H ιστορία που δεν διάσκεται για την ΜΑ εκστρατεία

Θέματα ιστορικού και αρχαιολογικού ενδιαφέροντος.
Άβαταρ μέλους
pluton
Supreme poster
Supreme poster
Δημοσιεύσεις: 17969

Re: H ιστορία που δεν διάσκεται για την ΜΑ εκστρατεία

Δημοσίευσηαπό pluton » 03 Μάιος 2017, 13:58

2 Μαΐου 1919 απελευθέρωση της Σμύρνης


http://pluton22.blogspot.gr/2013/04/blog-post_13.html


https://www.youtube.com/watch?v=Ib7QVnicRt0

0 .
ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ: «Τελειώνουμε σήμερα ότι δεν κατάφερε να ολοκληρώσει το ΕΑΜ. Είναι δική μας επιλογή οι Πρέσπες».

Άβαταρ μέλους
Ακρίδης Κατσαριδόπουλος
Crazy poster
Crazy poster
Δημοσιεύσεις: 1210

Re: H ιστορία που δεν διάσκεται για την ΜΑ εκστρατεία

Δημοσίευσηαπό Ακρίδης Κατσαριδόπουλος » 29 Αύγ 2022, 19:44

«Μικρασιατική γενοκτονία» τίνος;

Η Ιστορία παίζει καμιά φορά περίεργα παιχνίδια σ’ όσους την επικαλούνται ως πολιτικό επιχείρημα. Ξεφυλλίζοντας το προσωπικό αρχείο του Ραφαήλ Λέμκιν, προσβάσιμο πλέον σε μεγάλο βαθμό στο Διαδίκτυο, ο ερευνητής διαπιστώνει πως ο επιφανής νομικός που επινόησε τον όρο «γενοκτονία» όντως πίστευε ότι στη διάρκεια του μικρασιατικού πολέμου συντελέστηκε κάτι τέτοιο.

Οχι όμως των Ελλήνων από τους Τούρκους, αλλά το αντίθετο!

Το πιστοποιεί ένα αδημοσίευτο -μέχρι σήμερα- ντοκουμέντο που εντοπίσαμε σ’ αυτό το αρχείο (κυτίο 8, φάκελος 8).

Πρόκειται για ένα δισέλιδο δακτυλόγραφο, το οποίο αποτελεί μέρος του υλικού που ο Λέμκιν είχε συγκεντρώσει για τη συγγραφή της -ανολοκλήρωτης- «Ιστορίας των γενοκτονιών» που ετοίμαζε.

Οπως προκύπτει απ’ το σύνολο των σημειώσεών του, ο Λέμκιν σχεδίαζε ν’ αναλύσει δυο επιμέρους στιγμές των ελληνοτουρκικών συρράξεων του παρελθόντος σαν συμμετρικές «γενοκτονίες»: τη σφαγή της Χίου το 1822 (Ελλήνων από Τούρκους) και τη μικρασιατική εκστρατεία (Τούρκων από Ελληνες).

Η δεύτερη «τεκμηριώνεται» με αναδρομή στο βιβλίο του γνωστού Αγγλου ιστορικού Αρνολντ Τόινμπι «Το Δυτικό ζήτημα στην Ελλάδα και την Τουρκία» (1922).

Από την αντιπαραβολή με το πρωτότυπο, διαπιστώνουμε μάλιστα πως ο συντάκτης του σημειώματος παρέλειψε τη συγκριτική αναφορά του Τόινμπι σε αντίστοιχες επιδόσεις των κεμαλικών στον τουρκόφωνο Δυτικό Πόντο.

Μολονότι ο Λέμκιν τις τελευταίες δεκαετίες έχει αναγορευτεί σε ιερή αγελάδα των «γενοκτονολόγων», επί της ουσίας η εκτίμησή του δεν αποτελεί φυσικά θέσφατο.

Αποδεικνύει όμως τα εγγενή όρια της «γενοκτονολογίας», τη δομική ασάφεια και τον πολιτικό κατά βάση χαρακτήρα μιας νομικής έννοιας εκ γενετής τόσο διευρυμένης, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πολιτικό όπλο.

Το πλήρες σημείωμα του Ραφαήλ Λέμκιν:

Ελληνες εναντίον Τούρκων - μέθοδοι Ι (υλικ.)
Μέθοδοι Γενοκτονίας

Υλική
Σφαγή

Στις 15 Μαΐου 1919 άρχισαν σφαγές Τούρκων σε διάφορα μέρη της Μικράς Ασίας. Πολίτες κι αφοπλισμένοι στρατιώτες σφαγιάζονταν στους δρόμους. Αργότερα ολόκληρες συνοικίες και χωριά λεηλατούνταν, άνθρωποι σκοτώνονταν ή εκτοπίζονταν.

Επειτα από οκτώ μήνες το κύμα της γενοκτονίας είχε φτάσει στην Κιλικία, στο ανατολικό άκρο της Ανατολίας. Υστερα από 18 μήνες εξαπλώθηκε στην αρμενική δημοκρατία του Ερεβάν. Στη Σμύρνη η γενοκτονία πήρε τραγικές διαστάσεις.

Ενα ελληνικό εκστρατευτικό σώμα κατέφθασε συνοδευόμενο από μια μοίρα συμμαχικών πολεμικών πλοίων μ’ επικεφαλής έναν Βρετανό ναύαρχο. Τα τουρκικά στρατεύματα στη Σμύρνη είχαν αφοπλιστεί, αλλά δεν είχαν όλα απομακρυνθεί.

Ο ορθόδοξος μητροπολίτης προϋπάντησε πανηγυρικά τα ελληνικά στρατεύματα κατά την άφιξή τους. Υπήρξαν θρησκευτικές τελετές κι εθνικοί χοροί. Κατόπιν οι Ελληνες παρήλασαν στην προκυμαία.

Ενα μικτό πλήθος παρακολουθούσε με ένταση. Ξαφνικά κάποιος έριξε έναν πυροβολισμό κι αμέσως άρχισε αχαλίνωτος καταιγισμός πυρών. Τα ελληνικά στρατεύματα πυροβολούσαν αδιακρίτως το πλήθος.

Τούρκοι αξιωματικοί σύρθηκαν έξω από τους στρατώνες κι εξαναγκάστηκαν να βαδίσουν κατά μήκος της προκυμαίας με υψωμένα χέρια. Υποχρεώθηκαν να φωνάξουν ελληνικά πατριωτικά συνθήματα.

Οταν σκόνταφταν ή ξέμεναν πίσω, λογχίζονταν χωρίς πολλά-πολλά και τα πτώματά τους ρίχνονταν στη θάλασσα. Αργότερα, ντόπιοι Ελληνες πολίτες σκότωσαν κάποιους από τους εναπομείναντες Τούρκους αξιωματικούς.

Οι Ελληνες επιτίθεντο σ’ οποιονδήποτε φορούσε φέσι, παρόλο που στη Σμύρνη οι μη Τούρκοι φορούσαν κι αυτοί φέσι. Το φονικό κράτησε δυο μέρες (Τόινμπι, Το Δυτικό ζήτημα, σ. 270).

Το σύνολο των σκοτωμένων στη Σμύρνη ήταν τουλάχιστον 200 (όπ.π., σ. 272). Κατά τη διάρκεια της επίθεσης του 1920 ο ελληνικός στρατός δολοφονούσε Τούρκους παντού (σ. 274-5).

Την επόμενη χρονιά η υλική γενοκτονία συνεχίστηκε· «τα εγκλήματα διαπράττονταν εν ψυχρώ» (σ. 276). Στις προσχεδιασμένες σφαγές των Ελλήνων ακολουθήθηκε η παρακάτω διαδικασία, σύμφωνα με τον Τόινμπι:

❝Αυτή η “άμεση δράση” ξεκινούσε συνήθως στα απομακρυσμένα τμήματα μιας επαρχίας. Πρώτα ερευνούνταν τα μικρά κρησφύγετα και, ως δεξιοτέχνες “παγανιέρηδες”, οι παραστρατιωτικοί συγκέντρωναν τους επιζώντες σαν κοπάδια στο κεντρικό χωριό ή κωμόπολη, όπου μπορούσαν να τους ξεφορτωθούν με άνεση. Το πρώτο στάδιο πραγματοποιούνταν συνήθως γρήγορα, το δεύτερο χαλαρά. Εχοντας κορέσει την όρεξή τους για λάφυρα και αίμα, οι παραστρατιωτικοί έπαιζαν ένα παιχνίδι γάτας και ποντικιού με τα εναπομείναντα θύματα τους. Τα υπέβαλλαν σε ανελέητο αποκλεισμό, σκοτώνοντας όποιον τολμούσε να πάει για δουλειά στα χωράφια. Κάποιες σκοτεινές νύχτες ορμούσαν, αποσύρονταν και ξαναορμούσαν, πραγματοποιώντας κάθε φορά μερικές λεηλασίες και φόνους. Στο τέλος χυμούσαν· γινόταν η τελική σφαγή, το χωριό παραδιδόταν στις φλόγες και το επικερδές άθλημα ενός μήνα κατέληγε στην εξάλειψη της αντίζηλης εθνότητας από εκείνη τη συγκεκριμένη περιοχή❞
(σ. 292).

[Raphael Lemkin Papers, American Jewish Archives (Σινσινάτι του Οχάιο), Box 8, Folder 8. Μεγάλο μέρος του αρχείου είναι προσπελάσιμο διαδικτυακά]

https://www.efsyn.gr/arheio/fantasma-ti ... ologoi?amp
0 .

Άβαταρ μέλους
Ακρίδης Κατσαριδόπουλος
Crazy poster
Crazy poster
Δημοσιεύσεις: 1210

Re: H ιστορία που δεν διάσκεται για την ΜΑ εκστρατεία

Δημοσίευσηαπό Ακρίδης Κατσαριδόπουλος » 08 Σεπ 2022, 10:26

Η κατάδυση στην κόλαση

Παρά την ύπαρξη εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων στα παράλια και –λιγότερο- στην ενδοχώρα της Μικράσίας, η όλη εκστρατεία του 1919-1922 υπήρξε ευθύς εξαρχής ένα καθαρά τυχοδιωκτικό και σε μεγάλο βαθμό παράλογο εγχείρημα, που υποτιμούσε (ουσιαστικά διέγραφε από το χάρτη) τους πολύ μεγαλύτερους μουσουλμανικούς πληθυσμούς της περιοχής. Το αρχικό αίτημα του Βενιζέλου προς το Ανώτατο Συμμαχικό Συμβούλιο αφορούσε μια ζώνη κατά μήκος όλων των δυτικών παραλίων της Μ. Ασίας, από την Πάνορμο της Προποντίδας ως την περιοχή του Κας απέναντι από το Καστελόριζο, με πληθυσμό (σύμφωνα με τον ίδιο) 818.221 Έλληνες και 1.042.050 Τούρκους, στους οποίους θα έπρεπε να προστεθούν επίσης τουλάχιστον 100.000 Αρμένιοι, Εβραίοι και Λεβαντίνοι. Προκειμένου να διασκεδαστούν ανεπιθύμητες εντυπώσεις, ο έλληνας πρωθυπουργός προσέθετε στα παραπάνω νούμερα τον πληθυσμό των -ήδη ελληνικών νησιών του Ανατολικού Αιγαίου- και των -ιταλοκρατούμενων- Δωδεκανήσων (370.000 Έλληνες έναντι 25.000 Τούρκων), με το αμφιλεγόμενο επιχείρημα ότι τα νησιά αυτά «αποτελούν γεωγραφικά και οικονομικά τμήμα της Μικράς Ασίας»· επιπλέον, τόσο στο υπόμνημά του προς τη Συνδιάσκεψη του Παρισιού όσο και στις κατ' ιδίαν συζητήσεις του με τον βρετανό ομόλογό του Λόιντ Τζορτζ, εισηγούνταν την ταυτόχρονη «ενθάρρυνση» της αμοιβαίας «μετανάστευσης» των εκατέρωθεν αλλοεθνών πληθυσμών, ώστε να επιτευχθούν η επιθυμητή εθνολογική ομοιογένεια κι ο εξελληνισμός της περιοχής. Στη ζώνη της Σμύρνης που η συνθήκη των Σεβρών επιδίκασε τελικά -προσωρινά- στην Ελλάδα, το 1920 κατοικούσαν σύμφωνα με τους επίσημους ελληνικούς και ισχυρισμούς 468.909 Έλληνες, 473.984 Τούρκοι και 69.204 άτομα θρησκευτικών κοινοτήτων – ποσοστά 46,3%, 46,8% και 6,7% αντίστοιχα.

Η απόρρητη απογραφή της ελληνικής διοίκησης για την ίδια περιοχή στα μέσα του 1921 θα δώσει ωστόσο αποτελέσματα λιγότερο βολικά για την αλυτρωτική επιχειρηματολογία, καθώς οι μουσουλμάνοι αποτελούσαν την απόλυτη πλειοψηφία του πληθυσμού ενώ οι Έλληνες δεν ξεπερνούσαν το 40%. Ακόμη πιο απελπιστικός για την ελληνική προσπάθεια ήταν ο εθνολογικός συσχετισμός στην ενδοχώρα, παρ' όλες τις φιλότιμες προσπάθειες ελλήνων εθνικιστών διανοουμένων να εξαφανίσουν στατιστικά το κυρίαρχο τουρκομουσουλμανικό στοιχείο μέσα από την ανακάλυψη «τουρκοφανών» και «μουσουλμανοφανών» εθνοτήτων όπως οι Ζεϊμπέκηδες, οι Κιζιλμπασήδες, οι «Ίσαυροι», οι Γιουρούκοι, οι Βόσνιοι, οι «τουρκοφανείς Λυκάονες», οι «τουρκοφανείς Λύκιοι» και -φυσικά- οι Πομάκοι. Προορισμένες για εσωτερική κατανάλωση και αναπτέρωση του εθνικού φρονήματος, οι ασκήσεις αυτές επί εθνολογικού χάρτου δεν είχαν την παραμικρή σημασία επί του πεδίου της (πραγματικής) αναμέτρησης.

Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί ότι και μη μουσουλμανικές εθνότητες που εκ των υστέρων εγγράφονται στη συλλογική μνήμη σαν «σύμμαχες» (αν όχι «αδελφές»), όπως οι Αρμένιοι, στην πραγματικότητα αποτελούσαν όχι σύμμαχο αλλά ανταγωνιστή του ελληνικού πληθυσμού στη μακροχρόνια διαπάλη τους για επικράτηση στις τοπικές αγορές. Αρκετά αποκαλυπτική μπορεί να θεωρηθεί επ' αυτού η αίτηση της ελληνικής κοινότητας της Τραπεζούντας προς τους Συμμάχους, το Φεβρουάριο του 1921, να παραμείνει η περιοχή τους στην οθωμανική επικράτεια και να μην προσαρτηθεί «επ' ουδενί» στη νεοσύστατη Δημοκρατία της Αρμενίας: «Η Τραπεζούντα και τα περίχωρα της ανήκουν άμεσα στους Έλληνες και Τούρκους, φίλους λαούς από αρχαιοτάτων χρόνων», διαβάζουμε στο κείμενο της έκκλησης, που καταγγέλλει «τα λεγόμενα δημοσιεύματα εφημερίδων ορισμένων ανεύθυνων κύκλων» περί του αντιθέτου. Όσο για τους (μουσουλμάνους) Κούρδους, μεγάλο μέρος των οποίων επανδρώνει τις ομάδες κρούσης αρχικά των Νεότουρκων και στη συνέχεια των κεμαλικών, αυτοί κατατάσσονται αναφανδόν στις «θηριώδεις και βάρβαρες ορδές» που έχουν αναλάβει την καταστροφή του ελληνικού (και γενικότερα του χριστιανικού) στοιχείου.

Τ. Κωστόπουλος, Πόλεμος και Εθνοκάθαρση, Αθήνα 2007, σ. 91-93
0 .

Άβαταρ μέλους
Ακρίδης Κατσαριδόπουλος
Crazy poster
Crazy poster
Δημοσιεύσεις: 1210

Re: H ιστορία που δεν διάσκεται για την ΜΑ εκστρατεία

Δημοσίευσηαπό Ακρίδης Κατσαριδόπουλος » 16 Φεβ 2023, 00:04

Η στάση των ΗΠΑ (1919)

Οι ΗΠΑ δεν είχαν καμία εδαφική φιλοδοξία στη Μικρά Ασία. Η θέση του Ουίλσον σχετικά με τις ελληνικές αξιώσεις στην Τουρκία, καθοδηγείται από την σκέψη να βρεθεί μία λύση σύμφωνη με τις αρχές του, απελευθερώνοντας τους ελληνικούς πληθυσμούς από τον οθωμανικό ζυγό ή από την ιταλική κυριαρχία. Τα προσωπικά του έντονα αντιταλικά αισθήματα, τον κάνουν περισσότερο υποχωρητικό πρός τις ελληνικές διεκδικήσεις. Εν τούτοις οι εμπειρογνώμονες του είναι πολύ επιφυλακτικοί.

Πράγματι, ενώπιον της Επιτροπής Ελληνικών Υποθέσεων, οι αμερικανοί εμπειρογνώμονες αντιπαραθέτουν τις δικές τους στατιστικές έναντι των αντίστοιχων ελληνικών για την Μικρά Ασία: «Ο κ. Ουέστερμαν (Westermann): Δεν υπάρχει απόλυτη ελληνική πλειοψηφία παρά μόνο στο σαντζάκι της Σμύρνης. Στο σύνολο των διεκδικούμενων εδαφών, το 32% είναι Έλληνες, ενώ το 63% είναι Τούρκοι... Οι στατιστικές αυτές είναι από την απογραφή που έγινε με την στρατολόγηση του 1908 στο βιλαέτι του Αϊδινίου. Οι αριθμοί αυτοί έχουν διορθωθεί στις εκθέσεις των αμερικανών ιεραποστόλων».

Ο ίδιος κ. Ουέστερμαν όταν επέστρεψε στις ΗΠΑ, απευθυνόμενος στους συμπατριώτες του τον χειμώνα του 1920-21 δήλωνε: «Η μεγάλη πλειοψηφία των Δυτικών, οι οποίοι ενδιαφέρονται για το ζήτημα αυτό, όπως αμερικανοί ιεραπόστολοι, η αμερικανική εταιρεία καπνού, οι μεγάλοι αγγλικοί εμπορικοί οργανισμοί των Φρέσφιλτ (Freshfield) και των Ουίτχολ (Withall), ήσαν αντίθετοι στην παράδοση της Σμύρνης στην Ελλάδα. Και εν τούτοις ήταν αυτό που τελικά έγινε, κατόπιν συμβιβασμού».

Η αρχική ιδέα των Αμερικανών σχετικά με τον ελληνισμό της δυτικής Μικράς Ασίας, ήταν η ακόλουθη: Σίγουρα οι Έλληνες δεν μπορούν πλέον να ζουν κάτω από τον οθωμανικό ζυγό. Αλλά και δεν πρέπει απαραιτήτως να υπαχθούν στην Ελλάδα. «Είναι προφανές ότι οι Έλληνες της Μικράς Ασίας — λέει ο Ουέστερμαν — προτιμούν να προσαρτηθούν στο βασίλειο της Ελλάδος, παρά να είναι υποτελείς στο παλαιό τουρκικό καθεστώς. Πρέπει σίγουρα να λαμβάνουμε υπ' όψιν τις επιθυμίες των πληθυσμών. Αλλά τίποτα δεν αποδεικνύει ότι οι Έλληνες προτιμούν να υπαχθούν στην Ελλάδα, παρά σε ένα νέο καθεστώς ελευθερίας το οποίο οπωσδήποτε θα δημιουργηθεί, αλλά που δεν δύναμαι ακόμη να προσδιορίσω». Και η πρόταση των αμερικανών εμπειρογνωμόνων (Dr. W.L. Westermann και Dr. Clive Day), όπως διετυπώθη στην έκθεση της Επιτροπής Ελληνικών Υποθέσεων στο Ανώτατο Συμβούλιο στις 30 Μαρτίου 1919, ήταν η ακόλουθη: «Η αντιπροσωπεία των ΗΠΑ αντιτίθεται στην απόσπαση των επαρχιών αυτών από την Τουρκία... Η αντιπροσωπεία των ΗΠΑ προτάσσει την ιδέα ότι το μελλοντικό τουρκικό κράτος, θα ηδύνατο να τεθεί υπό την κηδεμονία μίας εντολοδόχου δυνάμεως».

Αλλά ο πρόεδρος Ουίλσον δεν έλαβε υπ' όψιν την γνώμη των ειδικών του: Αφού δέχθηκε χωρίς καμμία δυσκολία την απόβαση των Ελλήνων στην Σμύρνη — που έγινε στις 15 Μαίου 1919 — στην συνεδρία του Συμβουλίου των Τεσσάρων της 13ης Μαίου 1919, δήλωσε: «Θα δίναμε εντολή στην Ιταλία, στην νότιο Ανατολία. Η Ελλάς θα παρελάμβανε την Σμύρνη υπό πλήρη κυριότητα ως και το έδαφος επί του οποίου οι εμπειρογνώμονες μας συμφώνησαν [δηλαδή μόνο οι άγγλοι και οι γάλλοι εμπειρογνώμονες], μαζί με την Δωδεκάνησο. Προτείνω να θεσμοθετηθεί εντολή της Κοινωνίας των Εθνών η οποία θα ανατίθετο στην Ελλάδα ως εντολοδόχος, για το υπόλοιπο του βιλαετίου του Αϊδινίου». Διότι σχετικά με το βιλαέτι αυτό που ο Βενιζέλος το ήθελε όλο, οι άγγλοι και γάλλοι έμπειρογνώμονες στην έκθεση τους της 30ης Μαρτίου 1919, είχαν προτείνει να της δοθεί ένα μόνο τμήμα.

Συνεπώς ο Ουίλσον, εμφανίζεται για τους Έλληνες ακόμη περισσότερο γενναιόδωρος απ' ότι οι άγγλοι και οι γάλλοι εμπειρογνώμονες. Στην παρατήρηση του Κλεμανσώ ότι οι Έλληνες δεν φημίζονται για τις διοικητικές τους ικανότητες, ο πρόεδρος Ουίλσον απαντά: «Οι Έλληνες δεν έχουν ακόμη τύχει μεταχειρίσεως συγχρόνου κράτους. Εκδηλώνοντας τους την εμπιστοσύνη μας, θα τους τονώσουμε την φιλοδοξία να πράξουν το καλύτερο».
0 .

Άβαταρ μέλους
Ακρίδης Κατσαριδόπουλος
Crazy poster
Crazy poster
Δημοσιεύσεις: 1210

Re: H ιστορία που δεν διάσκεται για την ΜΑ εκστρατεία

Δημοσίευσηαπό Ακρίδης Κατσαριδόπουλος » 16 Φεβ 2023, 11:58

Η στάση της Ρωσίας στις ελληνικές αξιώσεις

Η θέση της Ρωσίας σχετικά με τις ελληνικές αξιώσεις είναι γνωστή. Παρά το ότι δεν συμμετείχε στην Συνδιάσκεψη της Ειρήνης λόγω της επαναστάσεως των μπολσεβίκων, έπαιξε δυναμικό ρόλο στην εξέλιξη του τουρκικού ζητήματος, συνδράμοντας ενεργά το κεμαλικό κίνημα, χρηματικά και στρατιωτικά. Ο Μουσταφά Κεμάλ στις 29 Νοεμβρίου 1920, έστειλε στον σοβιετικό κομισάριο [Υπουργό] Εξωτερικών Τσιτσέριν ένα τηλεγράφημα που έλεγε μεταξύ άλλων «Έχω την μεγάλη χαρά να σας εκφράσω τον θαυμασμό, που ο τουρκικός λαός τρέφει για τον ρωσικό, ο οποίος όχι μόνο έσπασε τις δικές του αλυσίδες, αλλά εδώ και δύο χρόνια έχει επιδοθεί σε έναν αγώνα χωρίς προηγούμενο για την απελευθέρωση ολοκλήρου της ανθρωπότητος και που υπομένει με ενθουσιασμό άπειρες στερήσεις, με σκοπό να σταματήσει η καταπίεση σε όλο τον κόσμο για πάντα».

Στην Μόσχα, στις 16 Μαρτίου 1921, υπεγράφη τουρκοσοβιετική συμφωνία φιλίας και αδελφοσύνης, μεταξύ των κυβερνήσεων Κεμάλ και Λένιν. Δεν έπρεπε λοιπόν να περιμένουμε να βοηθήσει η σοβιετική κυβέρνηση τους Έλληνες της Ανατολίας με κανένα τρόπο. Και όμως, ιδού μία σημαντική και άγνωστη πλευρά της ρωσικής μπολσεβικικής πολιτικής στην περιοχή.

Πρόκειται για την μαρτυρία του Έλληνα κομμουνιστή ιστορικού Γιάννη Κορδάτου, που υπάρχει στον 5ο τόμο του έργου του Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας, που καλύπτει τα έτη 1920-1924 (Αθήνα, 1958). Το επεισόδιο αυτό χρονολογείται το 1922, λίγο πριν την παραίτηση της κυβερνήσεως Γούναρη, στις 12 Μαίου 1922, που αντικατεστάθει από την κυβέρνηση του Ν. Στράτου: Ένας απεσταλμένος της σοβιετικής κυβερνήσεως και της Τρίτης Διεθνούς έφθασε μυστικά στην Αθήνα, με σουηδικό διαβατήριο, συνάντησε τον συγγραφέα της μαρτυρίας αυτής Γιάννη Κορδάτο, ο οποίος ήταν τότε ο γραμματέας του ελληνικού εργατικού σοσιαλιστικού (κομμουνιστικού) κόμματος, του έδωσε τις διαπιστευτήριες επιστολές που έφεραν τις υπογραφές των Ζινόβιεφ, Τρότσκι και Τσιτσέριν και του δήλωσε: «Η σοβιετική κυβέρνηση είναι έτοιμη να βοηθήσει την Ελλάδα, ώστε να εξέλθει από το αδιέξοδο της εκστρατείας της Μικράς Ασίας. Κατ' αρχάς θα παύσει να υποστηρίζει τον Κεμάλ, υλικά και ηθικά και δεύτερον θα χρησιμοποιήσει όλη την επιρροή της, ώστε μία παραλιακή έκταση της Μικράς Ασίας όπου ζουν πολλοί χριστιανοί, να γίνει αυτόνομη. Με σκοπό την εξασφάλιση της αυτονομίας της περιοχής αυτής, ένα διεθνές στρατιωτικό σώμα θα αποσταλεί εκεί, αποτελούμενο από Ελβετούς, Σουηδούς και Νορβηγούς... Ως αντιστάθμισμα της υποστήριξης αυτής, η σοβιετική κυβέρνηση ζητά την αναγνώριση της [από την ελληνική] έστω και de facto».

«Ομολογώ, λέει ο Γιάννης Κορδάτος, ότι η πρόταση αυτή με εξέπληξε. Ζήτησα να μάθω ποιοι ήταν οι λόγοι αυτής της μεταστροφής. Και έλαβα την ακόλουθη απάντηση: “Το κίνημα του Κεμάλ είναι ένα απελευθερωτικό κίνημα και ως τέτοιο το στηρίξαμε όσο ήταν δυνατόν. Αλλά δεν έχουμε και μία εγγύηση ότι όταν θα έχει επικρατήσει οριστικά, δεν θα αρχίσουν να ξαναπαίρνουν τα ηνία της εξουσίας οι παλαιές αντιδραστικές δυνάμεις της Τουρκίας των μπέηδων και των πασάδων. Έχουμε το παράδειγμα της επαναστάσεως των Νεοτούρκων του 1908... Ο Κεμάλ για την ώρα έχει κύρος, αλλά οι στρατηγοί και οι πολιτικοί που τον στηρίζουν, εκτός από κάποιες εξαιρέσεις, είναι αντιδραστικοί. Ήδη υπάρχουν όχι ενδείξεις, αλλά αποδείξεις ότι έχουν μυστικές επαφές με τους καπιταλιστές και τους γάλλους ιμπεριαλιστές και αύριο η μεθαύριο, εάν νικήσουν και εκδιώξουν τους Έλληνες από την Μικρά Ασία και την Θράκη, η Τουρκία με ή χωρίς τον Κεμάλ θα προσανατολισθεί προς την Δύση. Η αστική τάξη της Τουρκίας είναι αδύναμη, ώστε να δυνηθεί μόνη της να συνεχίσει την αναδιοργάνωση της χώρας. Θα κάνει μεταρρυθμίσεις, αλλά δεν θα μπορέσει να διατηρηθεί χωρίς να πάρει δάνεια από την Γαλλία η την Αγγλία και όπως γνωρίζετε, τα δάνεια υποδουλώνουν την χώρα που τα συνάπτει. Για τον λόγο αυτό θέλουμε να παραμείνουν οι Έλληνες στην Μικρά Ασία, όχι από κενό συναισθηματισμό, αλλά λόγω μίας ρεαλιστικής θεωρήσεως του μέλλοντος. Οι μειονότητες στην Τουρκία υπήρξαν αφ' ενός η τροχοπέδη που εμπόδισε την πλήρη ισλαμοποίηση των Βαλκανίων και της Ανατολίας και αφ' ετέρου απετέλεσαν την πηγή που εξέθρεψε τα εθνικά κινήματα απελευθερώσεως των λαών της Βαλκανικής, από το 1770 μέχρι χθες”».

Ο Γιάννης Κορδάτος λέει ότι για το θέμα αυτό συνάντησε τον Αντώνη Καρτάλη, Υπουργό Κοινωνικών Υποθέσεων και στην συνέχεια Υπουργό Εξωτερικών στην κυβέρνηση Γούναρη, ο οποίος θύμωσε και του είπε: «Μα οι άνθρωποι αυτοί [οι μπολσεβίκοι] πεινάνε. Ήρθε η ώρα τους και σε πέντε η έξι μήνες ο ρωσικός λαός θα τους λιντσάρει». Επήγε επίσης να δει τον Ν. Στράτο, αρχηγό της αντιπολίτευσης (της αντιβενιζελικής αντιπολίτευσης), ο οποίος του δήλωσε: «Συμφωνώ. Τις ημέρες αυτές θα έχουμε κυβερνητική αλλαγή». Παρά ταύτα, όταν σχημάτισε την νέα κυβέρνηση μετά την πτώση του Γούναρη (κυβέρνηση συμμαχίας Στράτου-Γούναρη με επικεφαλής τον Πρωτοπαπαδάκη), ο Στράτος τρεις ημέρες μετά φώναξε τον Κορδάτο και του είπε να ειδοποιήσει τον σοβιετικό απεσταλμένο ότι μπορούσε να φύγει, διότι δεν ήταν δυνατό να γίνει κάτι, δεδομένου ότι η πρόταση αυτή διαμεσολάβησης «είχε ξεσηκώσει θύελλα διαμαρτυριών στο υπουργικό Συμβούλιο». Έτσι, η υπόθεση αυτή δεν είχε συνέχεια.
1 .

Άβαταρ μέλους
Ακρίδης Κατσαριδόπουλος
Crazy poster
Crazy poster
Δημοσιεύσεις: 1210

Re: H ιστορία που δεν διάσκεται για την ΜΑ εκστρατεία

Δημοσίευσηαπό Ακρίδης Κατσαριδόπουλος » 05 Απρ 2023, 17:36

Οι θέσεις Κωνσταντίνου-Μεταξά για το Μικρασιατικό (1915)

Ο Μεταξάς ανέπτυξε την θέση του ως προς το εύλογο ή μη της στρατιωτικής εμπλοκής της Ελλάδος στην Μικρά Ασία σε τέσσερα κείμενα γραμμένα μέσα σε ένα δίμηνο στις αρχές του 1915, καθώς και σε τέσσερα άλλα, πολύ μεταγενέστερα, στα πλαίσια της αρθρογραφικής «μονομαχίας» που είχε το 1934 με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Έδινε δε ιδιαίτερη έμφαση στην δημογραφικώς ανεπαρκή παρουσία του ελληνισμού σε σχέση προς την μορφολογία του εδάφους που την χαρακτηρίζουν οι επάλληλες και κάθετες προς την ακτή οροσειρές και η ανυπαρξία φυσικού συνόρου. Ο γεωγραφικός παράγοντας, επεσήμανε, ήταν ο λόγος που ο μικρασιατικός χώρος ανέκαθεν έτεινε να ενοποιηθεί πολιτικά και οικονομικά. Κάτι που συνεπάγεται πως, αργά ή γρήγορα, ο κύριος του κεντρικού υψιπέδου καθίσταται και κύριος των παραλίων, όπως μαρτυρεί από καταβολής της η ιστορία της Μικράς Ασίας.

Από την άλλη, ο Μεταξάς θεωρούσε μάλλον απίθανη την περίπτωση να διατρέξουν οι ελληνικοί μικρασιατικοί πληθυσμοί κίνδυνο εξοντώσεως από τους Τούρκους και μάλιστα κατόπιν υποδείξεως των Γερμανών, εκτιμώντας ότι ο πόλεμος θα ήταν μακρύς και ότι θα έληγε με ισοπαλία, εξ αιτίας της αμοιβαίας εξάντλησης των εμπολέμων συνασπισμών. Κατά συνέπεια, η Γερμανία, ακόμη και στην περίπτωση που έτρεφε τέτοια σχέδια, θα αδυνατούσε να τα θέσει σε εφαρμογή. Φρονούσε επίσης ο Μεταξάς ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία θα επιβίωνε του πολέμου, μολονότι ακρωτηριασμένη και εξασθενημένη, κι ότι ο εντός των ορίων της Ελληνισμός δεν θα μπορούσε παρά να ωφεληθεί, εκμεταλλευόμενος την παρακμή της. Δίλημμα επομένως κατ' αυτόν δεν υπήρχε, καθότι η επιλογή, έτσι όπως ετίθετο, ήταν ανάμεσα στην βεβαιότητα ενός σφοδρού διωγμού του μικρασιατικού Ελληνισμού, που θα προκαλούσε ακαριαία η κήρυξη πολέμου στην Τουρκία, και στην μικρή πιθανότητα διωγμού μετά το πέρας του πολέμου, από μια χώρα εξασθενημένη που θα αντιμετώπιζε μύρια προβλήματα. Με δεδομένη την μεγάλη διάρκεια του πολέμου, συνέφερε επομένως την Ελλάδα να μην συγκρουσθεί με την Τουρκία και συνεπώς να κρατηθεί έξω από την παγκόσμια σύρραξη.

Το πιο σημαντικό κείμενο του Μεταξά ως προς την αποφυγή εμπλοκής της Ελλάδος σε πόλεμο κατά της Τουρκίας, είναι το πρακτικό της συνομιλίας που είχε με τον βασιλέα Κωνσταντίνο στις 23 Φεβρουαρίου/8 Μαρτίου 1915, η σύνταξη του οποίου ολοκληρώθηκε στο ημερολόγιο τέσσερεις ημέρες αργότερα κι ενώ ο Βενιζέλος είχε στο μεταξύ παραιτηθεί. Τον Κωνσταντίνο βασάνιζε η αμφιβολία αν η απόφαση που είχε λάβει για την αποχή της Ελλάδος από την εκστρατεία της Αντάντ στα Δαρδανέλλια ήταν ορθή. Διότι από την μία την έκρινε από στρατιωτικής απόψεως καταδικασμένη σε σχεδόν βέβαιη αποτυχία, ενώ γνώριζε την απόλυτη αντίθεση της Ρωσίας στην οποιαδήποτε ελληνική σύμπραξη στα Στενά και τον ανησυχούσε η μη αποσαφηνισμένη στάση της Βουλγαρίας. Από την άλλη όμως, στόχος της εκστρατείας ήταν η Κωνσταντινούπολη, το δέλεαρ της οποίας τον συγκινούσε βαθιά σε αντίθεση με το «όραμα της Ιωνίας». Η αμφιταλάντευση του βασιλέως ανησύχησε τον Μεταξά, που έσπευσε να τον συναντήσει για να του εκθέσει λεπτομερώς τις απόψεις του. Ο συλλογισμός του συνοψίζεται σε τέσσερα σημεία:

1. Ο πόλεμος με την Τουρκία θα είναι πόλεμος σκληρότατος, καθώς οι Τούρκοι θα μάχονται υπέρ βωμών και εστιών.

2. Βέβαιο είναι ότι θα προβούν σε εκτεταμένες σφαγές του ελληνικού στοιχείου.

3. Αυτές θα αναστατώσουν την ελληνική κοινή γνώμη που θα απαιτήσει εκδίκηση.

4. Το αποτέλεσμα θα είναι ένας ολοκληρωτικός πόλεμος που θα απορροφήσει τις στρατιωτικές και οικονομικές δυνάμεις της Ελλάδος, η οποία πιθανότατα θα έχει να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα βουλγαρική επίθεση στην Μακεδονία.

=======================================================================

Εξ ίσου κατηγορηματικά αντίθετος για οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση της Ελλάδος στην Μικρά Ασία ήταν και ο βασιλεύς Κωνσταντίνος. Τις απόψεις του, που μεταφέρει αυτολεξεί στις προσωπικές του σημειώσεις ο αδελφός του βασιλόπαις Νικόλαος –ένθερμος τότε υποστηρικτής της Αντάντ–, έχουν ως εξής:

–Υπολόγισε πόσος στρατός, πόσο ναυτικό και πόσες δαπάνες απαιτούνται για να κατακτηθεί, να προστατευθεί και να διοικηθεί μια τόσο μεγάλη έκταση στην Τουρκία. Θα ήταν για εμάς εντελώς παράλογο να εγκαινιάσουμε επεκτατική ασιατική πολιτική, η οποία σαφώς υπερβαίνει τις δυνατότητές μας και η οποία, πέραν των άλλων ζητημάτων που θα γεννήσει, θα εξέθετε, χωρίς λόγο, τους μικρασιατικούς μας πληθυσμούς στο να γευθούν το τρυφερό έλεος των Τούρκων. Εκτός αυτού, υπάρχει και ένα άλλο ζήτημα, το οποίο φαίνεται πως παραβλέπεις. Πότε και πώς θα πάμε να καταλάβουμε τα εδάφη αυτά της Τουρκίας, τα οποία, αν εξαιρέσεις την παραθαλάσσια ζώνη, είναι επί το πλείστον κατοικημένα από Τούρκους; Επί πλέον, ποιος πιστεύεις ότι θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε μια χώρα που είναι τμήμα της Τουρκικής Αυτοκρατορίας; Νομίζεις ότι υπάρχει έστω και ένας από τους Συμμάχους που να είναι διατεθειμένος να σπαταλήσει δυνάμεις μόνο και μόνο για να του γίνομε υπόχρεοι;

–Ίσως μας βοηθήσουν οι Σύμμαχοι μετά τον πόλεμο, αντέτεινα.

–Ανοησίες, συνέχισε ο αδελφός μου. Μετά τον πόλεμο οι πάντες θα είναι τόσο εξαντλημένοι, ώστε θα αποκλείεται από όλους πλήρως οποιαδήποτε σκέψη για ανάληψη νέας εκστρατείας, της οποίας μάλιστα ο σκοπός θα ήταν να ωφεληθούμε εμείς. Θα ήταν καθαρή τρέλα για μας να πάμε στην Μικρά Ασία, όπου η παρουσία μας θα βρεθεί οπωσδήποτε αντιμέτωπη με τα συμφέροντα Μεγάλων Δυνάμεων
.

Τα λόγια αυτά ειπώθηκαν την τελευταία Τρίτη του Ιανουαρίου 1915, στο σπίτι του Νικολάου, μετά την ανάγνωση από τον βασιλέα του δευτέρου υπομνήματος του Βενιζέλου. Παραβάλλοντας κανείς την άποψη του Κωνσταντίνου με εκείνη του Βενιζέλου, τόσο κατά την συνομιλία του με τον Μεταξά όσο και με τα επιχειρήματα που αναπτύσσει στην παρουσίαση του δευτέρου υπομνήματός του, δεν είναι δύσκολο να συμπεράνει ποιος από τους δύο «μονομάχους» του Εθνικού Διχασμού ήταν εκτός πραγματικότητος ως προς το Μικρασιατικό Ζήτημα. Και, αντικειμενικά, ο κάθε απροκατάληπτος μελετητής δεν μπορεί παρά να παραδεχθεί πως είναι δύσκολο να συνοψίσει κανείς ακριβέστερα τα όσα τραγικά επρόκειτο συμβούν, απ' ότι έκαμε ο βασιλεύς Κωνσταντίνος, επτάμισι ολόκληρα χρόνια πριν την Καταστροφή.

https://www.google.gr/books/edition/192 ... b=overview
1 .


Επιστροφή σε “Ιστορία”