ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΠΕΙΝΑ

[pluton]

ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ

Είπαμε ότι από την αρχή του πολέμου δραστηριοποιήθηκε η GWRA (Greek War Relief Associatiion ) που ήταν οργάνωση βοηθείας προς την μαχόμενη Ελλάδα, αυτή η οργάνωση απόκτησε χίλια παραρτήματα σε όλες της ΗΠΑ και συγκέντρωσε εκατομμύρια δολάρια από Ελληνοαμερικανούς κυρίως αλλά και αμερικάνους που έβλεπαν την Ελληνική αντίσταση κατά του άξονα με θετικό μάτι.





ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Οταν ο ομογενής Σπύρος Σκούρας «λογομάχησε» με τον Χρουστσόφ για τον κομμουνισμό.

Η ψυχή αυτή της οργάνωσης ήταν ο μεγαλοεπιχειρηματίας Σπύρος Σκούρας που ήταν πρόεδρος της εταιρείας Twentieth Century Fox, αυτός ο άνθρωπος που γεννήθηκε στην Ελλάδα, πήγε στην Αμερική μαζί με τα αδέλφια του Κάρολο και Γιώργο και κατάφερε να γίνει μεγιστάνας μιας γιγαντιαίας βιομηχανίας ξεκινώντας από λούστρος, μετά ιδιοκτήτης φορητού «παροράματος». Δεν ξέχασε την πατρίδα και τώρα δραστηριοποιήθηκε για να σώσει τους πεινασμένους Έλληνες. Κινητοποίησε λοιπόν όλη την αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία και πληροφόρησε και ευαισθητοποίησε την αμερικανική κοινή γνώμη, με τους δεσμούς του στην πολιτική , εμπορική και βιομηχανική ζωή κατάφερε να φέρει στο προσκήνιο την Ελλάδα και το πρόβλημα που είχε, ήδη από το τέλος Μαΐου 1941 κάνει το πρώτο του διάβημα στον υφυπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Summer Welles και στην συνέχεις διαρκώς ενοχλεί τους αμερικανικούς παράγοντες.

.
Δεν ήταν ο μοναδικός ελληνοαμερικάνος, όλοι από το πόστο τους κινούσαν τα νήματα προς όφελος της Ελληνικής υπόθεσης, ο Αρχιεπίσκοπος Βόρειας και Νότιας Αμερικής Αθηναγόρας με δάκρυα στα μάτια λέει «Κύριε Welles, ο ελληνικός λαός πεθαίνει!» , ο διπλωμάτης βαθιά συγκινημένος υπόσχεται να σταλούν τρόφιμα στην Ελλάδα και κάνει έκκληση στον Πρόεδρο Ρουσβελτ.



Χαρακτηριστική περίπτωση είναι η δωρεά του Γουίλιαμ Χέλη επιχειρηματία σε πετρέλαια που δώρισε στην Επιτροπή δέκα εξαίρετα αυτοκίνητα Ford, που να σημειωθεί ότι τα αυτοκίνητα αυτά ήταν τα μοναδικά σε όλη την Ευρώπη , αποτελούσαν αντικείμενο ζήλιας για τους Γερμανούς και Ιταλούς αξιωματούχους.

[pluton]

Ο ΛΕΥΚΟΣ ΣΤΟΛΟΣ

Το πρώτο πλοίο που ναυλώθηκε ήταν το «Radmanso» που φορτώθηκε από την Χάιφα και διέσπασε τον ηπειρωτικό αποκλεισμό στις 11/3/1942 ακολούθησε το «Sicilia» που έφυγε από την Ν Υόρκη στις 28/3/1942 με 2.288 τόνους σιτάρι, ακολούθησαν τα «Hallaren» και «Stureborg» (το πλοίο αυτό βυθίστηκε από τους Ιταλούς).



Ο Σουηδικός ΕΣ ναύλωσε αρχικά πλοία 54.000 τόνων βαθμιαία ο στόλος αυτός διπλασιάστηκε, ένα ταξίδι με επιστροφή έπαιρνε τρεις και παραπάνω μήνες.

Τα πλοία που πήραν μέρος ονομάστηκαν Λευκός Στόλος διότι ήταν βαμμένα λευκά με δύο μεγάλους κόκκινους σταυρούς στο κατάστρωμα, το όνομα του πλοίου και από κάτω η λέξη «Σουηδία» και ένα μεγάλο κόκκινο σταυρό στην μέση σε κάθε πλευρά του πλοίου και κάθετες ταινίες με τα σουηδικά χρώματα στην πλώρη και την πρύμνη.


Η πορεία που ακολουθούσαν ήταν δεδομένη για να βρεθεί αυτή η πορεία τσακωνόντουσαν καιρό οι εμπόλεμοι , οι Γερμανοί ήθελαν πορεία νότια των Αζορών, οι Άγγλοι βόρεια και οι Σουηδοί βρήκαν μια συμβιβαστική διαδρομή, η πορεία αυτή γινόταν γνωστή στους εμπόλεμους, έπλεαν ολόφωτα την νύχτα το ένα πίσω από το άλλο, στο Γιβραλτάρ γινόταν έλεγχος από τους Άγγλους, στην Μεσόγειο γινόντουσαν αναφορές στους Ιταλούς, περνούσαν τον πορθμό της Μεσσήνης, μετά την απόβαση των συμμάχων νότια της Σικελίας, έκαναν τον γύρω της Κρήτης, Καστελόριζο, Μ Ασία, Πειραιά όπου έκαναν έλεγχο οι Γερμανοί και το πλήρωμα έμπαινε σε καραντίνα. Με τον καιρό κατάφεραν να προσεγγίσουν και άλλα λιμάνια όπως της Θεσσαλονίκης.

ΠΛΟΙΑ ΤΟΥ ΑΝΕΦΟΔΙΑΣΜΟΥ



Ας αναφέρω μερικά ονόματα πλοίων που πήραν μέρος στον ανεφοδιασμό:

ΦΟΡΜΟΖΑ
ΕΡΩΣ : Ήταν το πρώτο που θα ξεφόρτωνε στην Θεσσαλονίκη αρχές του 1943 αλλά παρασύρθηκε από τα ρεύματα και βυθίστηκε στις Κυκλάδες.
ΚΑΜΕΛΙΑ : Στον πλου του για Θεσσαλονίκη έπεσε σε νάρκη και ρυμουλκήθηκε σε τουρκικό λιμάνι.
ΜΠΑΡΝΤΑΛΑΝΤ : Έπαθε μηχανική βλάβη και στάλθηκε πίσω στην Σουηδία.
ΦΕΝΙΑ : Χτύπησε σε νάρκη και βυθίστηκε.




Τα χειμώνα του 1942-43 οι Άγγλοι απαγόρευσαν να χρησιμοποιούνται μικρά ελληνικά πλοία για μεταφορά τροφίμων στα νησιά και αποφασίστηκε η Μυτιλήνη, Χίος και Σάμος να εξυπηρετούνται από την Σμύρνη.

ΒΙΡΙΛ (Viril) : Εξυπηρετούσε τον ανεφοδιασμό από Σμύρνη , βυθίστηκε στο λιμάνι της Χίου από αγγλικό αεροπλάνο. Στο λάθος αυτό σκοτώθηκε ο αρχαιολόγος Νιλς Έρικ Νόλσσον που την άλλη μέρα από την βύθιση του πλοίου θα παντρευόταν μια Ελληνοπούλα.

ΜΟΤΟΡΣΙΠ : Αυτό το πλοίο ήταν το μεγαλύτερο αλλά δεν μπορούσε να διαπλεύσει τον Ατλαντικό χωρίς φορτίο και στην επιστροφή τα πλοία γύριζαν χωρίς φορτίο, προσπάθησαν να βρούνε σαβούρα αλλά στάθηκε αδύνατο (τα πλοία αυτά δεν ήταν σχεδιασμένα να σαβουρώνουν με νερό). Αποφασίστηκε λοιπόν να διασχίζουν τον Ατλαντικό από Καναδά με σιτάρι και 400τόνους σαβούρα που την χρησιμοποιούσαν για την επιστροφή, απ ότι καταλαβαίνεις για τον λόγο αυτό χανόντουσαν 400 τόνοι σιτάρι.


Τα πληρώματα σιγά σιγά άρχισαν να βγαίνουν και να επισκέπτονται αρχαιολογικούς χώρους, βέβαια ο ναυτικός δεν έχει ανάγκη από τέτοια πράγματα, μπαρ και ταβέρνες θέλει, έτσι άρχισαν να παίρνουν άδεια να πηγαίνουν σε Ελληνικές ταβέρνες με συνοδεία γερμανική, εκεί φρόντιζαν να μεθούν ή να ξεφορτώνονται με ανταλλάγματα την γερμανική φρουρά και γινόντουσαν τρικούβερτα γλέντια Σουηδών και Ελλήνων που κατέληγαν σε τραγούδια της μορφής «Ιtς a long way to Tipperary» υπό τα «Ούρρα» των Ελλήνων. Βέβαια οι Σουηδοί δεν λησμονούσαν να παραθέσουν γεύματα στα πλοία τους, και σε Γερμανούς και Ιταλούς αξιωματούχους.

[pluton]

ΜΕΡΙΔΕΣ

Στην περίοδο αυτή η Ελλάδα έχει σαν μετρική μονάδα την οκά η αναλογία είναι η πιο κάτω :

1 οκά = 400 δράμια = 1 κιλό 1.280 γραμμάρια ( από τα 400 δράμια προέρχεται η φράση «τα έχει τετρακόσια»).


Θα πρέπει να πούμε προς κατανόηση ότι την εποχή πριν τον πόλεμο ο Έλληνας είχε σαν βασική διατροφή το ψωμί, η δε επισιτιστική του διατροφή προπολεμικά δεν ξεπερνούσε τις 2.000 θερμίδες, έτρωγε δηλαδή δέκα φορές περισσότερο ψωμί από τον Ευρωπαίο.

Αποφασίστηκε λοιπόν να δίνεται 50 δράμια ψωμί σε κάθε Αθηναίο (160 γραμμάρια), τον χειμώνα η μερίδα έγινε 70 δράμια και αργότερα έγινε 100 δράμια .





Δηλαδή για 3.000.000 Έλληνες η επιτροπή κατάφερε να εξασφαλίσει περίπου 1000 θερμίδες ημερησίως.

[pluton]

ΣΙΤΑΡΙ

Στον Πειραιά υπήρχαν αλευρόμυλοι που θεωρούντο οι καλύτεροι των Βαλκανίων, υπήρχε δυνατότητα μάλιστα αναρρόφησης από το πλοίο όμως η δυναμικότητά τους ήταν 680 τόνοι την ημέρα, βρέθηκαν τώρα και κάποιοι ακόμα αλευρόμυλοι (τρεις συνολικά) με δυναμικότητα 500 τόνους , 250 τόνους , και 80 τόνους αυτές οι βιομηχανίες άνηκαν σε ιδιώτες και με την συγκατάθεση των αρχών κατοχής τέθηκαν στην διάθεση της επιτροπής, η Επιτροπή είχε δικό του προσωπικό που επιτηρούσε την φόρτωση, το ζύγισμα και την άλεση, οι δε εργάτες των μύλων υποβαλλόταν σε σωματική έρευνα όταν έβγαιναν από τους μύλους.


Για να αποφευχθούν απεργίες που θα δημιουργούσαν πρόβλημα στην παραγωγή σιταριού η επιτροπή σκέφτηκε να εισαγάγουν αλεύρι κατευθείαν από τον Καναδά. Δεν προχώρησε η ιδέα αυτή για τους πιο κάτω λόγους:

1. Η άλεση γινόταν σε ποσοστό 70% και 30% πίτουρο , στην Ελλάδα όμως χρειαζόταν «πλήρης άρτος» διότι ήταν η βασική τροφή του πληθυσμού. Η άλεση στην Ελλάδα έφτασε στο εκπληκτικό ποσοστό 96% το 1943 για κάποιους λόγους που θα εκθέσουμε παρακάτω το ποσοστό άλεσης έφτασε 95%.

2. Η επιτροπή δεν ήθελε να πλήξει τους αρτεργάτες της Ελλάδος με ανεργία.

3. Υπήρχε κίνδυνος να υποστεί αλλοιώσεις το αλεύρι κατά την μεταφορά του.

Για το θέμα της κλοπής αλεύρων από το προσωπικό μου διηγήθηκαν την πιο κάτω ιστορία:

Οι εργάτες που μετέφεραν το αλεύρι φορούσαν ένα μάλλινο λευκό πανί στην μέση τους (ζωνάρι), αυτό το πανί το γύριζαν δύο τρεις ή και περισσότερες φορές γύρω από την μέση τους σκοπός ήταν να λειτουργεί αυτό το ζωνάρι σαν κορσές που τους βοηθούσε στο σήκωμα φορτίων (ήταν μέρος της εξάρτησης του χαμάλη).

Προς το τέλος της εργασίας φρόντιζαν να ρίξουν στην θάλασσα ( οι μύλοι είναι δίπλα στην θάλασσα και οι θάλασσες τότε ήταν πεντακάθαρες, αλλά και στην περίπτωση μεταφοράς του αλευριού με πλοίο το ίδιο κόλπα γινόταν) ή σε κάποιο μέρος με καθαρό νερό το ζωνάρι αυτό, ακολούθως έριχναν στο μάλλινο ζωνάρι αλεύρι το οποίο γινόταν ένα πράγμα με το ζωνάρι και μετά το ξαναφορούσαν, όταν έβγαιναν φυσικά τους έψαχναν αλλά δεν έβρισκαν τίποτα να έχουν πάρει από το αλεύρι, στο σπίτι τους περίμενε η γυναίκα τους που έπαιρνε το ζωνάρι και σε ένα καθαρό κουβά με καθαρό νερό το έπλεναν καλά για να βγει το αλεύρι.


Η Επιτροπή και οι αρχές κατοχής δεν πήραν μυρουδιά από το κόλπο αυτό των χαμάληδων.

Μιας και μιλάμε για κλεψιά να πω και ένα άλλο κόλπο που γίνηκε στην κατοχή από τους βουτηχτάδες.

Στο λιμάνι του Πειραιά οι Γερμανοί είχαν βυθίσει αγγλικά πλοία με τα στούκας τους στην αρχή του πολέμου, τα βυθισμένα αυτά πλοία είχαν κονσέρβες που ήταν απαραίτητες για τον γερμανικό στρατό, έτσι πλήρωναν Έλληνες βουτηχτάδες να πηγαίνουν στα βυθισμένα αγγλικά πλοία και να ανεβάζουν κιβώτια με κονσέρβες.

Οι βουτηχτάδες σκέφτηκαν μόνοι μας είμαστε δεν κάνουμε έτσι να πάρουμε και μερικές κονσέρβες για πάρτη μας, πως όμως που τους έψαχναν μετά το τέλος της εργασίας, έτσι λοιπόν βρήκαν το πιο κάτω κόλπο......... έπαιρναν μερικά κιβώτια τα οποία τα έβαζαν στην καρίνα των ελλιμενισμένων πλοίων στο λιμάνι, έτσι το βράδυ μετά το τέλος της εργασίας τους και αφού τους είχαν ψάξει οι Γερμανοί, βουτούσαν για λογαριασμό τους προκειμένου να πάρουν τα κιβώτια πια που είχαν βάλει στην καρίνα των πλοίων και τις ποσότητες αυτές τις μοιραζόντουσαν......... η δουλειά καλά τραβούσε έτσι και κονόμησε κόσμος και κοσμάκης αγγλική κονσέρβα, έλα όμως που δεν τα βρήκαν στην μοιρασιά οι δύτες και οι λοιποί εμπλεκόμενοι και για τον λόγο αυτό κάποιοι πήγαν και το κάρφωσαν στους Γερμανούς. (αν δεν το κάρφωναν θα έτρωγε όλος ο Πειραιάς από αυτές τις κονσέρβες και ποτέ δεν πρόκειται να το έβρισκαν οι Γερμανοί)...........


Τώρα πως οι γερμανοί θα μπορούσαν να είναι σίγουροι ότι το βιολί με την καρίνα και τα κιβώτια δεν θα συνεχιζόταν;

Μετά το τέλος της εργασίας δύο βάρκες μία αριστερά και μία δεξιά υπό την επίβλεψη των Γερμανών κρατούσαν ένα μεγάλο σχοινί και κωπηλατώντας έσερναν το σχοινί κάτω από την καρίνα των πλοίων, έτσι σιγουρευόντουσαν ότι δεν "αποθήκευαν" οι δύτες κιβώτια με κονσέρβες στις καρίνες των πλοίων.




ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Οι μύλοι του Αγίου Γεωργίου των αδελφών Συμεόνογλου στο Ν Ικόνιο του Κερατσινίου, ήταν το μεγαλύτερο εργοστάσιο των Βαλκανίων, σήμερα υπάρχει, το έχει πάρει ο Βολιώτης Λούλης έχει παροπλιστεί χρησιμοποιείται για διάφορες χρήσεις εκτός από μύλος. Έχει κρατηθεί μόνο η επωνυμία του αλευριού που προφανώς παράγεται απ αλλού.

[pluton]

ΟΙ ΑΡΤΟΠΟΙΟΙ

Η περιοχή της Αθήνας την εποχή αυτή έχει περίπου 700 αρτοποιούς (φυσικά οι περισσότεροι από την Ήπειρο).

Ο κόσμος μουρμούριζε γι αυτούς ότι είχαν κερδίσει τεράστια ποσά και είχαν φτιάξει μεγάλες περιουσίες από την εκμετάλλευση του άρτου σε συνδυασμό με την πείνα.

Η επιτροπή έπρεπε να συνεργαστεί με αυτούς τους ανθρώπους για την παραγωγή ψωμιού. Το ψωμί αυτό θα πρέπει να ήταν ίδιο για όλους και θα έπρεπε να μη κλέβουν οι αρτοποιοί τον λαό και την επιτροπή, για να βρεθεί η αναλογία αλευριού – ψωμιού έγιναν τρεις δοκιμές παραγωγής ψωμιού παρουσία της επιτροπής, του υπουργείου Επισιτισμού και της Συντεχνίας Αρτοποιών Αθηνών, η Τρίτη μάλιστα δοκιμή έγινε σε δύο φάσεις από το προσωπικό της επιτροπής και από τους εργάτες των αρτοποιών, και οι δύο φάσεις ήταν λεπτολόγες και με ακρίβεια ορίστηκαν η υγρασία του αλευριού, η αστυνομία έλεγξε το ψήσιμο και το ζύγισμα παρευρισκόταν πολυμελής αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον τετράπαχο κ Καρούσο, οι αρτοποιοί όταν βγήκαν τα ψωμιά δεν δεχόντουσαν τα αποτελέσματα των δοκιμών , όλες οι δοκιμές έδιναν ότι 100 οκάδες αλεύρι δίνουν 141,3 οκάδες ψωμί με ανοχή 1%.


Ο λόγος της αντίδρασης των αρτοποιών εντοπιζόταν στην επιθυμία τους να πάρουν περισσότερο αλεύρι και να παραδώσουν όσο γίνεται λιγότερο ψωμί, ώστε να μπορέσουν να εμπορευτούν το αλεύρι στην μαύρη αγορά που είχε τεράστια τιμή.


Οι αρτοποιοί αναγκάστηκαν εκ των πραγμάτων να αποδεχτούν το ποσοστό, ωστόσο μετά τα πρώτα ψησίματα κατέφτασαν πλήθος καταγγελίες από τον κόσμο ότι σε πολλά αρτοποιία το ψωμί δεν ήταν καλό.

Η επιτροπή έκανε διαρκείς ελέγχους και δεν κατόρθωνε να βρει με ποιο τρόπο ξεγελούσαν τους ελέγχους οι αρτοποιοί, τελικά βρέθηκε το κόλπο που έκαναν……….

Οι έλεγχοι γινόντουσαν μετά τις 9 μμ έτσι μέχρι εκείνη την ώρα πουλούσαν ψωμί κακής ποιότητας και μετά έφτιαχναν καλής ποιότητας ψωμί, δηλαδή έκαναν δύο ζυμώσεις, έτσι η επιτροπή ξεκίνησε ελέγχους από τις 6 πμ πράγμα πολύ δύσκολο.





ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Η ΤΙΜΗ ΕΝΟΣ ΨΩΜΙΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ.

[pluton]

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Δελτίο τροφίμων. Στην συνέχεια θα δούμε ότι αυτά δεν χρησιμοποιούντο μόνο για ψωμί.


ΔΕΛΤΙΑ ΔΙΑΝΟΜΩΝ

Μετά την γαλλική επανάσταση (1789) ρώτησαν τον πολιτικό Sieyes «Τι έκανες κατά την επανάσταση;» και απάντησε «Έζησα».


Αυτό συνέβη και με τους Έλληνες της κατοχής, αυτό που επιδίωκαν ήταν να ζήσουν, το γράφω αυτό διότι στην συνέχεια πιθανά να δείτε μερικά παράξενα πράγματα, που όμως όλα είχαν σαν στόχο την επιβίωση κάτω από δραματικές συνθήκες που δεν ήταν τόσο σκληρές σε όλη την Ευρώπη “Festung Europa”, για την Ελλάδα ήταν τρομακτικές .

Λόγω της χαοτικής κατάστασης που παρουσιάστηκε μετά την κατάρρευση του μετώπου η αστυνομία παραχώρησε δελτία διανομής τροφίμων πολλές φορές στο ίδιο άτομο, έτσι τον Μάρτιο του 1942 κυκλοφορούσαν στην Αθήνα του ενός εκατομμυρίου κατοίκων 1.336.865 δελτία διανομών, τον Αύγουστο του 1942 τα δελτία ήταν 1.224.193!



Πέρα τούτου όμως όταν πέθαινε κάποιος, εγίνετο ταφή χωρίς να δηλωθεί για να γίνει παρακράτηση του δελτίου του.


Η επιτροπή πήρε μέτρα για να περιοριστεί αυτό το κακό και ξεκίνησε από τα παιδιά, σημάδεψε την άκρη του δακτύλου σε χρωματισμένο υγρό, έτσι βρέθηκε ότι πολλές μανάδες είχαν το ίδιο παιδί!

Αυτό δεν μπορούσαν να το κάνουν στους μεγάλους. Το ψωμί τώρα που έπαιρναν με τα πολλαπλά δελτία διοχετεύετο στην μαύρη αγορά έτσι έβλεπε κανείς επιγραφές σε πάγκους που πουλούσαν ψωμί η επιγραφή « Ψωμί του δελτίου», όταν δε τους έπιανε η αστυνομία αυτοί παρουσίαζαν συλλογή των οικογενειακών τους δελτίων.

Αποφασίστηκε λοιπόν να γίνονται έλεγχοι στα αρτοποιία στους αγοραστές, έτσι πιάστηκαν πολλοί με διπλά δελτία, τα οποία και κατάσχεσαν, τώρα όποιος έβγαζε νέο δελτίο έπρεπε να παρουσιάζεται αυτοπροσώπως, επιπλέον άρχισε να γίνεται παρακολούθηση των αλλαγών διευθύνσεων.



ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Παιδί τρώει το φαγητό του και στο ένα χέρι του κρατάει το κουτάλι και στο άλλο το δελτίο διατροφής. Πόσο εύκολο ήταν κάποιος πεινασμένος να του βουτήξει το δελτίο για δική του χρήση.

[pluton]

CHARITY BEGINS AT HOME (Η φιλανθρωπία αρχίζει από το σπίτι μας)

Στην Ελλάδα αυτή την εποχή όλες οι κοινωνικές ομάδες επιδίωκαν διπλή μερίδα συσσιτίου και βοήθειας από το κράτος, έτσι εκδίδονται:

- «Δελτία αναπήρων»
- Δελτία για τους Ηθοποιούς
- Δελτία για τους εφημεριδοπώλες
Κλπ


Τις διάφορες κρατικές θέσεις τις πλησίαζαν ομάδες και συντεχνίες και με διάφορες δικαιολογίες ζητούσαν ειδική μεταχείριση, έφταναν να παίρνουν διπλή μερίδα και 125 εύζωνοι που φρουρούσαν το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, περιττό να σου πω ότι αυτοί δεν είχαν καμιά σχέση με τους γερμανοτσολιάδες που δημιουργήθηκαν αργότερα, βέβαια καμιά Επιτροπή δεν μπορούσε να τους αρνηθεί μια ιδιαίτερη μεταχείριση μιας και ήταν η μόνη νόμιμη Ελληνική στρατιωτική δύναμη της χώρας, έτσι αυτοί εξακολούθησαν να παίρνουν την διπλή τους μερίδα, οι περισσότεροι όμως διαγράφτηκαν από αυτούς που θα έπαιρναν διπλή μερίδα τροφής.


Οι περιπτώσεις που ζητούσαν ειδική μεταχείριση ήταν πολλές και απ ότι φαίνεται οι Ελβετοί-Σουηδοί τις γνώριζαν, έτσι βλέπουμε να μιλούν αναλυτικά για τις κατηγορίες που είχαν ανάγκη ειδικής βοήθειας, σας απαριθμώ μερικές από αυτές που οι ξένοι παρουσιάζουν:


- Πρόσφυγες Θράκης Μακεδονίας.
- Οικογένειες που είχαν εγκαταλείψει τα πυρπολημένα από τα στρατεύματα κατοχής χωριά τους .
- Γέροι που ζούσαν με εμβάσματα από τα ξενιτεμένα παιδιά τους στην Αμερική και τώρα αυτά τα εμβάσματα λόγω του πολέμου είχαν διακοπεί.
- Γυναίκες που οι άντρες τους υπηρετούσαν στην Μ Ανατολή.
- Δημοσιογράφοι που είχαν κλείσει τις εφημερίδες τους οι κατοχικές δυνάμεις.
- Καλλιτέχνες που λόγω της γενικότερης κρίσης δεν είχαν παραγγελίες.
- Δικηγόροι που τα γραφεία τους είχαν επιταχθεί.
- Άνθρωποι που είχαν διωχθεί από τα Επτάνησα.
- Κρητικοί που είχαν ξεκοπεί από τον τόπο τους.
- Ραδιοτηλεγραφητές πλοίων.
- Σπουδαστές των Ελληνικών παροικιών κυρίως της Αιγύπτου, που λόγω του πολέμου δεν είχαν επαφή με τις οικογένειές στους.
- Οι άνεργοι ναυτικοί.
- Το προσωπικό των καταστημάτων που είχε απολυθεί.
- Οι εμπορικοί αντιπρόσωποι συμμαχικών οίκων.
- Οι Εβραίοι
Κλπ κλπ

Σε όλους αυτούς παρ όλο που γνώριζαν ότι δεν έλεγαν ψέματα για τα δεινά τους που δεν οφείλονταν σε αυτούς αλλά στον πόλεμο η Επιτροπή υποχρεωνόταν να λέει ΟΧΙ .

Ο κος Μον περιγράφει το πιο κάτω περιστατικό « Κάποιος με πλησίασε ενώ καθόμουνα σε ένα παγκάκι του Βασιλικού κήπου και μου συστήθηκε δημοσιογράφος και μου είπε με τόνο επιτιμητικό: Κύριε πρόεδρε, έχετε φήμη πως είστε σκληρός!».

Ο Μον θέλησε να ξεφύγει από αυτό το θλιβερό καθήκον της άρνησης και πρότεινε στον Δαμασκηνό να του βγάλει μια μηνιαία ποσότητα τροφίμων που θα διάθετε αυτός σε ορισμένες ειδικές συγκινητικές περιπτώσεις. Ο ιεράρχης τρόμαξε και αρνήθηκε την προσφορά του Μον και όταν ρωτήθηκε για τον λόγο της άρνησης είπε: «Αν το πράγμα μαθευτεί , τότε όλη η Ελλάδα θα έρθει να μου ζητήσει βοήθεια και για μένα όλοι είναι παιδιά μου και δεν μπορώ να επιλέξω ποιος θα φάει και ποιος όχι».

[pluton]

ΕΟΧΑ “Εθνικός Οργανισμός Χριστιανικής Αλληλεγγύης”

Ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, προ της ζοφερής κατάστασης που άρχιζε να παρουσιάζει η Κατοχή και κυρίως της επερχομένης πείνας, προέβη σε μία σημαντική ενέργεια: απηύθυνε προς την τότε κυβέρνηση, έκκληση με υπόμνημα στον οποίο ανέπτυσσε «πλήρες πρόγραμμα ενιαίας ασκήσεως της δημοσίας αντιλήψεως επεκτεινομένης εις όλας τας πασχούσας τάξεις της κοινωνίας, περιλαμβανούσης την διατροφήν, ένδυσιν, παροχήν ιατρικής περιθάλψεως και φαρμάκων, εξεύρεσιν εργασίας» κλπ.




Με αυτή την ενέργεια και κατόπιν πολλών εμποδίων και αναβολών, επέτυχε να εκδοθεί το υπ’ αριθμ. 776/4-12-1941 ΝΔ, με το οποίο δημιουργείτο νομικό πρόσωπον Δημοσίου Δικαίου ΕΟΧΑ δηλαδή “Εθνικός Οργανισμός Χριστιανικής Αλληλεγγύης”, η ΕΟΧΑ βρήκε έτοιμο τον εθελοντικό μηχανισμό που είχε στήσει ο Αρχιεπίσκοπος του 1940 Χρύσανθος με την επωνυμία «Πρόνοια των οικογενειών των στρατευμένων», στόχος της ΕΟΧΑ ήταν: “την εξεύρεση και παροχήν εργασίας, την ένδυση και θέρμανση των απόρων ολοκλήρου της Επικρατείας, έτι δε και την παροχήν παντός είδους βοηθείας εις αυτούς”. Το έργο που επιτέλεσε η ΕΟΧΑ εγκωμιάστηκε χαρακτηριστικά ας δούμε τι είπε ο Ηλίας Βενέζης, που βάζει την ΕΟΧΑ «στην καθολική Εθνική Αντίσταση των Ελλήνων. Με τον ειρηνικό του στρατό – τις χιλιάδες των εθελοντών – με τα ειρηνικά του όπλα – τα καζάνια των Εστιών του – με τα ρούχα και τα φάρμακα, ο ΕΟΧΑ αγωνίσθηκε αγώνα δύσκολο, όχι μόνο για την φυλετική επιβίωση των Ελλήνων, αλλά και για να διατήρηση και να τόνωση το ηθικό τους, να κρατηθούν όρθιοι και να μην λυγίσουν…..».

Ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, έστελνε διαρκώς εγκυκλίους προς τους κατακτητές καθιστώντας τους υπεύθυνους για τον αφανισμό του Ελληνικού λαού.

Συνεργάστηκε με τον ταγματάρχη Ιωάννη Τσιγάντε, αρχηγό της αντιστασιακής ομάδος “Μίδας 614”, ο οποίος εκτός των άλλων προμήθευε τον Δαμασκηνό με χρήματα από την Μέση Ανατολή για τις οικογένειες των εκτελεσθέντων πατριωτών και των άλλων αναγκών του χειμαζόμενου λαού.

Για την αντιμετώπιση της πείνας απευθύνθηκε σε ομόδοξους και ετεροδόξους Εκκλησίες, αλλά και στους Ερυθρούς Σταυρούς σχεδόν όλου του κόσμου, το μέγα πρόβλημα της πείνας. Έστειλε μέχρι τηλεγράφημα στον πατριάρχη Αλεξανδρείας Χριστόφορο, δια του οποίου παρακαλούσε να στείλει η Εκκλησία της Αλεξάνδρειας κατεπειγόντως τρόφιμα στην Ελλάδα, θέτων εις τον πατριάρχη ως αντιπροσφορά (ενέχυρο) άπασαν την ακίνητη περιουσία της Ελληνικής Εκκλησίας, το σύνολον των κειμηλίων και ιερών σκευών όλων των ναών και μονών της χώρας, όπως επίσης τα τιμαλφή και πολύτιμα ιερά άμφια του ελληνικού Κλήρου παντός βαθμού, προς οιανδήποτε κατά την εκτίμηση του πατριάρχου χρήση...

Αμέσως ήρθε τηλεγραφική απάντηση του πατριάρχη Αλεξανδρείας, (η Ιταλική Πρεσβεία μάλιστα καθυστέρησε να επιδώσει το τηλεγράφημα στην Ελληνική Εκκλησία), που διαβεβαίωνε: «Ελπίζομεν ότι θα δυνηθώμεν να υπερπηδήσωμεν τας δυσκολίας δια την προμήθειαν τροφίμων και την μεταφορά αυτών». Και: «Ουδεμία ανάγκη υπάρχει να διαθέσητε την περιουσίαν της Ελληνικής Εκκλησίας».

Ο αρχιεπίσκοπος έδωσε εντολή, όπως και ο προκάτοχός του αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος, να διατεθούν όλα τα “αναθήματα” και τα τιμαλφή των ιερών ναών και ιερών μονών.


Τότε διέθεσε και το Πανελλήνιον Ίδρυμα της Μεγαλόχαρης της Τήνου, το ποσόν των 5 εκατομμυρίων δρχ. της εποχής εκείνης...


Ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός υπεράσπιζε τους φυλακισμένους, τις οικογένειές τους, τους ομήρους και τους δικαζόμενους. Ο γραμματεύς του καθηγητής Ιωάννης Γεωργάκης, ως νομικός, υπεράσπισε δωρεάν τότε περί τις 3.000 τέτοιες περιπτώσεις.


Η περίπτωση του Δαμασκηνού μπορεί να μετρηθεί με σταθμά μεγάλου ηγέτη και αληθινού Χριστιανού, ήταν μήπως ο μόνος ο μητροπολίτης Γεννάδιος Αλεξιάδης (1912-1951) με κάθε τρόπο διέσωζε τους Έλληνες αντιστασιακούς, αλλά και τους Εβραίους από την καταδίωξη των Ναζί.

Αναφέρεται ότι ο Γεννάδιος, όταν του εζήτησε ο Γερμανός διοικητής της Θεσσαλονίκης λίστα με ονόματα των Εβραίων, εκείνος του απάντησε: «Θα σας δώσω την λίστα, αλλά και το πρώτο όνομα που θα γράψω, θα είναι το δικό μου».


Που βρήκε όμως τα χρήματα ο Δαμασκηνός για το γιγάντιο αυτό έργο του; Τα βρήκε με πολλούς τρόπους ενδεικτικά θα σας αναφέρω κάτι που είπε ο ίδιος όταν ρωτήθηκε:


«Πως γίναν τα συσσίτια της ΕΟΧΑ στα χρόνια της Κατοχής που σώθηκε τόσος κόσμος από την πείνα και τον θάνατο;».
«Είχαμε κάνει λέει, μια απάτη».
«τι απάτη;».
«Είχαμε συνεννοηθεί με πατριώτες στο Νομισματοκοπείο και βγάζανε διπλούς αριθμούς χαρτονομισμάτων. Αυτό σήμαινε εκτέλεση. Κι έτσι με τα διπλά χρήματα, από τη μια μεριά έβγαιναν προς τα έξω και από την άλλη και κατορθώναμε να κάνουμε τα συσσίτια, ώστε να διατηρηθεί στη ζωή ο λαός των Αθηνών, ο οποίος τότε λιμοκτονούσε».



ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Η ΕΟΧΑ στο προαύλιο Ιερού Ναού Ιωάνου του Προδρόμου στο Άργος.

[pluton]

Μπομπότα με σταφίδα.



Η μπομπότα που έχω φάει μοιάζει με τις δύο πιο πάνω φωτογραφίες.


Η μπομπότα (το ψωμί των φτωχών)

Η μάνα μου είχε την συνήθεια δύο - τρεις φορές τον χρόνο να φτιάχνει (προς ανάμνηση) φαγητό της κατοχής. Στο σπίτι λέγαμε σήμερα θα φάμε κατοχικό φαί.

Να σας πω την αλήθεια εμένα μου άρεσαν αυτά τα κατοχικά φαγητά και έλεγα "Δεν είναι άσκημα" για να πάρω την απάντηση "Παιδί μου αυτά είναι πλούσια κατοχικά φαγητά, δεν ήταν έτσι".

Το Σεπτέμβριο το θέριζαν και το πήγαιναν στο μύλο με τα άλογα και το έκαναν μπομπότα. Από το μύλο έπαιρναν την μπομπότα σε σακιά και την μετέφεραν στο σπίτι. Έπειτα η νοικοκυρά έπαιρνε την μπομπότα και την κοσκίναγε μέσα σε μια ξύλινη σκάφη, εκεί ξεχώριζε το αλεύρι που έπεφτε στη σκάφη με το χοντρό αλεύρι όπου το μάζευαν και το έδιναν στα ζώα τους.

Στη συνέχεια στη σκάφη όπου έχε ήδη πέσει το αλεύρι ρίχνανε την ανάλογη ποσότητα ζεστού νερού. Το ανακάτευαν με μια κουτάλα, το ζύμωναν και το βάζανε σε ταψιά. Αφού έχουμε ανάψει ήδη τον φούρνο με τα ξύλα, το έβαζαν με τα ταψιά μέσα στο φούρνο για μισή ώρα και το έψηναν. Έτσι έφτιαχναν τη μπομπότα, γνωστή ως «ψωμί των φτωχών».

Γίνεται πιο λεπτό από τα συνηθισμένα ψωμιά και πιο πυκνό στην υφή.

Συστατικά:
500 γρ. καλαμποκάλευρο
500 γρ. αλεύρι σταρένιο
30 γρ. μαγιά νωπή ή 1 φακελάκι ξερή
1/2 λίτρο ζεστό νερό
2 κ.γλ. αλάτι
1 κ.σ. μέλι
1 κ.γλ. ξύσμα πορτοκαλιού (προαιρετικά)

Οδηγίες:
1. Ρίχνουμε στο μίξερ το καλαμποκάλευρο και το περιχύνουμε με ζεστό νερό.
2. Ανακατεύουμε να βραχεί όλο και το αφήνουμε να γίνει χλιαρό.
3. Πλάθουμε το ψωμί σε ταψάκι Νο 30.
4. Λαδώνουμε και πασπαλίζουμε σουσάμι.
5. Πατάμε τη ζύμη με τις παλάμες να απλωθεί ομοιόμορφα.
6. Αλείφουμε την επιφάνεια με ζεστό νερό, πασπαλίζουμε σουσάμι και πατάμε με τις παλάμες.
7. Μ’ ένα κοφτερό μαχαίρι χαράσσουμε το ψωμί τριγύρω, αρχίζοντας από την περιφέρεια και φτάνοντας μέχρι κάτω.
8. Αφήνουμε αχάραχτο το κέντρο.
9. Αφήνουμε να διπλασιάσει τον όγκο του, και ψήνουμε σε μέτρια θερμοκρασία για 30 λεπτά περίπου.




Παλιά Κατοχική φωτογραφία με δύο παιδιά έξω από ένα ζαχαροπλαστείο στην Πανεπιστημίου.

Κοιτάζουν τα γλυκά….

Στην βιτρίνα έβαζε και μια πινακίδα ο ζαχαροπλάστης….

«…προσοχή μην σας αρπάξουν το γλυκό…».

Έβγαινε ανέμελος με το γλυκό στο χέρι και ο ένας τον έσπρωχνε και ο άλλος του το άρπαζε…

[pluton]

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Πλάνο καθημερινού προγράμματος για εξωσχολική εστία του ΕΟΧΑ στον Κολωνό που περιλαμβάνει τραγούδια και σκετς.



ΛΑΪΚΑ ΣΥΣΣΙΤΙΑ

Υπό την προεδρία του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού λειτουργούσαν «Λαϊκά Συσσίτια», αυτά τα διοικούσαν η ΕΟΧΑ και ιδιωτικές φιλανθρωπικές οργανώσεις και σίτιζαν περισσότερους από 900.000 ανθρώπους, από αυτούς οι 250.000 ήταν παιδιά.

Δηλαδή όλη η Αθήνα έτρωγε από τα λαϊκά συσσίτια. Παρουσιαζόταν πολλές φορές το φαινόμενο το προσωπικό που εργαζότανε στα λαϊκά συσσίτια να εμπορεύεται την παρεχόμενη τροφή, έτσι έβλεπες πολλές μικροταβέρνες να έχουν σαν μοναδικό πιάτο στον κατάλογό τους την σούπα του γειτονικού συσσιτίου.


Τώρα 200.000 άτομα μέσα στην γενική ανακατωσούρα κατάφερναν να τρώνε από δύο διαφορετικά συσσίτια.





ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Πρόσκοποι βοηθούν στα εξωσχολικά συσσίτια του Ε.Ο.Χ.Α. στην Πλάκα.


Η Επιτροπή εξάρτησε την βοήθεια της προς τα λαϊκά συσσίτια από μια ριζική αναδιοργάνωση, και ζήτησε να σιτίζονται μόνο οι πραγματικοί άποροι και προς τούτο ζήτησε να πηγαίνουν συνεργεία που θα διαπίστωναν από σπίτι σε σπίτι αν οι σιτιζόμενοι ήταν πραγματικά άποροι.

Μόλις η Επιτροπή πήρε είδηση ότι θα στελνόντουσαν επιπλέον 2.000 τόνοι όσπρια μηνιαία (που σιγά σιγά έγιναν 3.000 τόνοι), η Επιτροπή αποφάσισε να τελειώσει με το «λαϊκά συσσίτια», δημοσίευσε λοιπόν μια ανακοίνωση στον τύπο με την οποία έβαλε το ζήτημα ο πληθυσμός ή να έπαιρνε την σούπα από τα λαϊκά συσσίτια μαγειρεμένη όπως μέχρι τότε ή την ίδια ποσότητα να διατίθεται από την Επιτροπή από τους παντοπώλες (φυσικά αμαγείρευτη).



ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Οι πρόσκοποι στα συσσίτια της κατοχής.

ΚΑΤΟΧΙΚΟΣ ΤΣΕΛΕΜΕΝΤΕΣ

Ένα από τα φαγητά της κατοχής ήταν το "ΤΟΥΡΛΟΥ" δηλαδή 10 φασόλια, 10 ροβίθια, 30 φακές, κρεμμύδια, σκόρδα, μαϊντανός, σέλινο και ότι άλλο υπήρχε.... όλα μαζί τα έβραζαν (χωρίς λάδι βεβαίως, διότι το λάδι δεν μπορούσε να το φάει ο καθένας) και μετά καλή σας όρεξη....