῶν Ἀλεξανδρέων, καὶ τὸ σῶμα αὐτῆς ἐνυβρισθὲν καθ' ὅλην τὴν πόλιν διεσπάρη. τοῦτο δὲ πέπονθε διὰ φθόνον καὶ τὴν ὑπερβάλλουσαν σοφίαν, καὶ μάλιστα εἰς τὰ περὶ ἀστρονομίαν: ὡς μέν τινες ὑπὸ Κυρίλλου, ὡς δέ τινες διὰ τὸ ἔμφυτον τῶν Ἀλεξανδρέων θράσος καὶ στασιῶδες. πολλοῖς γὰρ καὶ τῶν κατ' αὐτοὺς ἐπισκόπων τοῦτο ἐποίησαν: τὸν Γεώργιον σκόπει καὶ τὸν Προτέριον. Περὶ Ὑπατίας τῆς φιλοσόφου. ἀπόδειξις, ὡς στασιώδεις οἱ Ἀλεξανδρεῖς. αὕτη ἐν Ἀλεξανδρείᾳ καὶ ἐγεννήθη καὶ ἀνετράφη καὶ ἐπαιδεύθη. τὴν δὲ φύσιν γενναιοτέρα τοῦ πατρὸς οὖσα οὐκ ἠρκέσθη τοῖς διὰ τῶν μαθημάτων παιδεύμασιν ὑπὸ τῷ πατρί, ἀλλὰ καὶ φιλοσοφίας ἥψατο τῆς ἄλλης οὐκ ἀγεννῶς, περιβαλλομένη δὲ τρίβωνα ἡ γυνὴ καὶ διὰ μέσου τοῦ ἄστεος ποιουμένη τὰς προόδους ἐξηγεῖτο δημοσίᾳ τοῖς ἀκροᾶσθαι βουλομένοις ἢ τὸν Πλάτωνα ἢ τὸν Ἀριστοτέλην ἢ ἄλλου ὅτου δὴ τῶν φιλοσόφων. πρὸς δὲ τῷ διδασκαλικῷ καὶ ἐπ' ἄκρον ἀναβᾶσα τῆς πρακτικῆς ἀρετῆς, δικαία τε καὶ σώφρων γεγονυῖα, διετέλει παρθένος, οὕτω σφόδρα καλή τε οὖσα καὶ εὐειδής, ὥστε καὶ ἐρασθῆναί τινα αὐτῆς τῶν προσφοιτώντων. ὁ δὲ οὐχ οἷός τε ἦν κρατεῖν τοῦ ἔρωτος, ἀλλ' αἴσθησιν ἠδὴ παρείχετο καὶ αὐτῇ τοῦ παθήματος. οἱ μὲν οὖν ἀπαίδευτοι λόγοι φασί, διὰ μουσικῆς αὐτὸν ἀπαλλάξαι τῆς νόσου τὴν Ὑπατίαν: ἡ δὲ ἀλήθεια διαγγέλλει πάλαι μὲν διεφθορέναι τὰ μουσικῆς, αὐτὴν δὲ προενεγκαμένην τι τῶν γυναικείων ῥακῶν αὐτοῦ βαλλομένην καὶ τὸ σύμβολον ἐπιδείξασαν τῆς ἀκαθάρτου γενέσεως, τούτου μέντοι, φάναι, ἐρᾷς, ὦ νεανίσκε, καλοῦ δὲ οὐδενός, τὸν δὲ ὑπ' αἰσχύνης καὶ θάμβους τῆς ἀσχήμονος ἐπιδείξεως διατραπῆναί τε τὴν ψυχὴν καὶ διατεθῆναι σωφρονέστερον. οὕτω δὲ ἔχουσαν τὴν Ὑπατίαν, ἔν τε τοῖς λόγοις οὖσαν ἐντρεχῆ καὶ διαλεκτικὴν ἔν τε τοῖς ἔργοις ἔμφρονά τε καὶ πολιτικήν, ἥ τε ἄλλη πόλις εἰκότως ἠσπάζετό τε καὶ προσεκύνει διαφερόντως, οἵ τε ἄρχον- τες ἀεὶ προχειριζόμενοι τῆς πόλεως ἐφοίτων πρῶτοι πρὸς αὐτήν, ὡς καὶ Ἀθήνησι διετέλει γινόμενον. εἰ γὰρ καὶ τὸ πρᾶγμα ἀπόλωλεν, ἀλλὰ τό γε ὄνομα φιλοσοφίας ἔτι μεγαλοπρεπές τε καὶ ἀξιάγαστον εἶναι ἐδόκει τοῖς μεταχειριζομένοις τὰ πρῶτα τῆς πολιτείας. ἤδη γοῦν ποτε συνέβη τὸν ἐπισκοποῦντα τὴν ἀντικειμένην αἵρεσιν Κύριλλον, παριόντα διὰ τοῦ οἴκου τῆς Ὑπατίας, ἰδεῖν πολὺν ὠθισμὸν ὄντα πρὸς ταῖς θύραις, ἐπιμὶξ ἀνδρῶν τε καὶ ἵππων, τῶν μὲν προσιόντων, τῶν δὲ ἀπιόντων, τῶν δὲ καὶ προσισταμένων. ἐρωτήσαντα δὲ ὅ τι εἴη τὸ πλῆθος καὶ περὶ οὗ κατὰ τὴν οἰκίαν ὁ θόρυβος, ἀκοῦσαι παρὰ τῶν ἑπομένων, ὅτι προσαγορεύοιτο νῦν ἡ φιλόσοφος Ὑπατία καὶ ἐκείνης εἶναι τὴν οἰκίαν. μαθόντα δὴ οὕτω δηχθῆναι τὴν ψυχήν, ὥστε φόνον αὐτῇ ταχέως ἐπιβουλεῦσαι, πάντων φόνων ἀνοσιώτατον. προελθούσῃ γὰρ κατὰ τὸ εἰωθὸς ἐπιθέμενοι πολλοὶ ἀθρόοι θηριώδεις ἄνθρωποι, ὡς ἀληθῶς σχέτλιοι, οὔτε θεῶν ὄπιν εἰδότες οὔτ' ἀνθρώπων νέμεσιν ἀναιροῦσι τὴν φιλόσοφον, ἄγος τοῦτο μέγιστον καὶ ὄνειδος προστρεψάμενοι τῇ πατρίδι. καὶ ὁ βασιλεὺς ἠγανάκτησεν ἐπὶ τούτῳ, εἰ μὴ Αἰδέσιος ἐδωροδοκήθη. καὶ τῶν μὲν σφαγέων ἀφείλετο τὴν ποινήν, ἐφ' ἑαυτὸν δὲ καὶ γένος τὸ ἀφ' ἑαυτοῦ ταύτην ἐπεσπάσατο, καὶ ἐξέπλησε δίκην ὁ τούτου ἔκγονος. τούτων δὲ ἡ μνήμη ἔτι σῳζομένη τοῖς Ἀλεξανδρεῦσι συνέστελλεν εἰς μικρὸν κομιδῆ τὴν περὶ τὸν Ἰσίδωρον τῶν Ἀλεξανδρέων τιμήν τε καὶ σπουδήν: ὅτε καὶ τοιούτου ἐπικρεμαμένου δέους, ὅμως ἕκαστοι ἔσπευδον αὐτῷ συνεῖναι θαμὰ καὶ τῶν ἀπὸ τοῦ σωφρονοῦντος στόματος ἰόντων ἀκροᾶσθαι λόγων. ἐπεὶ καὶ ὅσοι ῥητορικῶν προί̈σταντο διατριβῶν ἢ ποιητικῶν, ἠσπάζοντο τὴν τοῦ φιλοσόφου συχνὴν ὁμιλίαν. εἰ γὰρ καὶ ἀνάγωγος ἦν τὰ τοιαῦτα, ἀλλὰ τῇ γε ἄλλῃ φιλοσόφῳ ἀκριβείᾳ προσετίθει τι καὶ ἐκείνοις ἐπιμελέστερον εἰς τὰ σφέτερα αὐτῶν τεχνύδρια. τά τε γὰρ ἄλλα διηκρίβωτο καὶ τῶν ἐπιδεικνυμένων λόγων τε καὶ ποιημάτων κρίσιν ἐποιεῖτο διαφέρουσαν τῶν ἄλλων. διὸ καὶ ἐν τοῖς ἐπί τινι λογικῇ ἀκροάσει θεάτροις ὀλίγα μὲν ἐπῄνει τοὺς ἐπιδεικνυμένους, καὶ πάνυ ἡσυχάζοντι τῷ ἐπαίνῳ: καιρίως δὲ ὅμως καὶ κατὰ λόγον. ὅθεν ἅπαν τὸ θέατρον, ὡς εἰπεῖν, τῇ ἐκείνου κρίσει γνώμονι διεχρῆτο τῶν ἄμεινον ἢ χεῖρον λεγόντων. τῶν δὲ ἐπ' ἐμοῦ γεγονότων κριτικοὺς ἄνδρας ἐπίσταμαι τρεῖς τὰ λεγόμενα κρίνειν δυναμένους ἄνευ τε μέτρου: τοῦ γὰρ αὐτοῦ ἡ μὲν κρίσις ὁμολογεῖται οὖσα ποιημάτων καὶ συγγραμμάτων. ἐγὼ δὲ καὶ δημιουργὸν ἡγοῦμαι τὸν αὐτὸν ἑκατέρων: μόνον εἰ γυμνασία πρὸς ἑκάτερον ἴση γένοιτο καὶ διὰ προθυμίας τῆς ἴσης. ἕνα δὲ τούτων οὔ φημι τὸν Ἰσίδωρον, ἀλλὰ καὶ πολλῷ ἐλαττοῦσθαι τῶν τριῶν. οἱ δὲ κριταὶ Ἀγάπιος, Σεβηριανός, Νόμος. ἡμέτερος δὲ ἡλικιώτης ὁ Νόμος.

https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol ... search.cgi

Ο Νικηφόρος Γρηγοράς ( 14ος αι. ) περιγράφει την αυτοκράτειρα Ευδοκία την Μακρεμβολίτισσα ( 11ος αι. ) ως μια άλλη Υπατία :

... ὡς Θεανώ τινα Πυθαγορικὴν καὶ Ὑπατίαν ἄλλην ὀνομάζεσθαι ταύτην ...

[Τλαξκαλτέκος]

Μία από τις πιο γνωστές μαρτυρίες για τη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας προέρχεται από το 1780 περίπου και είναι αυτή του σημαντικού ιστορικού και οπαδού του Διαφωτισμού, Έντουαρντ Γκίμπον ο οποίος για την καταστροφή κατηγόρησε αποκλειστικά τους χριστιανούς κατά τη διάρκεια των γεγονότων του 391 μ.Χ. επί επισκόπου Θεοφίλου. Ιστορικοί που διακρίνουν στοιχεία προκατάληψης από τον Γκίμπον ενάντια στον Χριστιανισμό, θεωρούν ότι ο Γκίμπον, από εσφαλμένη εκτίμηση, συνέχεε τη βασιλική βιβλιοθήκη με εκείνη που βρισκόταν κοντά στον ναό του Σέραπι.* Σχετικά με τις αναφορές του Γκίμπον για το θέμα αυτό, θα πρέπει να επισημανθεί ότι σε μια αντίστοιχη περίπτωση της ιστορίας, με ευκολία αθώωνε τους Άραβες για την μεγάλη μαρτυρούμενη καταστροφή βιβλίων στην Αλεξάνδρεια στις αρχές του 7ου αιώνα και είναι ενδεικτικό ένα απόσπασμα στο οποίο υπερασπίζει τους Άραβες:

«Αν όμως, οι ογκώδεις τόμοι των διχογνωμιστών, αρειανών και μονοφυσιτών, χρησιμοποιήθηκαν πραγματικά για τη θέρμανση των δημόσιων λουτρών, ο φιλόσοφος θα παραδεχτεί χαμογελώντας ότι εντέλει θυσιάστηκαν για το καλό της ανθρωπότητας».

* Δηλαδή μπέρδευε την Μεγάλη Βιβλιοθήκη του Μουσείου των ανακτόρων της Αλεξάνδρειας ( ή αλλιώς Βασλική Βιβλιοθήκη ή "εντός" ή του Βρουχείου ) με την Βιβλιοθήκη του Σεραπείου ( ή "εκτός" ή Ρακώτις ).

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE ... E%B1%CF%82

Αυτοί είναι οι αντιχριστιανοί !

_________________________
Ο Καρακάλλας κατά της Βιβλιοθήκης του Μουσείου.

Ο Καρακάλλας, επιθυμώντας να εκδικηθεί τους Αλεξανδρινούς για τα δηκτικά τους σχόλια σε βάρος του *, όχι μόνον κατέσφαξε όλη τη νεολαία της ευγενούς τάξης, αλλά δήμευσε και την περιουσία του Μουσείου, ενός από τα τρία φημολογούμενα κτίρια της Βιβλιοθήκης, έδιωξε τους σοφούς και κατέστρεψε τη βιβλιοθήκη. Ο Δίων Κάσσιος αναφέρει σχετικά «Και δη τους φιλοσόφους, τους Αριστοτελικούς ονομαζόμενους, τα τε άλλα δεινώς εμίσει, ώστε και τα βιβλία αυτού (του Αριστοτέλη) κατακαύσαι εθελήσαι και τα συσσίτια, α εν τη Αλεξανδρεία είχον, τας τε λοιπάς ωφελείας όσας εκαρπούντο αφείλετο» (OZ’ ζ’ 22).

* Τον κατηγορούσαν πως είχε αιμομικτικές ερωτικές σχέσεις με την μητέρα του ! Συνήθειο φαίνεται το είχαν οι εξ Ελλήνων Ρωμαίοι αυτοκράτορες γιατί και ο Νέρων κατηγορούταν για το ίδιο .

Και ο Διοκλητιανός.

Μεταξύ του 297 και 298 μ.Χ. ο εθνικός αυτοκράτορας Διοκλητιανός κατέφθασε στην πόλη, για να καταστείλει μια εξέγερση, και, αφού πολιόρκησε και κατέλαβε την Αλεξάνδρεια, διέταξε το σφαγιασμό πολλών μελών της πνευματικής κοινότητας. Πολλά βιβλία, κυρίως όσα είχαν σχέση με αλχημεία, συγκεντρώθηκαν σε κεντρικά σημεία της πόλης και κάηκαν.* Ο Μαλάλας λέει «Καὶ ἐπεστράτευσε κατ’ αὐτῶν ὁ αὐτὸς Διοκλητιανός, καὶ ἐπολέμησεν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ τῇ μεγάλῃ, πολιορκήσας αὐτὴν καὶ ποιήσας φοσάτα, κόψας τὸν ἀγωγὸν καὶ στρέψας αὐτὸν ἀπὸ τοῦ λεγομένου Κανώπου καὶ παρέχοντα χρῆσιν τῇ πόλει. Παραλαβὼν δὲ Ἀλεξάνδρειαν ἐνέπρησεν αὐτήν [=έκαψε την Αλεξάνδρεια]˙ εἰσῆλθε δὲ ἐν αὐτῇ ἔφιππος, τοῦ ἵππου αὐτοῦ περιπατοῦντος ἐπάνω τῶν λειψάνων. Ἦν δὲ κελεύσας τῷ ἐξπεδίτῳ μὴ φείσασθαι τοῦ φονεύειν, ἕως οὗ ἀνέλθῃ τὰ αἵματα τῶν σφαζομένων ἕως τὸ γόνυ τοῦ ἵππου οὗ κάθετο». Ο Σουίδας γράφει «προγραφαῖς τε καὶ φόνοις τῶν ἐπισήμων μιαίνων ἐπῆλθε τὴν Αἴγυπτον. ὅτε δὴ καὶ τὰ περὶ χημείας ἀργύρου καὶ χρυσοῦ τοῖς παλαιοῖς αὐτῶν γεγραμμένα βιβλία διερευνησάμενος ἔκαυσε = πήγε και μίανε την Αίγυπτο με προγραφές και φόνους των επισήμων (…) ερευνώντας τα βιβλία τα έκαψε».

* Πίστευε πως οι "χημικοί" ( αλχημιστές ) πλούτιζαν πολύ και ενθάρρυναν επαναστάσεις. Το ίδιο πίστευε αργότερα και ο αρειανιστής αυτοκράτορας Ουάλης για τους νεοπλατωνικούς θεουργούς που έκαναν μαγικά προκειμένου να αναρριχηθούν στην κρατική ιεραρχία.

Έτσι, ο άξιος αυτοκράτορας Διοκλητιανός: 1) έκαψε την Αλεξάνδρεια. 2) έκαψε βιβλία της Βιβλιοθήκης 3) κατέσφαξε τους Αλεξανδρινούς, 4) καθιέρωσε με νόμο την ανατολίτικη προσκύνηση του αυτοκράτορα, 5) επέβαλε ως επίσημη γλώσσα του κράτους τα λατινικά 6) κήρυξε διωγμούς κατά Μανιχαίων και Χριστιανών. Θα περίμενε κανείς ότι με τέτοια σπουδαία έργα ο Διοκλητιανός θα έπρεπε να θεωρηθεί θεός. Και πράγματι 7) αναγορεύτηκε θεός.

Η ΒιβΛιοθήκη και οι Άραβες.

Έρχεται η αραβική κατάκτηση το 642 , για να ολοκληρώσει την καταστροφή. Ο Αμπντούλ Φαράγκ, μονοφυσίτης επίσκοπος και ιστορικός του 13ου αιώνα αναφέρει τα εξής: O Ιωάννης Φιλόπονος* (490-570 μ.Χ), περίφημος βιβλιόφιλος, εξαιτίας της εύνοιας που απολάμβανε από τον κατακτητή Αμρ ελ Ας, πέτυχε να του δοθούν όλα τα βιβλία της πόλης. Έδειξε τόσο μεγάλη χαρά και επαίνεσε τόσο την αξία των παπύρων, ώστε ο Αμρ ζήτησε και τη γνώμη του χαλίφη Ομάρ. «Αν περιέχουν αυτά τα χειρόγραφα ό,τι και το Κοράνιο είναι περιττά. Αν περιέχουν πράγματα αντίθετα, τότε είναι επιζήμια», του απάντησε εκείνος. ** Διατάχθηκε, λοιπόν, να ριχτούν στην πυρά ως καύσιμη ύλη για τα τετρακόσια λουτρά της πόλης. To γεγονός επαναλαμβάνει μετά από μισό αιώνα περίπου ο Αμπντούλ Λατίφ, αργότερα ο Ιμπν αλ Κίφτι , ο Αμπούλ Φέντα κ.α.

* Ιωάννης ο Γραμματικός λέει το κείμενο που μάλλον ταυτίζεται με τον Φιλόπονο. Αλλά ο Ιωάννης ο Φιλόπονος έζησε πολύ πριν την αραβική κατάκτηση.
** Αναφέρεται πως τα ίδια είχε πει ο Ομάρ και για τα περσικά βιβλία.

Επίσης υπάρχει και η εκδοχή της καταστροφής της βιβλιοθήκης υπό τους Άραβες όπως αναφέρει ο Άραβας ιατρός Αμπντέλ Λατίφ που επισκέφτηκε την Αίγυπτο τον 12ο αιώνα. Συνήθως αυτή η περιγραφή δεν γίνεται παραδεκτή· αλλά δεν είναι απαραίτητο να αναφέρεται στη «μία βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας». Μπορεί να αναφέρεται σε κάποια απ’ τις βιβλιοθήκες της. Είναι γνωστό, πάντως, ότι μετά την ανάκτηση της Αλεξάνδρειας από τους Άραβες, έπειτα από τη σύντομη απελευθέρωσή της από τους Έλληνες το 645, «οι Άραβες εφέρθησαν σκληρά. Κατέστρεψαν τα τείχη της Αλεξανδρείας, έκαυσαν εκκλησίες ορθοδόξων και εφόνευσαν πολλούς εξ αυτών» · και είναι γνωστό ότι η Αλεξάνδρεια παρήκμασε υπό την Αραβική κατοχή. «Η πρόταση ότι τα βιβλία από τη Βιβλιοθήκη κάηκαν από τους Άραβες ως καύσιμο για τα λουτρά είναι ένα ευαίσθητο θέμα. Η Βιβλιοθήκη (ή τμήμα της) μπορεί να είχε καεί από ατύχημα από τα στρατεύματα του Ιούλιου Καίσαρα κατά τον Αλεξανδρινό πόλεμο του 48π.Χ. και βιβλία να κάηκαν σκόπιμα σε μεταγενέστερες εποχές της ιστορίας της πόλεως. Το κτήριο των λουτρών που υφίσταται ακόμα στο Kom el- Nikka, όπως άλλα κτήρια λουτρών στην Βόρεια Αφρική, είχε καμίνια σχεδιασμένα για το τοπικό καύσιμο των σκίρπων. Συνεπώς, είναι πιθανό ότι ήταν ήδη τοπική συνήθεια η χρήση παλαιών αρχείων παπύρων ως καύσιμο για τα λουτρά, όπως οι παλιοί πάπυροι προηγουμένως ανακυκλώνονταν ως ναστοχάρτωση [cartonnage] (το αντίστοιχο του papier mâché) για μούμιες» .

Λένε πως τα βιβλία καίγονταν για 6 μήνες ως μόνη καύσιμη ύλη των 4.000 λουτρών της πόλης.

http://www.ekivolos.gr/H%20bibliothikh% ... dreias.htm
https://en.wikipedia.org/wiki/Library_of_Alexandria

[Τλαξκαλτέκος]

Βιβλιοθήκες της αρχαίας Ρώμης που καταστράφηκαν από φωτιά

1) Βιβλιοθήκη του Παλατίνου
-πυρκαγιά Νέρων/Τίτος (Σουητώνιου, Δομιτιανός 20)
-191 μ.Χ. δεύτερη πυρκαγιά (Γαληνός De comp. Med. I, 1, XIII)
-363 μ.Χ. τρίτη πυρκαγιά (Αμμιαννός Μαρκελλίνος, 23, 3, 3)

2) Βιβλιοθήκη Στοάς Οκτάβιου
-πυρκαγιά επί Τίτου 80 μ.Χ. (Δίων Κάσσιος, 66, 24)

3) Βιβλιοθήκη Ναού Αυγούστου
-πυρπόληση ναού 79 μ.Χ. (Πλίνιου, Nat. Hist, 12, 94)

4) Ναός Ειρήνης και Βιβλιοθήκη (Horst Blanck, το βιβλίο στην αρχαιότητα, εκδ. Παπαδήμα, σ. 222)
-πυρκαγιά 191 μ.Χ., Γαληνός (ό.π., Ι, 1, ΧΙΙΙ)

5) Βιβλιοθήκη Καπιτώλιου
-πυρκαγιά επί Κομμόδου (Ιερώνυμος, chron. a Abr. 2204)

6) Bibliothecae divi Traiani
«μια από τις σημαντικότερες βιβλιοθήκες της Ρώμης.» (Horst Blanck, το βιβλίο στην αρχαιότητα, εκδ. Παπαδήμα, σ. 222)
-ο Σιδώνιος από Απολλωνία, τον 5ο μ.Χ. αι., την αναφέρει στην αρχική θέση της Epist. 9. 16, 3.25-28

Το μέγεθος της Αλεξανδρινής βιβλιοθήκης

«Από το βυζαντινό λόγιο Τζέτζη, ο οποίος αντλούσε τις πληροφορίες του από παλαιότερες ελληνιστικές πηγές, μαθαίνουμε τον αριθμό των βιβλίων-ρόλων, που περιείχε η βιβλιοθήκη του Μουσείου επί Πτολεμαίου του Φιλάδελφου (prolegomena de comoedia, ed. Korster, p. 32). Σύμφωνα μ’ αυτόν υπήρχαν 400.000 βίβλοι συμμιγείς και 90.000 βίβλοι αμιγείς, μαζί επομένως 490.000 Βιβλία-ρόλοι. Όμως οι ελληνικές εκφράσεις χρειάζονται εδώ μίαν εξήγηση, την οποία έδωσε – κατά τον πιο πειστικό τρόπο ο L. Canfora. Σύμφωνα μ’ αυτόν υπό τον όρον βίβλος αμιγής πρέπει να εννοήσουμε ένα βιβλίο-ρόλο, που περιείχε ένα άρτιο (μικρότερο) σύγγραμμα ενώ οι βίβλοι συμμιγείς ήταν ρόλοι οι οποίοι κάθε φορά περιείχαν ένα «βιβλίο» κάποιου μεγαλύτερου έργου. Επομένως τα εννιά βιβλία του έργου της ιστορίας του Ηρόδοτου ήταν εννιά βίβλοι συμμιγείς. Μπορεί τώρα κανείς να συνεχίσει το παιχνίδι και να λογαριάσει τους 490.000 ρόλους της αλεξανδρινής βιβλιοθήκης με σύγχρονους τόμους. Τα εννιά βιβλία (=9 ρόλοι) του Ηροδότου σήμερα αποτελούν δύο τόμους στις εκδόσεις Teubner. Αν τεθεί ως βάση η ίδια σχέση για τους 490.000 ρόλους της Βιβλιοθήκης, τότε θα φτάσουμε κάπου σε 109.000 τόμους. Επειδή όμως για την ποίηση ένα βιβλίο (=ρόλος) ήταν κατά πολύ συντομότερο από τα πεζά συγγράμματα – οι 24 ραψωδίες της Ιλιάδας αποτελούν μόνον ένα τόμο στις εκδόσεις Teubner – τότε ο φανταστικός αριθμός των τόμων μας θα μπορούσε να μειωθεί περισσότερο, κάπου στους 80.000 τόμους. (Για σύγκριση: η κρατική βιβλιοθήκη της Βαυαρίας στο Μόναχο έχει ένα πλήθος πάνω από 5.400.000 τόμους)" (Horst Blanck, το βιβλίο στην αρχαιότητα, εκδ. Παπαδήμα, σ. 186)

«Σύμφωνα με τον Τζέτζη η βιβλιοθήκη του Σαράπειου περιελάμβανε 42.800 ρόλους βιβλίων» (Horst Blanck, το βιβλίο στην αρχαιότητα, εκδ. Παπαδήμα, σ. 193) ( δηλαδή περίπου 8.000 τόμοι. )

"Ο Πλούταρχος (Αντώνιος, 58, 5) αναφέρει μερικές πολύ εξευτελιστικές ιστορίες για το Μάρκο Αντώνιο, τις οποίες είχε καταφέρει να συγκεντρώσει ο φίλος του αυτοκράτορα C. Calvisius Sabinus. Σύμφωνα μ’ αυτές ο Μάρκος Αντώνιος, όταν διεξήγε πόλεμο στα ανατολικά του ρωμαϊκού κράτους, είχε δωρίσει στην βασίλισσα Κλεοπάτρα 200.000 ρόλους βιβλίων από τη βιβλιοθήκη της Περγάμου. Επειδή όμως ο ίδιος ο Πλούταρχος χαρακτηρίζει τον Καλβίσιο ως κακολόγο, θα έπρεπε κανείς όλα αυτά να τα θεωρήσει καλύτερα ως κακό μύθο και να μη δώσει και καμία προσοχή στα αριθμητικά δεδομένα" (Horst Blanck, το βιβλίο στην αρχαιότητα, εκδ. Παπαδήμα, σ. 198)

http://www.oodegr.com/neopaganismos/sko ... iblia3.htm