Λαχουρένιος έγραψε:tanipteros έγραψε:
με λίγα λόγια ο όρος "ομοούσιος" αναφέρεται στην ουσία όντων της ίδιας βαθμίδος...
πχ ίδια ουσία μεταξύ Ενάδων ή μεταξύ Θεών ή μεταξύ Ψυχών ή μεταξύ Αισθητών πχ ανθρώπων.
δεν υφίσταται όμοια ουσία μεταξύ ψυχής και Θεού, δη του Ενός που είναι Υπερούσιο.
έτσι ο Ιησούς ως άνθρωπος με ψυχή δεν μπορεί παρά να έχει ίδια ουσία μεταξύ ανθρώπων όχι με Θεό ή το Εν.
Αφού όλα προέρχονται όμως από την απορροή του Ενός γιατί να μην έχουν την ίδια ουσία με το Εν αλλά και μεταξύ τους? Είναι θολό σημείο αυτό στον νεοπλατωνισμό στο πως μετατρέπεται η μία ουσία σε μια άλλη κατά την απορροή (πχ από Νου σε Ψυχή ή από Ψυχή σε ύλη)
Πολύ ωραία και κρίσιμη παρατήρηση· πιάνεις ένα από τα πιο δύσκολα σημεία της νεοπλατωνικής μεταφυσικής.
Ας το ξεδιαλύνουμε βήμα–βήμα:
1. Η Απορροή από το Ἕν
Στον Πλωτίνο και τον Πρόκλο, το Ἕν είναι πέρα από κάθε οὐσία· δεν είναι καν «ουσία» με την πλατωνική έννοια, αλλά η πηγή της. Από το Ἕν εκπορεύεται ο Νοῦς, από τον Νου η Ψυχή, από την Ψυχή η Φύσις και τελικά η Ύλη.
Η εικόνα είναι σαν «φως» που όσο απομακρύνεται από την πηγή γίνεται πιο ασθενές, χωρίς να παύει να προέρχεται από την ίδια αρχή.
2. Διαφορά Ουσίας σε κάθε Βαθμίδα
Νοῦς: έχει «νοητὴ οὐσία» (είναι ο τόπος των Ιδεών).
Ψυχή: έχει «ψυχικὴ οὐσία» (είναι κίνηση, ζωή, ικανότητα να συνδέει).
Φύσις: έχει «φυσικὴ οὐσία» (μορφοποιεί το αισθητό).
Ύλη: είναι «ἄμορφος οὐσία», ό,τι πιο απομακρυσμένο από το Έν.
Η διαφορά δεν είναι ποσοτική (όπως να λέγαμε «λιγότερο φως»), αλλά τρόπος υπάρξεως: κάθε βαθμίδα έχει άλλη μορφή εἶναι.
Ο Πρόκλος λέει (Στοιχείωσις Θεολογική, θεώρημα 33–35) ότι «ἄλλως ἄλλων ἡ οὐσία»· η ουσία του Νου είναι νοητική, της Ψυχής ψυχική κ.ο.κ.
3. Πώς δεν «μετατρέπεται» αλλά «παράγεται»
Εδώ είναι το λεπτό σημείο:
Η απορροή δεν είναι μετατροπή της μιας ουσίας σε άλλη (δεν γίνεται ο Νους «ύλη» με αλλαγή μορφής), αλλά παραγωγή ενός νέου βαθμού ύπαρξης.
Παράδειγμα:
Ο ήλιος δεν μετατρέπεται σε φως, αλλά γεννά το φως.
Το φως δεν είναι «λιγότερος ήλιος», είναι άλλο επίπεδο της ίδιας δύναμης.
Έτσι και η Ψυχή δεν είναι «αλλοιωμένος Νους», αλλά νέα υπόσταση που προέρχεται από τον Νου και τον μιμείται με τον δικό της τρόπο.
4. Η Ενότητα μέσα στη Διαφορά
Όλα είναι «συγγενή» επειδή όλα έχουν την ἀρχή τους στο Έν. Όμως η ουσία του καθενός διαφοροποιείται ανάλογα με τη θέση του στην ιεραρχία:
Ομοιότητα → κοινή αναφορά στο Έν.
Διαφορά → βαθμός απομακρύνσεως και τρόπος υπάρξεως.
- Συμπέρασμα:
Δεν έχουμε «μια ουσία που μετατρέπεται», αλλά πολλαπλές οὐσίες που ἀπορρέουν, καθεμία σε κατώτερο επίπεδο ύπαρξης.
Η θολούρα προκύπτει αν σκεφτούμε με κατηγορίες υλικής αλλαγής (σαν χημική μετατροπή). Στον Νεοπλατωνισμό η απορροή είναι αίτιος–αποτέλεσμα με διατήρηση της ενότητας, όχι «μετατροπή» ουσίας.
https://chatgpt.com/share/68c81f02-a1f8 ... 6fddfb0de8
