Περὶ Σωτηρίας: Ἀπὸ τὸ Γίγνεσθαι πρὸς τὸ Εἶναι

[tanipteros]

# Περὶ Σωτηρίας: Ἀπὸ τὸ Γίγνεσθαι πρὸς τὸ Εἶναι

## Ἡ σωτηρία ὡς εὐδαίμων ἀθανασία

Τί σημαίνει «σωτηρία»;

Κατὰ τὴν παροῦσαν μεταφυσικὴ θεώρηση, σωτηρία δὲν εἶναι ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ κάποιον ἐξωτερικὸ ἐχθρό, οὔτε ἡ νίκη σὲ ἕναν κοσμικὸ πόλεμο μεταξὺ δύο ἀντιθέτων θεϊκῶν δυνάμεων. Σωτηρία εἶναι πρωτίστως **ἡ μετάβασις τοῦ ὄντος ἀπὸ τὴν κατάσταση τῆς φθορᾶς, τοῦ θανάτου καὶ τῆς ὀδύνης πρὸς μίαν κατάσταση μόνιμης, ἀγαθῆς καὶ ἀνώδυνης ζωῆς**.

Εἶναι, μὲ ἄλλα λόγια, μία **εὐδαίμων ἀθανασία**.

Ἡ σωτηρία, ἑπομένως, δὲν συνίσταται ἁπλῶς στὸ νὰ συνεχίσει ἡ ψυχὴ νὰ ὑπάρχει. Ἐὰν ἡ ψυχὴ ἐξακολουθεῖ νὰ περιφέρεται μέσα σὲ κύκλους γεννήσεως, φθορᾶς, θανάτου καὶ νέας γεννήσεως, τότε ἡ ἀθανασία της παραμένει συνδεδεμένη μὲ τὴ μεταβολὴ καὶ τὴν ὀδύνη. Ἡ πλήρης σωτηρία προϋποθέτει κάτι περισσότερο: **ἀθανασία χωρὶς θάνατο, ζωή χωρὶς φθορά, καὶ ὕπαρξη καθαρμένη ἀπὸ τὴν κακία.**

## Ἡ ἀρχέγονη ἐπιθυμία τοῦ θανάτου

Πῶς ὅμως βρεθήκαμε στὴ σημερινὴ κατάσταση;

Ἡ παροῦσα διδασκαλία προτείνει ὡς μεταφυσικὴ ὑπόθεση ὅτι οἱ ψυχὲς δὲν ὑπῆρχαν ἀνέκαθεν μέσα στὴ σημερινὴ σωματικὴ καὶ θνητὴ κατάσταση.

Κάποτε, ὡς πνευματικὰ ὄντα χωρὶς φθαρτὸ ὑλικὸ σῶμα, γεννήθηκε μέσα μας ἡ **ἐπιθυμία τῆς γνώσεως τοῦ θανάτου**. Τὸ ἀθάνατο ὂν θέλησε νὰ γνωρίσει ἐμπειρικῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο δὲν εἶχε γνωρίσει: τὴ φθορά, τὴ διακοπή, τὴν ἀπώλεια καὶ τὸν θάνατο.

Ἡ ἐπιθυμία αὐτὴ δὲν κατέστησε τὴν ψυχὴ θνητὴ κατὰ τὴν οὐσία της. Τὴν ὁδήγησε ὅμως σὲ μία παράδοξη κατάσταση, ὅπου **τὸ ἀθάνατο συνυπάρχει μὲ τὸ θνητό**.

Ἔτσι γεννήθηκε ἡ διακεκομμένη ζωή τοῦ Γίγνεσθαι:

**γέννησις → ζωή → φθορά → θάνατος → νέα γέννησις.**

Ἡ ψυχὴ παραμένει ἀθάνατη, ἀλλὰ τὰ σώματα καὶ οἱ ἐνσώματες ὑποστάσεις διέρχονται διαδοχικῶς ἀπὸ γένεση καὶ θάνατο. Ἡ μετενσάρκωση γίνεται κατ᾽ αὐτὸν τὸν τρόπο ἡ μορφὴ μιᾶς **διακεκομμένης ἀθανασίας**.

## Ἡ γένεσις τῆς κακίας

Ἡ γνώση τοῦ θανάτου ὅμως συνοδεύθηκε ἀπὸ κάτι ποὺ τὰ ὄντα δὲν εἶχαν κατανοήσει πλήρως: **τὴν ὀδύνη τῆς φθορᾶς**.

Ἡ ἀσθένεια, ἡ γήρανση, ἡ ἀπώλεια, ὁ χωρισμός, ὁ φόβος καὶ τελικῶς ὁ θάνατος δημιούργησαν μέσα στὰ ὄντα ὀδύνη. Καὶ μέσα στὴν ἄγνοιά τους τὰ ὄντα ἀναζήτησαν ἕναν ὑπεύθυνο γι᾽ αὐτήν.

Ἔτσι στράφηκαν ἐναντίον τοῦ Θεοῦ, θεωρώντας ὅτι ὁ Θεὸς ἦταν ἐκεῖνος ποὺ ὅρισε τὴν ὀδύνη τους.

Ἀλλὰ ὁ Θεός, νοούμενος ὡς Ἐνάρετο καὶ Ἀγαθὸ Ὄν, εἶναι τὸ πρότυπο τῆς ἀρετῆς. Ἡ συνειδητὴ ἐναντίωση πρὸς τὸ Ἀγαθόν, ἡ ἀπόρριψη τῶν ἀρετῶν καὶ ἡ στροφὴ πρὸς τὰ ἀντίθετά τους γέννησαν αὐτὸ ποὺ ὀνομάζουμε **κακία**.

Ἡ κακία, ἑπομένως, δὲν χρειάζεται νὰ ἀναχθεῖ σὲ κάποιο αἰώνιο ἀντίθεο ὂν. Μπορεῖ νὰ νοηθεῖ ὡς **κατάσταση καὶ κατεύθυνση τῆς ψυχῆς**, ὅταν αὐτὴ ἀντιτίθεται στὴν ἀρετή.

## Οἱ δύο δεσμοὶ τοῦ Γίγνεσθαι

Μποροῦμε λοιπόν νὰ διακρίνουμε δύο μεγάλες δυνάμεις οἱ ὁποῖες δεσμεύουν τὸ ὂν στὴν κατώτερη κατάσταση τοῦ Γίγνεσθαι:

**ὁ θάνατος καὶ ἡ κακία.**

Ὁ πρῶτος δεσμὸς εἶναι ἡ ἐπιθυμία καὶ ἡ ἕλξη πρὸς τὴ θνητότητα, ἡ ὁποία συντηρεῖ τὴν ἐμπειρία τῆς γεννήσεως καὶ τοῦ θανάτου.

Ὁ δεύτερος εἶναι ἡ κακία, δηλαδὴ ἡ ἀπομάκρυνση τῆς ψυχῆς ἀπὸ τὴν ἀρετή, τὴν ἀγαθότητα καὶ τὴ θεία τάξη.

Ἐὰν αὐτοὶ εἶναι οἱ δύο δεσμοί, τότε καὶ ἡ θεραπεία πρέπει νὰ εἶναι διπλή.

## Τὰ δύο ἀντίδοτα

Τὸ πρῶτο ἀντίδοτο εἶναι **ἡ καθολικὴ ἐπιθυμία τῆς ἀθανασίας**.

Δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐπιθυμεῖ κάποιος τὴ δική του ἀθανασία. Ἡ ἀληθινὴ μεταστροφὴ τῆς ψυχῆς συντελεῖται ὅταν παύσει νὰ ἐπιθυμεῖ τὸν θάνατο γενικῶς.

Ἡ νέα βούληση γίνεται:

**Νὰ ζήσουν τὰ ὄντα.
Νὰ μὴν ἐπιθυμῶ τὸν θάνατο κανενός.
Νὰ ὁδηγηθοῦν ὅλα τὰ ὄντα πρὸς τὴν εὐδαίμονα ἀθανασία.**

Ἡ φιλοζωία αὐτὴ δὲν περιορίζεται στὸν ἄνθρωπο, στὸ ἔθνος, στὴ θρησκεία ἢ στὸ εἶδος μας. Ἀφορά **πάντα τὰ ὄντα**.

Τὸ δεύτερο ἀντίδοτο εἶναι **ὁ ἐνάρετος βίος**.

Ἡ κακία δὲν ἐξαφανίζεται μὲ μία διανοητικὴ δήλωση. Ἡ ψυχὴ πρέπει νὰ μεταβάλει σταδιακῶς τὸν τρόπο ὑπάρξεώς της: νὰ καλλιεργήσει δικαιοσύνη, σωφροσύνη, φρόνηση, ἀνδρεία, ἀγάπη, ἔλεος, συμπόνια, εὐμένεια καὶ κάθε μορφὴ ἀγαθῆς διαθέσεως.

Ἡ σωτηρία γίνεται ἔτσι **κάθαρσις τῆς βουλήσεως**.

## Ἡ βαθμιαία ἄνοδος τῆς ψυχῆς

Ἡ πορεία αὐτὴ δὲν χρειάζεται νὰ πραγματοποιηθεῖ μέσα σὲ μία μόνον ζωή.

Καθὼς ἡ ψυχὴ καθαίρεται ἀπὸ τὴν κακία, οἱ μελλοντικὲς ἐνσαρκώσεις της γίνονται καθαρότερες. Παραμένει ἀκόμη μέσα στὸ Γίγνεσθαι, ἀλλὰ δύναται νὰ βιώνει καταστάσεις μικρότερης ὀδύνης, μεγαλύτερης ἀρετῆς καὶ βαθύτερης σοφίας.

Τὸ Γίγνεσθαι εἶναι τὸ πεδίο τῆς **ἀέναης μεταβολῆς**. Μέσα σ᾽ αὐτὸ δύναται νὰ ἐκδηλωθεῖ κακία, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀναγκαῖο κάθε ὂν τοῦ Γίγνεσθαι νὰ εἶναι κακό.

Ἐπομένως, ἡ πρώτη μεγάλη βαθμίδα τῆς σωτηρίας εἶναι ἡ **ἀποβολὴ τῆς κακίας**.

Ὅμως αὐτὴ δὲν εἶναι ἀκόμη ἡ τελικὴ λύτρωση.

Ἀκόμη καὶ μία τελείως ἐνάρετη ψυχὴ δύναται νὰ βρίσκεται μέσα στὸ Γίγνεσθαι, ἐφ᾽ ὅσον παραμένει μέσα στὸν κύκλο τῆς μεταβολῆς, τῆς ἐνσαρκώσεως καὶ τοῦ θανάτου.

Ἡ τελικὴ μετάβαση πραγματοποιεῖται ὅταν ἀποβληθεῖ καὶ ἡ **ἐπιθυμία τοῦ θανάτου**.

Τότε παύει ὁ λόγος παραμονῆς τῆς ψυχῆς στὸ πεδίο τῆς θνητότητας.

## Ἀπὸ τὸ Γίγνεσθαι πρὸς τὸ Εἶναι

Ἡ πλήρως καθαρμένη ψυχὴ ἐξέρχεται τότε ἀπὸ τὸ Γίγνεσθαι καὶ μεταβαίνει στὸ πεδίο ποὺ μποροῦμε φιλοσοφικῶς νὰ ὀνομάσουμε **Εἶναι**.

Τὸ Γίγνεσθαι χαρακτηρίζεται ἀπὸ τὸ «γίνομαι»: κάτι γεννᾶται, μεταβάλλεται, φθείρεται καὶ παύει νὰ εἶναι αὐτὸ ποὺ ἦταν.

Τὸ Εἶναι, ἀντιθέτως, χαρακτηρίζεται ἀπὸ τὴ σταθερότητα τῆς ζωῆς.

Ἐκεῖ ἡ ψυχὴ δὲν χρειάζεται πλέον νὰ γνωρίζει τὴ ζωή διὰ τοῦ θανάτου. Ζεῖ τὴν **ἀθανασία ὡς μόνιμη κατάσταση**, καθαρμένη ἀπὸ τὴν κακία καὶ ἀπαλλαγμένη ἀπὸ τὴ μεταβολὴ τοῦ θανάτου.

Τὸ Εἶναι εἶναι, ἑπομένως, τὸ πεδίο τῶν **ἀθανάτων καὶ ἐναρέτων ψυχῶν**.

## Ἡ Σωτηρία δὲν εἶναι πόλεμος

Μέσα ἀπὸ αὐτὴν τὴ θεώρηση μεταβάλλεται ριζικῶς καὶ ἡ σημασία τοῦ πνευματικοῦ ἀγῶνος.

Ἡ σωτηρία δὲν εἶναι πόλεμος ἐναντίον κάποιου Διαβόλου. Δὲν χρειάζεται ἕνα αἰώνιο ὂν τοῦ Κακοῦ, τὸ ὁποῖο πρέπει νὰ νικηθεῖ, νὰ τιμωρηθεῖ ἢ νὰ καταδικασθεῖ.

**Ὁ πραγματικὸς ἀγὼν διεξάγεται μέσα στὴν ἴδια τὴν ψυχή.**

Ἡ κακία θεραπεύεται μὲ τὴν ἀρετή.

Ἡ ἄγνοια θεραπεύεται μὲ τὴ σοφία.

Ἡ ἐπιθυμία τοῦ θανάτου θεραπεύεται μὲ τὴν καθολικὴ βούληση τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἀθανασίας.

Ἡ σωτηρία γίνεται ἔτσι μία **προσωπικὴ ὑπόθεση μεταμορφώσεως**, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ προσωπικὴ προσπάθεια.

Ὁ ἄνθρωπος δὲν εἶναι ὅμως μόνος.

Ὄντα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἤδη ὑπερβεῖ τὸ Γίγνεσθαι δύνανται νὰ βοηθοῦν ἐκείνους ποὺ ἀκόμη πορεύονται μέσα σ᾽ αὐτό. Ἡ θεία βοήθεια δὲν ἀναιρεῖ τὴν προσωπικὴ προσπάθεια· τὴν ἐνισχύει καὶ τὴν καθοδηγεῖ.

Κανεὶς ὅμως δὲν μπορεῖ νὰ γίνει ἐνάρετος ἀντὶ γιὰ ἐμᾶς. Κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ ἀποβάλει τὴν ἐπιθυμία τοῦ θανάτου ἀντὶ γιὰ ἐμᾶς.

Ἡ σωτηρία δύναται νὰ βοηθηθεῖ ἀπὸ τὸ Θεῖον, ἀλλὰ πρέπει νὰ πραγματωθεῖ **ἐντός τῆς ψυχῆς**.

## Τὸ μεταφυσικὸ σχῆμα

Ἡ συνολικὴ κοσμολογικὴ διάταξη δύναται νὰ παρασταθεῖ σχηματικῶς ὡς ἑξῆς:

**Ἕν**
↓
**Ἑνάδες — Θεοί**
↓
**Εἶναι**
Ἀθάνατες Ψυχές
Ἀθανασία — Ἀρετή — Ἀνώδυνη Ζωή
↓
**Γίγνεσθαι**
Ἀθάνατες Ψυχὲς μέσα σὲ θνητὲς ὑποστάσεις
Γένεσις — Μεταβολή — Φθορά — Θάνατος
Δυνατότητα ἐκδηλώσεως Κακίας

Ἡ σωτηριολογικὴ κίνηση πραγματοποιεῖται πρὸς τὴν ἀντίθετη κατεύθυνση:

**Γίγνεσθαι
→ Κάθαρσις ἀπὸ τὴν Κακία
→ Ἐνάρετες καὶ καθαρότερες ἐνσαρκώσεις
→ Ἀποβολὴ τῆς ἐπιθυμίας τοῦ Θανάτου
→ Ἔξοδος ἀπὸ τὸ Γίγνεσθαι
→ Εἶναι
→ Εὐδαίμων Ἀθανασία.**

## Ἐπίλογος — Ἡ μεγάλη μεταστροφὴ

Ἡ σωτηρία ἀρχίζει ὅταν ἡ ψυχὴ κατανοήσει τί πραγματικὰ ζητεῖ.

Ἐὰν κάποτε ἐπιθυμήσαμε νὰ γνωρίσουμε τὸν θάνατο, ἡ ἐπιστροφὴ ἀρχίζει ὅταν συνειδητὰ πλέον ἐπιθυμήσουμε **τὴ ζωή**.

Ὄχι μόνον τὴ δική μας ζωή.

Τὴ ζωή **ὅλων τῶν ὄντων**.

Καὶ ἐὰν ἡ κακία γεννήθηκε ἀπὸ τὴν ἐναντίωση πρὸς τὸ Ἀγαθόν, ἡ θεραπεία της βρίσκεται στὴν ἐλεύθερη ἐπιστροφὴ πρὸς τὴν ἀρετή.

Δύο εἶναι, λοιπόν, οἱ μεγάλες πράξεις τῆς σωτηρίας:

**Νὰ μὴν ἐπιθυμοῦμε τὸν θάνατο κανενὸς ὄντος.
Νὰ ζοῦμε κατὰ τὴν Ἀρετή.**

Ἡ μία θεραπεύει τὸν δεσμὸ τοῦ θανάτου.

Ἡ ἄλλη θεραπεύει τὸν δεσμὸ τῆς κακίας.

Καὶ ὅταν λυθοῦν καὶ οἱ δύο δεσμοί, ἡ ψυχὴ δὲν ἔχει πλέον λόγο νὰ παραμένει στὸν κόσμο τῆς γεννήσεως καὶ τῆς φθορᾶς.

Τότε τὸ Γίγνεσθαι παραχωρεῖ τὴ θέση του στὸ Εἶναι.

Ὁ θάνατος στὴν ἀθανασία.

Ἡ κακία στὴν ἀρετή.

Καὶ ἡ ὀδύνη στὴν **εὐδαίμονα καὶ ἀθάνατη ζωή**.

πηγή: ΤΑΝΥΠΤΕΡΟΣ